Հեղափոխությունից հետո տնտեսական ինչ ռեֆորմներ է իրականացրել իշխանությունը եւ ինչն է դեռ սպասման մեջ

2018 թ. տեղի ունեցած հեղափոխությունից հետո տնտեսական մի շարք ռեֆորմներ եւ տնտեսական հեղափոխություն իրականացնելու ուղղությամբ քայլեր սկսեցին արվել:

Հեղափոխությունից հետո շատ էր խոսվում, որ պետական ապարատի աշխատակիցների թիվը պետք է էականորեն նվազի, օպտիմալացում պետք է տեղի ունենա, հայտարարվում էր նաեւ եւ աշխատատեղի զգալի կրճատման մասին: Սակայն պետական ապարատում այս տարիներին առնվազն չնվազեց աշխատատեղերի քանակը: Մասնավորապես պետական ապարատի աշխատակիցների թիվը 2018 թ. եղել է 17 հազար 644, իսկ 2021-ի պետական բյուջեով այն կդառնա 19 հազար 776: Այստեղ ներառված են միայն կենտրոնական ապարատի աշխատակիցների քանակը եւ չկան ոստիկանության, ՊՆ, ԱԻՆ ծառայողների, դպրոցների եւ այլ պետական մարմինների աշխատակիցները: Ընդհանուր առմամբ, պետական համակարգում աշխատակիցների թիվը 220 հազարից ավելի է ու այս առումով նվազում տեղի չի ունեցել:

Ռեֆորմներից մեկն էլ եկամտահարկի համահարթեցումն էր: Հայտարարվում էր, թե ռեֆորմի նպատակն այն է, որ ցածր աշխատավարձ ստացողների գործատուները տեսնեն, որ եկամտահարկը նվազեցվել է՝ բարձրացնեն աշխատավարձերը: Սակայն այս դեպքում եւս տեսանելի աճ չկա: Մինչեւ 150 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողների թվաքանակը շարունակում է կազմել ընդհանուր աշխատաշուկայի շուրջ 60 տոկոսը:

Նաեւ շատ է խոսվել ներդրումային սպասելիքների, արտաքին պարտքի բեռի եւ ՀԴՄ-ների տպագրման անհրաժեշտության մասին:

Դրական փոփոխություններից կարելի է նշել շահութահարկի նվազեցումը, միկրոձեռնարկատիրության սուբյեկտներին հարկերից ազատումը։ Բացի այդ, հարկային համակարգը սկսել է ավելի ճկուն աշխատել, իսկ տնտեսական մենաշնորհներ, ըստ էության, չկան։

Երկուսուկես տարվա արված եւ չարված քայլերի մասին զրուցել ենք ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, տնտեսագետ Արտակ Մանուկյանի հետ: 

- Պարո՛ն Մանուկյան, հեղափոխությունից հետո հայտարարվեց պետական ապարատում օպտիմալացման մասին, մտադրություն կար աշխատատեղերը կրճատել 50-100 հազարով: Այսօր այդպիսի օպտիմալացում չի եղել. իշխանությունը կաշկանդվո՞ւմ է դրան գնալուց:

- Եթե պետական բյուջեով նայեք՝ կտեսնեք, որ պետական հաստիքները 19 հազարի չափ են, բայց ընդհանուր պետական ապարատը, որում ներառված են՝ ոստիկանությունը, պաշտպանական բնագավառները՝ մոտ 220 հազար է: Հետեւաբար՝ պատկերացնել, որ պետք է 50 տոկոսով նվազի պետապարատի աշխատակիցների թիվը՝ ռեալ չէ:

Օպտիմալացումը միշտ չէ, որ ենթադրում է կրճատում: Օպտիմալացում նշանակում է՝ արդյունք եւ ծախսեր: Կարող է մի բնագավառում ավելի շատ աշխատողներ ընդունես, բայց դրանից գեներացվող արդյունքը լինի ավելի մեծ, քան այն աշխատավարձը, որը վճարվում է: Այո՛, առաջին հայացքից եթե ուսումնասիրում ենք՝ էական փոփոխություններ չկան, նույնիսկ որոշ դեպքերում պետական աշխատակիցների թվաքանակի ավելացում կա: Թվաքանակի ավելացումների մի մասը պայմանավորված է նաեւ նրանով, որ ՊԵԿ-ը իր պայմանագրային աշխատողներին արտաբյուջեի կրճատմամբ բերել է արդեն պետական բյուջեի նախագիծ, մի մասը պայմանավորված է անտառտնտեսության, տեսչական մարմինների գործառույթների ավելացմամբ:

Քաղաքական կամքի առումով 2-3 ցուցանիշ կարող եմ ասել: Ավտոմեքենաների թիվը, վառելիքի ծախսերը կրճատվել են: ԱԺ-ում հանձնաժողովների փոխնախագահները ունեին ծառայողական մեքենա, այս իշխանության գալուց հետո նման բան չկա: Որքանով տեղյակ եմ շատ մոտ ապագայում հանրային կառավարման բարեփոխումների փաթեթը կլինի, որը ի թիվս այլոց կանդրադառնա ինչպես հաստիքներին, ֆունկցիաներին, այնպես էլ դրանց ծանրաբեռնվածությանը:

- Եկամտահարկը համահարթ դարձավ: Որքանո՞վ է այդ փոփոխությունը արդյունք տվել՝ հաշվի առնելով այն խոսակցությունները, որ հիմնական նպատակներից մեկը ցածր աշխատավարձ ստացողների աշխատավարձը բարձրացնելու համար խթաններ ստեղծելն էր:

- Համադրելի երկրների հետ մեր եկամտային հարկերը այդքան էլ մրցակցային չեն: Հեղափոխությունից հետո բավականաչափ բիզնեսների համար փոփոխություն է տեղի ունեցել, եթե դա չլիներ՝ դուք չէիք նկատի աշխատողների թվի էական աճ: Այս տարվանից արդեն եկամտահարկը 22 տոկոս է եւ մինչեւ 150 հազար դրամ ստացող սեգմենտը կկարողանա ավելի շատ եկամուտ ստանալ: Նախկինում՝ ինչքան ավելի մեծ եկամուտ էիր ստանում, այնքան ավելի շատ էիր հարկվում: Ես չեմ ասի, որ համահարթը իդեալական համակարգ է, բայց սա առնվազն հնարավորություն է ստեղծում, որպեսզի բիզնեսը եւ աշխատողները մոտիվացիա ունենան տեղափոխվել «սպիտակ» դաշտ:

- Նախկին իշխանությունների ժամանակ շատ էր քննադատվում արտաքին պարտքի բեռի ավելացումը: 2021-ի ավարտին այս իշխանության օրոք արտաքին պարտքն ավելացած կլինի 2 մլրդ դոլարից ավելի չափով: Ինչո՞ւ 2.5 տարում այդքան ավելացավ պարտքը:

- Եթե դիտարկում ենք արտաքին պարտքի վերաբերյալ մոտեցումները՝ պետք է հասկանանք, թե որն է դրա այլընտրանքը: Եթե դու ունես եկամուտների որոշակի մակարդակ ու ծախսերի էականորեն գերազանցող կարիք, ակնհայտ է, որ քեզ մոտ ճեղքվածք է առաջանում: Կամ պետք է եկամուտներդ մեծացնես, կամ պետք է պարտք անես, այլ տարբերակ չկա: ՀՀ տնտեսությունն ավանդաբար ունեցել է ճեղքվածք:

Հեղափոխությունից հետո մեզ հաջողվել է եկամուտների հավաքագրումն էականորեն բարելավել, բայց դրան զուգընթաց մեր կարիքներն ավելի շատ են եղել ու մենք պետք է դիմեինք պարտքերի ներգրավման տարբերակին:

Մենք ունենք պետական բյուջե, որը միշտ եղել է դեֆիցիտային, ինչը խոսում է այն մասին, որ մենք պարտք ներգրավելու կարիք ունենք:

- Իհարկե, 2020-ը ճգնաժամային տարի էր, բայց 2018-ից խոսվում է մեծ ներդրումների սպասելիքների մասին: Հնարավոր եղա՞վ ներդրումային առումով այնպիսի արդյունք գրանցել, որի հիման վրա կարող ենք արձանագրել նաեւ տնտեսական հեղափոխություն տերմինը:

- Որ երկրում ուզում եք տնտեսական արագ բարեփոխումների փորձն ուսումնասիրեք՝ ամենակարեւորը ազատ մրցակցային տնտեսության ստեղծումն է: Հիմա, եթե հարցնում եք՝ տնտեսական հեղափոխություն բիզնեսի վարման առումով տեղի ունեցե՞լ է, պատասխանը՝ հարցրեք գործարարներին ե՛ւ տեսեք, թե հարկային համակարգից, ներմուծման ու արտահանման գործընթացներից ինչ դրական փոփոխություններ կան:

- Վարչապետը հայտարարում էր ՀԴՄ կտրոնների տպագրման կարեւորության մասին՝ տնտեսության զարգացման համատեքստում: Որքանո՞վ է ՀԴՄ կտրոնների տպագրումն ազդում տնտեսության մեծ զարգացման վրա:

- ՀԴՄ կտրոն տպելը մեծ հաշվով միտված է շրջանառությունն ավելի թափանցիկ դարձնելուն, ստվերայնությունը կրճատելուն: Սա էական ցուցիչներից մեկն է, բայց այս համատեքստում կարեւոր է նաեւ պետության կողմից աջակցության գործառույթը, որ բիզնեսներն ընդլայնվեն:

- Կնշե՞ք մի ռեֆորմ, որն այս իշխանության օրոք ընդունվել է եւ արդյունավետ է: Նշեք նաեւ ռեֆորմ, որն ընդունվել է, սակայն այդքան էլ արդյունավետ չի եղել:

- Առաջինը, որը աչքի է զառնում՝ հարկային համակարգում բարեփոխումներն են, ինչը միայն իմ կարծիքը չէ: Գործարարների համար շատ ավելի կանխատեսելի են դարձել բիզնես հարաբերությունները, փոխադարձ վստահություն կա: Իմ կարծիքով նաեւ տեսանելի է մրցակցության մակարդակի բարձրացումը:

Եթե խոսենք փոփոխությունների դանդաղ տեմպերի մասին՝ կարծում եմ պետական համակարգում կառավարման արդյունավետության բարձրացումն այդ խնդիրներից մեկն է: Բյուրոկրատիան դեռ կա, ու այս առումով, կարծում եմ, որոշակի քայլեր պետք է ակնկալենք:

Տպել
996 դիտում

Ազգային գրադարանի մեծ ցուցասրահում կբացվի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ծննդյան 150-ամյակին նվիրված բացառիկ ցուցահանդես

Սուրեն Պապիկյանը մասնակցել է կառուցապատման ոլորտի` Հայաստանում անցկացված առաջին ամենամեծ էքսպոյի բացմանը

Ովքեր են Մեղրիի համայնքապետի թեկնածուները և ինչ կենսագրություն ունեն նրանք

Մեղադրանք է առաջադրվել հրապարակում սեպտեմբերի 21-ին պայթուցիչի գործադրմամբ խուլիգանություն նախապատրաստելու համար․ ՔԿ

Վայոց ձորի մարզպետ Արարատ Գրիգորյանն ընդունել է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից ժամանած պատվիրակությանը

Համատեղ ուժերով գտնել լուծումներ. Ավանեսյանը հանդիպել է բուժհաստատությունների ղեկավարների հետ

ՀՀ ՊՆ ռազմական ոստիկանությունում անցկացվել է մեկշաբաթյա դասընթաց

Հայաստանը պատրաստ է կառուցողական երկխոսության, որը կբերի տարածաշրջանում հարատև խաղաղության․ վարչապետի ելույթը ՄԱԿ-ում

Մեկնարկել է «100 գաղափար Հայաստանի համար» նորարարական նախագծերի և գիտատեխնիկական մշակումների մրցույթը

Արարատ համայնքում ընթանում են փողոցների ասֆալտապատման աշխատանքներ

Քննարկվել է Կովկաս-Փոթի երկաթգծի վերագործարկման, ինչպես նաև կոնցեսիոն պայմանագրում փոփոխություններ կատարելու հարցը

Երբ հայտարարեցին անունս, մտքումս ասացի՝ ես արեցի դա. «Միսս Տիեզերք Արմենիա 2021»-ի հաղթող

Համագործակցության հուշագիր է ստորագրվել ԱՍՀ նախարարության և Ամունդի-ԱԿԲԱ ընկերության միջև

Վահան Քերոբյանը հանդիպել է IEO տնտեսագիտության միջազգային օլիմպիադայում մեդալներ նվաճած հայ դպրոցականների հետ

Խոշոր ավտովթար Արմավիրի մարզում. վիրավորները հոսպիտալացվել են. shamshyan.com

Արարատ Միրզոյանը հանդիպել է Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի նախագահ Պիտեր Մաուրերի հետ

Սկսվեց շան հաչոցից ու գարեջրի շշի պարունակությունը նրա վրա լցնելուց․ ավարտվել է սպանության փորձի գործով նախաքննությունը

Շենաթաղ գյուղի մոտակա սարի լանջին հրդեհաշիջման աշխատանքները ժամանակավորապես դադարեցվել են

Ադրբեջանը համակարգված պայքար է տանում Արցախում հայկական մշակութային արժեքների դեմ. Արցախի ՄԻՊ

ՀՀ անկախության տոնի առթիվ ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանը շարունակում է շնորհավորական ուղերձներ ստանալ

Արշակ Կարապետյանը Ջոն Գալագերին է ներկայացրել Ադրբեջանի կողմից իրադրությունն ապակայունացնելուն միտված գործողությունները

«Արևիք» ազգային պարկի տարածքում հրդեհաշիջման աշխատանքները ժամանակավորապես դադարեցվել են

Փորձ է արվել Հայաստան ներմուծել կեղծ տվյալներով մեծ քանակությամբ հագուստ. ՊԵԿ

Տեղի է ունեցել պահեստազորայինների մարտական հերթապահության հերթափոխ

Ոստիկանության բարեփոխումների գործընթացը մտադիր ենք ամբողջապես իրականացնել. խորհրդակցություն վարչապետի գլխավորութամբ

23-ամյա ուջանցու մեքենայում զենք-զինամթերք է հայտնաբերվել (տեսանյութ)

ԱԺ-ն ամբողջությամբ ընդունեց համայնքների խոշորացման մասին օրենքի նախագիծը

Պատվաստվելու հետևանքով չհիղանալու մասին լուրերը միֆ են. մասնագետ

Մշտադիտարկումներ են իրականացվել Երևանի երկաթուղային կայարանի և Կենտրոն վարչական շրջանի հանրային տրանսպորտի նկատմամբ

E-labor համակարգի ներդրման դեպքում Հայաստանը կլինի ԱՊՀ երկրների շրջանում նման էլեկտրոնային գործիք ունեցող առաջին երկիրը

Ադրբեջանը հայկական կողմին է փոխանցել մեկ աճյուն. որոնումներ այսօր չեն իրականացվել

Մենք խելամիտ ենք համարել համայնքների խոշորացումը հիմա անել, որպեսզի ֆինանսապես ավելորդ ծախս չանենք. նախարար

Նա իր երկրի ու ժողովրդի նվիրյալ զավակն էր. նախագահի աշխատակազմը ցավակցում է Համլետ Գասպարյանի ընտանիքին

Արման Եղոյանն ու Արսեն Թորոսյանը հանդիպել են Հունաստանի խորհրդարանի պատգամավորների հետ

Քովիդի դեմ ստացինոր բուժում ստացող 760 անձի մոտ հիվանդությունն ունի ծանր ընթացք, 177-ը ծայրահեղ ծանր է

Կալիֆոռնիայի Վան Նայս քաղաքի հայկական եկեղեցին վանդալիզմի է ենթարկվել (լուսանկարներ)

Մինչև երկրորդ դեղաչափի ստանալը՝ քաղաքացին աշխատանքի գնալիս կարիք չունի ՊՇՌ թեստի պատասխան ներկայացնել. Ավանեսյան

Անգնահատելի է Լեւոն Աթոյանցի ավանդը «Հայֆիլմի» բեղմնավոր գործունեության մեջ. վարչապետը ցավակցական հեռագիր է հղել

Պարբերաբար զանգահարել է նախկին կնոջը, հայհոյել նրան, ապա բենզինը լցրել դռան վրա, հրկիզել ու դիմել փախուստի. ՔԿ

Կորոնավիրուսի 11.470 դրական դեպքերից 286-ն է պատվաստված քովիդի դեմ․ նախարար