«Արցախի հերոսի» կոչումն ինձ մոտ ոչ մի բան չի փոխել, ես նույն Յուրան եմ. «Արցախի հերոս» Յուրա Ալավերդյան

Շարքային Դավիթ Լյովայի Գրիգորյան, սերժանտ Էդգար Էդվարդի Մարկոսյան, ավագ սերժանտ Յուրա Հայկարամի Ալավերդյան. 2020 թվականի հոկտեմբերի 4-ին՝ Արցախում սկիզբ առած պատերազմի առաջին օրերին, ժամկետային զինծառայող այս տղաների անունները պատմության մեջ մտան՝ որպես «Արցախի հերոսների»:

Նրանցից Յուրա Ալավերդյանը՝ մեր կողքին ապրող 20-ամյա հերոսը, պաշտոնական հաղորդագրության հրապարակման պահին՝ նույն հոկտեմբերի 4-ին, արդեն իսկ Կարախամբելիի եւ Ֆիզուլիի հատվածներում թշնամու 9 տանկ եւ 1 միավոր ավտոտեխնիկա էր ոչնչացրել, որից հետո խոցել է ևս 3 տանկ՝ ընդհանուր թիվը դարձնելով 12, շարքից հանելով նաև ռազմական այլ տեխնիկական միջոցներ:

Բանակ զորակոչվելիս երևանցի փոքրամարմին այս տղայի մտքով անգամ չի անցել, որ պատերազմի մասնակից է դառնալու և այդ պատերազմում սխրագործելու է ու հերոսանալու. «Ինձ 4 ամիս էր մնացել զորացրվելու, ու ընդհանրապես չէի էլ մտածում, որ կարող է պատերազմ սկսել, ու ամեն ինչ միանգամից եղավ»,- անկեղծանում է նա:

Ու թեև պատերազմն այլևս իրողություն է, և նա էլ այդ պատերազմում հերոսացել է, բայց, այնուամենայնիվ, Արցախի բարձրագույն կոչմանն արժանացած երիտասարդը երկար չի սիրում խոսել կատարած հերոսական գործողությունների և, առհասարակ, պատերազմի մասին: Միայն համառոտ պատմում է, թե ինչպես առան պատերազմի լուրն ու նկարագրում թշնամուն պատճառած վնասները:

«Պատերազմը երբ սկսվեց, մենք դիրքերում էինք՝ առաջնագծից 7 կմ հեռու, և մեզ համար արդեն պարզ էր, թե ինչ է կատարվում: Դրանից հետո մեզ տագնապով տարան առաջնագիծ, ու ճակատային գծի տարբեր ուղղություններում խոցեցի թշնամու տանկեր, զրահատեխնիկաներ և այլ սպառազինություն»,- այս մի քանի բառերով է Յուրա Ալավերդյանը ամփոփում 44-օրյա ահեղ պատերազմի սկիզբն ու ավարտը:

Իր իսկ հերոսանալու մասին լուրը նա իմացել է հրամանատարական դիտակետից, երբ նրան տեղափոխել են այնտեղ, որպեսզի անձամբ ռադիոկապի միջոցով լսի Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանի ուղերձը, որի ժամանակ էլ հնչել է նաև իր անունը:

Ընտանիքի անդամները, որոնք որդու հերոսանալու մասին տեղեկացել են մամուլից, զարմացել են ու շփոթվել, բայց ոչ այն պատճառով, որ իրենց 20-ամյա փոքրամարմին տղան արժանացել է հերոսի կոչման, այլ որ մասնակցում է մարտական գործողություններին, քանի որ Յուրան, ինչպես մեր տղաներից շատերը, հարազատներին վստահեցրել էր, թե առաջնագծում չէ:

«Սկզբում չէի ասել, որ մասնակցում եմ պատերազմին, հետո երբ զանգեցի, տանեցիները տեղյակ էին արդեն: Արայիկ Հարությունյանի խոսքից իմացել էին, որ մասնակցում եմ պատերազմին և իմ ներդրումն եմ ունենում»,- պատմում է նա ու նշում, որ հուզմունքն ու ուրախությունը ընտանիքի անդամների մոտ այդ ժամանակ միախառնվել էին, և հեռախոսային մի քանի րոպեանոց զրույցի ժամանակ Ալավերդյանները, իրար հերթ չտալով, շնորհավորել են որդուն:

Ի տարբերություն թիկունքում գտնվողների, սակայն, առաջնագծում տղաները ո՛չ հուզվելու, ո՛չ ուրախանալու, ոչ մի զգացմունք արտահայտելու ժամանակ ու հնարավորություն չեն ունեցել. միակ բանը, որ 44 օր շարունակ արել են, հայրենիքի համար մարտնչելն է եղել:

«Մեր հոգեվիճակը էնպիսին չէր, որ կարողանայինք հուզվել կամ ուրախանալ: Բայց ասեմ՝ մտքովս անգամ չէր անցնում, որ ես կարող եմ նույնիսկ կրծքանշան ստանալ»,- անկեղծանում է «Ոսկե արծիվ» շքանշանի ասպետը՝ ասելով, որ իրեն շնորհված կոչման համար նաև մեծ ներդրում ունեն իր մարտական ընկերները, որոնք առաջին օրվանից մինչև վերջին օրը իր կողքին կռվել են՝ առանձնահատուկ հիշատակելով նահատակված մարտական ընկերներից մեկին՝ նույնպես «Արցախի հերոսի» կոչման արժանացած Դավիթ Լյովայի Գրիգորյանին, որի հետ ծառայել են նույն մարտկոցում և կռվել նույն տեղում:

Պատերազմը շատ բան է փոխել իր կյանքում, նկատում է Յուրան, փոխվել են կյանքի հանդեպ պատկերացումները, բայց ամենակարևոր բանը, որը է՛լ ավելի է սկսել արժևորել, հենց կյանքն է: «Պատերազմի ժամանակ սկսում ես արժևորել կյանքդ, ապրածդ ամեն մի վայրկյանը քեզ համար արդեն թանկ է դառնում»,- ընդգծում է նա ու խոստանում այսուհետ ապրել կյանքի ամեն վայրկյանը գնահատելով:

Յուրան նաև նշում է, որ հերոսի կոչումն իր կյանքում ոչինչ չի փոխել, ո՛չ դրանից մեծամտացել է, ո՛չ էլ իրեն առավել վեր է դասում մյուսներից, ինքը նույն Յուրան է, ինչպես ճանաչել են իրեն, և կապ չունի, որ հիմա հերոս է. «Ես ընդհանրապես բոլորին էլ ցուցաբերել եմ նույն վերաբերմունքը, նկատի ունեմ՝ անծանոթներին: Դե, բնականաբար, մոտիկներին ավելի ջերմ վերաբերմունք եմ ցուցաբերել, ու «Արցախի հերոսի» կոչումը ինձ մոտ ոչ մի բան չի փոխել»:

Նրա հերոսանալու լուրը նաև առանձնահատուկ ոգևորություն է առաջացրել Երևանի թիվ 150 դպրոցում, որտեղ երիտասարդը սովորել և ավարտել է: ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության կողմից էլ դպրոցը ստացել է ոսկե մեդալ՝ ապագա հերոս ուսանելու համար:

Զորացրվելուց հետո առաջին վայրերից մեկը, որ այցելել է Յուրան, հենց հարազատ դպրոցն է եղել, որտեղ էլ նրա մեջ ներարկվել է հայրենիքի հանդեպ սերը՝ հանուն հայրենիքի ընկած հերոսների մասին պատմություններով:

«Այն դասարանը, որտեղ ես սովորել եմ, իմ նկարը փակցված է պատին, դպրոցի դռան մուտքի մոտ էլ է փակցված նկարս: Մեծ հպարտության զգացում է, երբ որ տեսնում ես՝ քո նկարը հայտնվել է այնպիսի մարդկանց նկարների կողքին, ովքեր քո հերոսներն են, ում կենսագրությունները դու սովորել ես, և մի օր գալիս ես կանգնում այդտեղ և տեսնում, որ քո նկարն էլ կա իրենց նկարների կողքին, ու դու էլ ես մտել Հայոց պատմության մեջ»,- ասում է մեր ժողովրդի պատմության էջերում անունը գրած երիտասարդը և նշում, որ հայրենիքն իր համար է՛լ ավելի է կարևորվում և արժևորվում, որովհետև ունեցել ենք Մոնթե Մելքոնյանի՝ Ավոյի պես հերոս:

Սակայն Ավոյի կերպարով ոգեշնչված Յուրան հետագա կյանքը բանակում չի պատկերացնում, նրան առավել ձգում է քաղաքացիական կյանքը, ծրագրավորողի մասնագիտությունը:

«Ընդհանրապես չեմ հետաքրքրվում այդ ոլորտով: Ճիշտ է, առաջարկներ եղել են, և անգամ առաջարկել են սպայական կոչման արժանացնել, սակայն չեմ համաձայնել: Զորացրվել եմ ավագ սերժանտով: Ծրագրավորողի մասնագիտությունն էլ ինձ ավելի հոգեհարազատ է, և պատրաստվում եմ շարունակել ուսումս ու աշխատել հենց այդ ոլորտում»,- վստահ է նա:

Յուրայի սիրտն էլ դեռ զբաղված չէ, բայց ասում է, որ պատերազմից հետո էականորեն մեծացել է երկրպագուհիների բանակը: Նա ամոթխածությամբ է խոսում այդ մասին, ժպտալով նշում է, որ դեռ ընտանիք կազմելու համար շուտ է, անելիքներ շատ կան:

«Արցախի հերոսին», սակայն, փողոցում դեռ շատերը չեն ճանաչում, բայց դեպքեր լինում են, երբ անցնելիս երկար են նայում կամ ժպտում են, երբեմն՝ նաև հեռվից ողջունում։ «Ոմանք ճանաչում են, ոմանք՝ չէ»,- ասում է նա և հավելում. «Բայց ասեմ, որ դեռ դեպք չի եղել, որ փողոցում մոտենան, խոսեն»:

Կյանքի ու մահվան սահմանագծում հայտնված Յուրայի հետ զրույցն ավարտում ենք՝ կրկին վերադառնալով բանակին ու պատերազմին: Հիմա նրա համար Հունվարի 28-ը՝ Բանակի օրը, այլ խորհուրդ է ստացել: Ասում է, որ նորից, եթե հարկ լինի, ինքը սահմանին կլինի։ Որքան էլ որ զինվորականի մասնագիտությունն իրենը չէ, բայց հայրենիքի պաշտպանությանը բոլորը պիտի մասնակցեն։ «Անկախ ամեն ինչից, մենք կանգնուն ենք մնացել ու կմնանք, և եթե էլի նմանատիպ գործողություններ լինեն, ես վստահ եմ, որ բոլորն էլ մինչև վերջ կանգնելու են սահմանին»,- համոզմունք է հայտնում հերոսը և որպես Բանակի օրվա մաղթանք՝ ցանկանում, որ զոհված մարտական ընկերների հոգիները հանգիստ լինեն, իսկ գերեվարված տղաները շուտ վերադառնան հայրենիք: