Երևան
12 °C
Փետրվարի 13-ին տեղի ունեցած երկրաշարժը, որի ցնցումները հատկապես ուժգին էին զգացվել Գյումրիում (6-7 բալ՝ ըստ ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարության), հանրության շրջանում մտահոգություն էր առաջացրել. որոշ մարդկանց մոտ տագնապի նշաններ էին ի հայտ եկել՝ վերապրելով Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժը, որոշները սոցիալական հարթակներում երկրաշարժի վերաբերյալ հումորային գրառումներ ու մեմեր էին տարածում:
Չնայած բավականին ուժգին ցնցումներին, բարեբախտաբար, այն լուրջ ավերածություններ և մարդկային կորուստներ չառաջացրեց։
Մասնագետների խոսքով՝ 44-օրյա պատերազմից հետո մարդիկ արդեն իսկ գտնվում են տագնապային զգացողությունների մեջ, իսկ երկրաշարժի առաջացրած վախն ու անհանգստությունն էլ ավելի են սրում դրանք:
ԵՊԲՀ հոգեբանության ամբիոնի վարիչ, «Ինթրա» հոգեկան առողջության կենտրոնի տնօրեն Խաչիկ Գասպարյանը «Հայկական Ժամանակ»-ի հետ զրույցում նշեց՝ երեկվա երկրաշարժը շատերի մոտ զավեշտի առիթ դարձավ, քանի որ լուրջ հետևանքներ չառաջացրեց: Իսկ հումոր անելը շատերի դեպքում պաշտպանական բնազդ է կրում:
«Շատ անգամ ուրախ ձայնով ասում են՝ զգացիր՝ այս ինչ բանը շարժվեց, ծիծաղում են առաջացած ցնցումների վրա, որովհետև լուրջ հետևանքներ չի ունենում: Երկրորդ խմբի մարդիկ, որոնք ունեն ընտանեկան պատմություն՝ կապված երկրաշարժի հետ, կամ տեսել են Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժը, կրկին նրանց մեջ արթնանում են այդ վախն ու տագնապը: Դա էր պատճառը, որ Գյումրիում և Վանաձորում մարդիկ դուրս էին եկել փողոց և երկար ժամանակ տուն չէին գտնում»,- նկատում է Գասպարյանը:
Ըստ նրա՝ երկրաշարժի ժամանակ խուճապի ու վախի չմատնվելու գլխավոր կանոնն այն է, որ մարդիկ լինեն տեղեկացված ու պատրաստված: Ավելորդ վախից ու տագնապից խուսափելու միջոց է, երբ մարդը գիտի, թե նման դեպքերում ինչպես արագ արձագանքի, արթնացնի ընտանիքի անդամներին, երեխաներին ու ինչպես պաշտպանվի:
«Քաղաքացիներին պետք է տալ ապահովության որոշակի երաշխիք, որպեսզի նրանք կարողանան իրենց մոտ առաջ եկած վախն ու անհանգստությունը հաղթահարել: Նման պարագաներում մարդիկ ենթագիտակցորեն մտածում են՝ բնությունն էլ է մեզ դեմ դուրս գալիս: Եթե մեր սեփական հողն է մեր վախի պատճառը դառնում, ի՞նչ ենք անելու: Այս պարագայում ասես հարազատ մայրը դավաճանի իր երեխային»,- օրինակ է բերում հոգեբանը:
Երկրաշարժի ժամանակ պաշտպանվելու կանոնները պետք է դպրոցներում հատուկ դասաժամերի տեսքով սովորեցնեն երեխաներին, ասում է նա, քանի որ նման դեպքերում խոցելի խմբի մեջ մտնում են նաև երեխաները: Նրանց դեպքում կարևոր է, թե ծնողներն ինչպես են վերաբերվում այս հարցին: Եթե ծնողն ինքնավստահ է և գիտի ինչ է անելու, երեխան կզգա այդ վստահությունն ու իրեն ապահով կզգա. «Այս պարագայում հոր և մոր ռեակցիան որոշակի դեր կարող է խաղալ: Ընտանիքի հայրը երեխայի համար աշխարհի ամենաուժեղն է, բայց եթե տեսնում է, որ հայրը խուճապի է մատնվել, կարող է կորցնել այդ վստահությունը: Երեխան չպետք է տեսնի ծնողի խուճապը»,- շեշտում է մասնագետն ու ծնողներին հիշեցնում՝ երկրաշարժի ժամանակ երեխան ամբողջովին նրանց վրա է հենված:
Ըստ հոգեբանի՝ հասարակությունը պետք է պատրաստ լինի նման դեպքերի, քանի որ Հայաստանը գտնվում է սեյսմակայուն ակտիվ գոտում:
Երկրաշարժի հետևանքով առաջացած վախն ու անհանգստությունը բացասական ազդեցություն են ունենում նաև հղիների վրա: Խաչիկ Գասպարյանն ասում է՝ հղիների մոտ տագնապային պատկերը բարձր է լինում, քանի որ նրանք իրենց կարգավիճակով արդեն իսկ սենտիմենտալ հոգեվիճակում են: Նման պարագաներում խոցելի խմբեր են նաև հոգեկան խնդիրներ ունեցող մարդիկ, հաշմանդամները, հիվանդանոցներում գտնվողները, տարեցները, որոնք մահվան տագնապի զգացումների մեջ են:
Հոգեբանն ասում է՝ երկրաշարժի վախից առաջացած սթրեսի հետևանքով մարդիկ որոշ ժամանակ կարող են ունենալ հուզական և վարքային խնդիրներ։ Կարող է այն ազդել քնի, ախորժակի ու վարքի վրա, սակայն դա կարելի է արագ հաղթահարել, իսկ տևական ժամանակ շարունակվելու դեպքում հորդորում է դիմել մասնագետի։ Եթե մեր հասարակությունն ի վերջո ավելի տեղեկացված ու պատրաստված լինի նման դեպքերում, ապա կունենանք ինքնավստահ հասարակություն, որի արդյունքում էլ կորուստներն ավելի քիչ կլինեն:
Մերի Խաչատրյան
«Հայկական Ժամանակ»-ը Telegram-ում
Պատռում են իրենց գրած ծրագիրը, հետն էլ պատռում են Հայաստանի քարտեզը․ բա սա գժանոց չէ՞․ Սաֆարյան
Ռուսաստանը հայկական գյուղատնտեսական արտադրանքը կփոխարինի ադրբեջանականով․ Տիտով
«Ուժեղ Հայաստանի» հավաքին մասնակցող անձի մոտ հայտնաբերվել է դանակ. նա ձերբակալվել է
Քոչարյանը թալանել է ընտանիքիս. ծախվելը պոռնկություն է, Պուտինն ուզում է մեզ կապել իր դռանը. տեսանյութ
Մեկ բանավեճում 104 անգամ Ալիև, Ադրբեջան ասողները մեզ մեղադրում են Ադրբեջանի շահերը սպասարկելու մեջ․ Թորոսյան
Միջազգային բազմաթիվ գործընկերներ, ԵՄ, ԱՄԷ, Թուրքիա, հետաքրքրված են մեր արտադրողների հետ համագործակցությամբ
Իշխանությունը բոքսի տանձիկի պես դմփացնում է ընդդիմությանը. աղբակույտի դեմը առնել է պետք. Մեհրաբյան. տեսանյութ
Այս ընտրություններն առաջինն են մեր պատմության մեջ, որոնք տեղի են ունենում խաղաղության պայմաններում․ Միրզոյան
«Ուժեղ Հայաստանի» հավաքին պատռել են ՀՀ քարտեզը, վանկարկել «Սամ-վել, Սամ-վել»․ տեսանյութ
«Ուժեղ Հայաստան»-ի հանրահավաքին գնացած քաղաքացիները կարճ ժամանակ անց լքում են Հանրապետության հրապարակը
Սամվել Կարապետյանի հավաքի ընթացքում Հանրապետության հրապարակում ադրբեջաներեն հոլովակ է միացվել․ տեսանյութ
«Ուժեղ Հայաստան»-ի հանրահավաքին վեճ է եղել․ մեկ անձ հեռացվել է տարածքից
Նորատուսի միջազգային ռադիոցանցերը այլևս Սերժ Սարգսյանի փեսա Միշիկի սեփականությունը չեն. Փաշինյան․ տեսանյութ
Ընթանում է «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության ամփոփիչ հանրահավաքը․ լուսանկար
Կսուբսիդավորվի ջերմատնային ապրանքի արտահանումը, կվերադարձվի ԵՄ արտահանվող պտուղ-բանջարեղենի, ծաղկի մաքսատուրքը
Հայաստանի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկը համալրվել է 12 նոր արժեքով
Ազատությունից զրկված անձանց և նրանց իրավունքների առնչությամբ առկա կարծրատիպերը պետք է հաղթահարվեն․ ՄԻՊ
Քաղաքական ենթատեքստով սպառնալից հեռախոսազանգեր, նամակներ են ստանում քաղաքացիները․ ՆԳՆ ոստիկանություն
Տելեգրամյան հավելվածով ապօրինի թմրաշրջանառության դեպք է բացահայտվել․ ամուսնական զույգեր են ձերբակալվել
Ընտրակաշառքը հանցագործություն է, պատիժը ռեալ ազատազրկման ձևով է և անխուսափելի. Կոլեգիայի նիստ է տեղի ունեցել
Բացատրեք ձեր ընտանիքների երիտասարդներին խաղաղության արժեքը, հիշեցրեք՝ ինչ էր կատարվում ՀՀ-ում 2018-ից առաջ
Ռուսաստանի նախագահի հետ պայմանավորվել ենք, ընտրություններից հետո կհանդիպենք, բոլոր ընթացիկ հարցերը կլուծենք
Բլոգեր Միկա Բադալյանը ՌԴ-ում բնակվող ՀՀ քաղաքացիներին ընտրակաշառք է բաժանել․ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ
Միջանցքի թեման հորինել է լրտեսական ընդդիմությունը. ՔՊ-ն Գեղարքունիքում շարունակում է քարոզարշավը․ տեսանյութ
Արթիկում քաղաքական ուժերի աջակիցների միջև տեղի ունեցած միջադեպի առթիվ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ
ՀԾԿՀ-ն գազամատակարարման ոլորտում նոր կարգավորում անելու որոշում է ընդունել
Դատական ակտերը բեկանվել են․ ընտրություններին մասնակցելու ընտրական իրավունք ունեն միայն ՀՀ քաղաքացիները
Ամիօ բանկը նվազեցրել է ՓՄՁ հաճախորդների գործող վարկերի և լիզինգների տոկոսադրույքները
Մինչ մեր երեխաները զոհվել են, եռագլուխ կուսակցության անդամները միլիարդներ են կուտակել. Փաշինյան
3 ուժն էլ՝ Քոչարյան, Դոդ, Տաշիր, միանալու են, բայց հմի կռիվ կեթա, ինչի՞ հմար՝ լիդերի կռիվ. նոր ձայնագրություն
Ռազմական արդյունաբերությունը դառնում է Հայաստանի տնտեսության շարժիչ ուժ. ԲՏԱ նախարար
Միջանցքի թեմա չի էլ եղել, լրտեսներն են այդ թեման մտցրել. վարչապետը՝ ընդդիմության մեղադրանքների մասին
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը զարգացնում է տելեմարքեթինգը՝ որպես հեռավար սպասարկման ժամանակակից ուղի
Սա աթոռի կռիվ չէ, սա պայքար է հանուն պետության, անկախության, ապագայի և խաղաղության. Փաշինյան
3 ուժն էլ՝ Քոչարյան, Դոդ, Տաշիր, միանալու են իրար, հիմի իրանց մեջ լիդերի կռիվ կերթա. նոր ձայնագրություն
Ես ունեմ բավարար լծակներ, կգնամ ԵԱՏՄ և տեղում հարցերը կլուծեմ, բարեկամական հարաբերությունները կմնան. Փաշինյան
Միջադեպ Արթիկում քաղաքական ուժերի աջակիցների միջև
Ռուս պաշտոնյաները իրար հերթ չտալով «գուժում» են վատատեսական սցենարներ. «մատ թափ տալու» երթը շարունակվում է
Գրիգորյանն ու Իրանի դեսպանը կարևորել են էներգետիկ, լոգիստիկ և առևտրատնտեսական ոլորտներում համագործակցությունը
Քոչարյանին թույլ չեն տալիս լքել քաղաքականությունը, ինքը մինչև քոք մաշվելու է ու հայտնվի բանտում. վարչապետ
