Երբ սպորտը կախված է անհատների քմահաճույքներից

Լևոն Արոնյանը այսօր վերջապես հայտնեց այն նորությունը, որի մասին արդեն վաղուց խոսվում էր: Իր գրառման մեջ Արոնյանը նշում է, որ պատճառը ՀՀ կառավարության վերջին 2-3 տարիների անհեռանկարային աշխատանքն է: Բացի այդ՝ Լևոնը որպես պատճառ բերում է նաև այն, որ «շախմատի ասպարեզ են ներխուժել սպորտաձևից բացարձակ անտեղյակ նորաթուխ պետական գործիչներ, որոնք, մեր հաջողությունները վերագրելով իրենց, սկսեցին ինքնահաստատվել, նույնիսկ՝ շանտաժի միջոցով»:

Արոնյանի գրառումը բավականին երկար է ստացվել, և զգացվում է, որ նրա մեջ բավականին մեծ ցավ է կուտակված: Նա նշում է, որ Կառավարությունը խոստացել էր օժանդակություն, սակայն այդ օժանդակությունը եղել է ընդամենը մեկ տարով և կիսատ:

2019 թ.-ին իսկապես Կառավարությունը որոշում է կայացրել եւ 133.200 ԱՄՆ դոլարին համարժեք գումար է հատկացրել ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությանը, որը պետք է փոխանցվեր շախմատի ֆեդերացիային՝ Լևոն Արոնյանի՝ հավակնորդների մրցաշարի ուղեգրի համար պայքարում աջակցելու համար. «Բարձր մակարդակի շախմատը վերջին 10 տարիների ընթացքում սերտորեն կապվել է բարձր տեխնոլոգիաների հետ, քանի որ ռեպերտուարի ուսումնասիրությունը և ընդլայնումը ուղիղ կապ ունի բազմամիջուկային համակարգիչների հետ: Հարկ է նշել, որ Լևոն Արոնյանի համակարգիչը ձեռք է բերվել 2011 և 2013 թվականներին և արդեն հնացել է՝ հետ ընկնելով մրցակիցների կողմից օգտագործվող համակարգիչներից: Այս խնդիրը լուծելու և Արոնյանին մրցմանը նախապատրաստվելու համար նոր համակարգչով ապահովելու համար ՀՀ կառավարությունն այսօր որոշեց սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարությանը հատկացնել 133.200 ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրամ»,- այն ժամանակ պարզաբանել էր Կառավարությունը:

Նախարարության, ինչպես նաև շախմատի ֆեդերացիայի բյուջեի տարեկան հաշվետվություններից տեղեկանում ենք, որ այդ գումարն իսկապես հատկացվել է շախմատի ֆեդերացիային, որը, ըստ նույն հաշվետվության, ծառայել է համապատասխան նպատակին:

2020թ.-ին հատուկ աջակցություն Արոնյանին չի եղել: Բայց 2020թ.-ը թե՛ Հայաստանի, թե՛ ամբողջ աշխարհի համար լի էր մեծ դժվարություններով: Փոփոխություններ եղան նաև սպորտի ղեկավարման ոլորտում. ԿԳՍՄ նոր փոխնախարար Կարեն Գիլոյանը միայն վերջերս է ստանձնել այդ պաշտոնը: Իհարկե, Սերժ Սարգսյանի կառավարման տարիներին շախմատին յուրահատուկ ուշադրություն էր դարձվում, ավելի շատ, քան երբևիցե: Շախմատը Կառավարության հատուկ ուշադրության տակ էր: Ցանկալի է, որ հայկական շախմատը միշտ մնա իր բարձունքի վրա, բայց դրանում առաջին հերթին մեծ դեր ունի շախմատի Հայաստանի ֆեդերացիան, որի նախագահը հենց Սերժ Սարգսյանն է:

Արոնյանը նշում է, որ ամբողջ աշխարհով մեկ շախմատը զարգանում է պետությունների հովանավորման արդյունքում, սակայն իրականում շախմատի զարգացման մեջ մեծ ներդրում ունեն առաջին հերթին անհատ հովանավորները: Ցավոք, Հայաստանում նման պրակտիկա զարգացած չէ. սպորտի ասպարեզում գլխավոր «բարերարը» իր ներդրումներն այլ մարզաձևերին է ուղղում: Իսկ շախմատի ֆեդերացիան, որը, ըստ էության, պետք է ինքը զբաղվի հովանավորների փնտրտուքով, այդ ուղղությամբ քայլեր չի ձեռնարկում: Հասկանալի է, որ Արոնյանը ֆեդերացիային չի մեղադրի: Սերժ Սարգսյանը նրա կյանքում և կարիերայի զարգացման մեջ մեծ դեր ունի, և դա ուրանալ չի կարելի: Բայց, միևնույն ժամանակ, Կառավարությանն էլ մեղադրել նման բարդ իրավիճակում ճիշտ չէ:

Արոնյանը իր կարիերայում երկրորդ անգամ է որոշում կայացնում հեռանալ Հայաստանից: Նախորդ անգամ դա եղավ 2004թ.-ին, այդ ժամանակ նա վիրավորվել էր հենց շախմատի ֆեդերացիայից, որը ինչ-որ անհասկանալի պատճառով չէր ընդգրկել Հայաստանի չեմպիոն դարձած Լևոնին օլիմպիական հավաքականում: Շախմատիստը որոշեց ներկայացնել Գերմանիան և դիմեց կոնկրետ քայլերի: Այդ ժամանակ հարցը լուծվեց շախմատի ֆեդերացիայի նախագահի փոփոխությամբ. Վանիկ Զաքարյանին փոխարինեց այդ ժամանակվա պաշտպանության նախարար Սերժ Սարգսյանը, որի առաջին գործը այդ պաշտոնում եղավ Լևոնին Հայաստան վերադարձնելը:

Այս անգամ Լևոնը մտադիր է ներկայացնել ԱՄՆ, որտեղ ամեն ինչ ճիշտ գծերի վրա է դրված, և այնտեղ հնարավոր է հովանավորներ գտնել (Արոնյանի գրառումից պարզ է դառնում, որ նման հովանավոր արդեն կա): Վերջին շրջանում մի շարք շախմատիստներ են փոխել իրենց սպորտային քաղաքացիությունը և հաստատվել ԱՄՆ-ում (Կարուանան՝ Իտալիայից, Դոմինգեսը՝ Կուբայից, Սոն՝ Ֆիլիպիններից): Մեղադրել նման կարգի շախմատիստին՝ իր կայացրած որոշման համար, իհարկե, պետք չէ: Լևոնը իսկապես Հայաստանի և կոնկրետ հայկական շախմատի համար մեծ գործ է արել: Կարելի է միայն հաջողություն ցանկանալ նրան աշխարհի չեմպիոնի թագի պայքարում, որի նոր շրջափուլը պետք է սկսվի 2022թ.-ին: Արոնյանը բոլոր շանսերն ունի հավակնորդների մրցաշարում հաղթելու համար, թեև վերջին տարիներին մրցակցությունը անհամեմատ ուժեղացել է:

Ինչ վերաբերում է հայկական շախմատին, ապա առաջին հերթին դրա զարգացման մասին պետք է մտածի շախմատի ֆեդերացիան: Եվ ամենակարևորը՝ դնել այն այնպիսի գծերի վրա, որ ունենա ղեկավարման հստակ համակարգ, որտեղ հովանավորներին ոչ թե խնդրեն, այլ իրենք ուզենան ներդրումներ անել: Հակառակ դեպքում շախմատը, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ մարզաձևեր, որոնց կարևորությունը Հայաստանի համար պակաս չէ, կմնան կախված առանձին անհատների քմահաճույքներից:

Ռաֆայել Խալաթյան