Չի բացառվում, որ ընտրությունների արդյունքում մենք ստանանք խորհրդարանական ճգնաժամ. քաղաքագետի նախընտրական կանխատեսումները

2-րդ օրն է՝ քաղաքական բոլոր ուժերը քննարկում են հունիսի 20-ին կայանալիք արտահերթ ընտրություններին իրենց մասնակցության ձեւաչափը. կուսակցությունների գրասենյակներում նիստեր են, ժողովներ, ինչու ոչ՝ որոշ դեպքերում նաեւ քաղաքական առեւտուր:

Գերագույն խորհրդի նախկին պատգամավոր, քաղաքական վերլուծաբան Վիգեն Խաչատրյանի հետ զրուցել ենք սպասվող ընտրությունների, հնարավոր առաջադրվողների մասին:

- Պարոն Խաչատրյան, երեկ վարչապետը հայտարարեց արտահերթ ընտրությունների մասին: Կարո՞ղ են այս ընտրությունները լիցքաթափել ներքաղաքական մթնոլորտը եւ լուծել այն խնդիրը, որի համար իրականում նշանակվել են:

- Բացառված չէ, որ կլուծեն, բայց նաեւ բացառված չէ, որ չեն լուծի: Այսինքն՝ շատ բան կախված է ընտրությունների ընթացքից եւ կողմերի պահվածքից: Ես չեմ բացառում, որ բոլոր այն ուժերը կամ անհատները, որոնք փորձում էին ապակայունացնել իրավիճակը պետությունում, շարունակեն իրենց այդ գործելաոճը եւ փորձեն ստվեր գցել ընտրությունների վրա: Այսինքն՝ կարող են հենց իրենք նախաձեռնել խախտումներ, անկարգություններ, դիմել դատարաններ՝ ակնկալելով նաեւ դատարանների որոշ հատվածի աջակցությունը՝ փորձել մթնոլորտը լարված պահել: Ես դա չեմ բացառում, առավել եւս որ նրանց պահվածքը գնալով ավելի է բերում ենթադրության, որ սա արտաքին պատվեր է՝ ապակայունացնել Հայաստանում իրավիճակը եւ ստեղծել անկառավարելիության քաոսային մթնոլորտ: Բոլոր այն ուժերը, ովքեր պիտի մասնակցեն ընտրություններին, պետք է գան համաձայնության, որ այդ կարգի դրսեւորումները ի սկզբանե պետք է խստորեն պատժվեն օրենքի ուժով, որովհետեւ ընտրական ընթացքի խոչընդոտումը ոչ այլ ինչ է, քան իշխանության բռնազավթման փորձ: Հենց այդ տեսանկյունից պետք է գնահատվեն նման դրսեւորումները:  

- Իսկ որտեղի՞ց է գալիս արտաքին պատվերը, որի մասին նշեցիք:

- Եթե դուք հետեւեք ռուսական որոշ լրատվամիջոցների պահվածքին, արդեն մոտ երեք տարի որոշակի շրջանակներ, լրատվամիջոցներ, տարբեր մակարդակի գործիչներ փորձում են անընդհատ անվստահություն սերմանել Հայաստանում իշխանությունների հանդեպ. ես չեմ կարծում, որ դա պատահական է:

- Մի խնդիր կա, որով պայմանավորված՝ որոշ ուժեր դեռ չեն կողմնորոշվում կամ դեմ են արտահայտվում ընտրություններին. դա «Ընտրական օրենսգիրքն» է: Ձեր կարծիքով՝ իշխանությունները կհասցնե՞ն կամ կցանկանա՞ն շրջանառության մեջ դրված փոփոխություններն ընդունել:

- Պարտավոր են: Պարտավոր են վերացնել տխրահռչակ ռեյտինգային համակարգը եւ համամասնական ընտրակարգը կիրառել:

- Փոփոխությունն ընդունելուց հետո 6 ամիս պետք է անցնի, հետո կիրառվի... ստացվում է՝ չեն հասցնի:

- Ցանկության դեպքում կհասցնեն: Ամեն ինչ մնում է նույնը, հանում են միայն ռեյտինգային քվեարկության կարգը, նոր բան չեն ավելացնում, որ 6 ամիս պատրաստվեն:

- Բայց «Ընտրական օրենսգիրքը» շրջանառության մեջ է դրված. միայն դա չէ փոփոխությունը. անցողիկ շեմ, բոնուսային համակարգ...

- Հիմա անսովոր իրավիճակ է երկրում, այդ 6 ամսվա պայմանը կարող են շրջանցել, որովհետեւ դա սահմանադրական պահանջ չէ, որքան ես գիտեմ:

- Դա Վենետիկի հանձնաժողովի կարծիքն է:

- Կարծում եմ՝ ելնելով իրավիճակից՝ Վենետիկի հանձնաժողովն իր համաձայնությունը կտա, որովհետեւ իրավիճակն է թելադրում ընտրություններ: Դրանք հերթական ընտրություններ չեն: Չնայած իմ մասնավոր կարծիքն այն է, որ հեչ պարտադիր չէին այս ընտրությունները, կարող էին «Ընտրական օրենսգիրքը» փոխել, Սահմանադրությունը փոխել, որովհետեւ չի բացառվում, որ անգամ ընտրությունների արդյունքում մենք ստանանք խորհրդարանական ճգնաժամ:

- Ի՞նչ նկատի ունեք:

- Նկատի ունեմ իրավիճակ, երբ խորհրդարանն ի վիճակի չի լինում կատարել իր ֆունկցիաները, չի լինում անհրաժեշտ համաձայնության մթնոլորտ, խորհրդարանը անհրաժեշտ վճռականությունը դրսեւորելու հնարավորություն չի ունենում: Ակնհայտ է, որ խորհրդարանական կառավարման համակարգը ժամանակավրեպ կիրառվեց Հայաստանում եւ տվեց բազում պրոբլեմներ, այդ թվում՝ դրան հարմարեցված Սահմանադրությունը:

- Պարոն Խաչատրյան, ի՞նչ եք կարծում՝ ո՞ր ուժերը ինչպե՞ս կմասնակցեն ընտրություններին: Օրինակ՝ ԲՀԿ-ի ցուցակը, ըստ ձեզ, դարձյալ Ծառուկյա՞նը կգլխավորի:

- Իմ կարծիքով՝ խելամտությունը իրեն կհուշի, որ պետք չի դա անել, բայց դա իր անձնական խնդիրն է: Ակնհայտորեն նա ավելի հակված է զբաղվել ձեռներեցությամբ, քան քաղաքականությամբ, ոնց նայում ենք, դա է ստացվում: Իմ կարծիքով՝ իրեն՝ որպես քաղաքական գործիչի, այդպես էլ չընկալեցին:

- Կուսակցությունում կա՞ մարդ, որը կարող է փոխարինել նրան:

- Դա իրենց որոշելիքն է, եթե չունեն, ուրեմն այնտեղ կուսակցություն չկա:

- Ի՞նչ եք կարծում՝ ընտրություններին 3 նախկին նախագահները կմասնակցե՞ն, եւ եթե այո, ապա ի՞նչ ֆորմատով:

- Դա էլ իրենց որոշելիքն է: Իմ կարծիքով՝ Հայաստանում տեղի է ունենում քաղաքական սերնդափոխություն, դա ժամանակի պահանջ է, եւ քաղաքական նոր սերնդի խնդիրն է ասպարեզ իջնել եւ ժամանակին համահունչ հարցադրումներ անել Հայաստանի տնտեսության ու հասարակության զարգացման առումով: Ես կարծում եմ, որ ընտրողները նախապատվությունը կտան քաղաքական նոր սերնդի ներկայացուցիչներին, որոնք գնալով ընդգծված ասպարեզ են իջնում, եւ դա լավ է:

- Դուք նման միտո՞ւմ եք տեսնում:

- Իհարկե: Ես ավելի քան համոզված եմ, որ հասարակության մեծամասնությունը այս ամբողջ դժբախտությունները կապում է սխալ արտաքին ու ներքին քաղաքականության հետ, որը տարվել է տասնյակ տարիներ, եւ որից պետք է վերջապես ազատվել:

- Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն ու Սերժ Սարգսյանն իրենց կուսակցություններն ունեն, իսկ Քոչարյանը, ըստ ձեզ, ո՞ւմ հետ կգնա ընտրությունների:

- Ես կարծում եմ, որ ցանկացած քաղաքական ուժ, որը կորդեգրի Ռոբերտ Քոչարյանի աջակցությունը, իր մահկանացուն դրանով իսկ կկնքի:

- Սերժ Սարգսյանը երեկ դատարանի բակում ելույթ ունեցավ: Շատերը դա համարում են նախընտրական ելույթ: Դուք ե՞ւս նման տպավորություն եք ստացել:

- Վերջին 3 տարիներին Սերժ Սարգսյանի պահվածքը ցույց է տալիս, որ նրանք որեւէ հետեւություն չեն արել, մնում են նորից քաղաքական աղախնի դերում, ոչ թե ինքնուրույն քաղաքական ուժի: Երեկվա նրա ելույթը եւս դա ցույց տվեց, մարդիկ որեւէ բան ոչ գիտակցել են, ոչ հասկացել են, ոչ էլ ուզում են հասկանալ: Ինչ կարող ես ասել նրանց: Բացառված չի, որ դա նախընտրական ելույթ էր, բայց մինչեւ պատասխան չտան իրենց հանցավոր քաղաքականության համար, անընդհատ փորձելու են ասպարեզ իջնել, եւ այդ պատասխանատվության կանչելու հանգամանքը գնալով կդառնա ավելի արդիական եւ լուծում կստանա:

- Իսկ ի՞նչ շանսեր ունեն ՀՅԴ-ն եւ Արթուր Վանեցյանի կուսակցությունը, թեեւ ՀՅԴ-ն դեռ պնդում է, որ չի մասնակցելու:

- Հասարակությունը ինչքանով է նրանց լուրջ վերաբերվում՝ ցույց կտան ընտրությունները: Բայց, իհարկե, նրանց գործունեության տպավորությունը շատ տխուր է, ավելի շուտ տպավորություն կա, որ օտարի հանձնարարություն են կատարում, քան սեփական հասարակությանն ու պետությանն են ուզում ծառայել: Այս տպավորությունը գնալով ինձ մոտ խորանում է, որ նրանք հանձնարարություն կատարող են՝ Հայաստանում ապակայունացում ստեղծելու նպատակով:

- «Հայրենիքի փրկության շարժումը» այս պահին կարելի է համարել վերջնականապես ձախողվա՞ծ, թե՞ դեռ կարող է դառնալ ընտրություններին մասնակցող ձեւաչափ:

- Դե փուչիկն արդեն տրաքել է, եւ անիմաստ է նման ֆորմատի մասին խոսել: Կարելի է ասել, որ հայրենիքը վերջապես փրկվեց իրենցից, շատ էական էր:

- Բայց Բաղրամյան փողոցն է շարունակում փակ մնալ:

- Դե շարունակում են մարդկանց զզվեցնել, եթե դա իրենց հաճույք է պատճառում, ինձ թվում է՝ ժողովուրդը համբերություն կդրսեւորի: