Ովքեր են ապրում Փարաջանովի Թբիլիսիի տանը, ու ինչի է այն վերածվել․ ՀԺ-ի ռեպորտաժը՝ անվանի արվեստագետի ապրած տնից

20-րդ դարի խոշորագույն արվեստագետ, կինոռեժիսոր Սերգեյ Փարաջանովը (իրական անունը՝ Սարգիս Հովսեփի Փարաջանյան) ծնվել ու ստեղծագործել է Թբիլիսիում։ Կյանքի վերջին օրերին, երբ ծանր հիվանդ էր, որոշեց վերադառնալ Հայաստան, սակայն նրա տունն ու ապրած կյանքն այդպես էլ մնացին Թբիլիսիում։

Փարաջանովի տունը Թբիլիսիի հրաշալի մի հատվածում է՝ Մթածմինդայում, որը Թբիլիիսիի ամենահին ու կոլորիտային թաղամասերից մեկն է։

1633426025285.jpg (1.69 MB)

Առաջին հայացքից այն նեղլիկ, ոլորանաշատ փողոցներով եւ մոլորության հասցնող խուճուճ դասավորվածությամբ տների ու շինությունների մի կույտ է։ Երեւանբնակներին այս թաղամասը որոշակի նմանությամբ կարող է հիշեցնել Երեւանի ամենահին թաղամասը՝ Կոնդը։ Մթածմինդան էլ կարծես Թբիլիիսից առաձին մի քաղաք է, քաղաք՝ քաղաքի մեջ՝ յուրահատուկ էներգետիկայով ու լեռներից իջնող խորհրդավոր հանգստությամբ։

1633426025437.jpg (2.67 MB)

Փարաջանովի տունն այստեղ բավականին խորքերում է՝ բարձունքին, եւ եթե որոշել եք ոտքով հասնել, ապա չէր խանգարի մի քանի օր առաջ բարձրունք հաղթահարելու թեթեւ վարժանքներ անել։ Բարձրանում ես ոլորաններով՝ ամեն մի քանի մետրը հաղաթահարելիս ճանապարհդ ինքնըստինքյան թեքվում է կա՛մ աջ, կա՛մ ձախ։

Առաջ շարժվելով՝ վերեւից նայում ու զգում ես, որ մի կլոր պտույտ ես կատարել այդ թաղերի մեջ․ տպավորություն է, թե փողոցներն էլ գիտեն ու քեզ տանում են ուզածդ հասցեով։ Եվ ահա, մտքում այդքան կրկնած հասցեն՝ Կոտե Մեսխի 7։ Տունը, որտեղ 1924-1990 թթ. ապրել է Սերգեյ Փարաջանովը։

տեւնննննննն.jpg (110 KB)

Շատերին կարող է թվալ, թե մուտքի մոտ փակցված ցուցատախտակի վրացերեն գրությունը շինության տուն-թանգարան լինելու մասին է, սակայն մի փոքր պիտի հիասթափեցնեմ, քանի որ դրա վրա գրված է հյուրանոց։ Տունը 1995 թվականից արդեն Փարաջանովինը չէ։ Ռեժիսորի որդին՝ Սուրենը, այն վաճառել է վրացի մի ընտանիքի։ Սուրենն այդ ժամանակ (երեւի հիմա էլ) ապրել է Կիեւում (Ուկրաինա)։Հյուրանոցի դուռը բացեց տիրուհին՝ Մանանա Ախալաիա անուն-ազգանունով մի կին։ Սիրալիր կերպով ներս հրավիրեց ու պատրաստակամություն հայտնեց պատասխանել մեր հարցերին, պատմել այն, ինչ այս տարիներին տեսել ու լսել է հանճարի մասին, այն ամենը, ինչը կհետաքրքրեր մեզ։

«Փարաջանովն այս տանը հսկայական նյութեր ու արժեքավոր գործեր ուներ։ Բոլորիս հայտնի է, որ նրա հայրը հնությունների առքուվաճառքով է զբաղվել, որոնցից շատերը նաեւ այս տանն էին պահպանվում։ Փարաջանովի մահից հետո կարծեմ դրանք բոլորը տեղափոխեցին Երեւան։ Դե իսկ որդին՝ Սուրենը, մտածեց, որ հնարավոր է՝ տունն էլ վերցնեն ու իրեն ոչ մի գրոշ չտան։ Հոր մահից մի քանի տարի անց այն վաճառեց»,- պատմեց վրացուհին։

Նա չթաքցրեց, թե ինչքան են վճարել տան համար․ «5 հազար ԱՄՆ դոլար ենք տվել, այն ժամանակ դա բավականին լավ գումար էր, կարելի էր 4 սենյականոց լավ բնակարան գնել»։ Տիրուհու խոսքով՝ երբ տունը նոր են գնել, այն շատ տխուր վիճակում է եղել, հսկայական աշխատանք են կատարել՝ ամրակայելու ու տեսքի բերելու համար․ «Սա շատ հին տուն էր՝ ծեփերը թափված, վնասված, երկար տարիներ սարքում էինք, չէինք կարողանում խելքի բերել։ Տանն ամեն ինչ փայտից էր (դե դա հատուկ էր այն ժամանակվա տներին), դրսի դռները, աստիճանները, շքամուտքը եւ ամեն ինչ՝ խարխուլ վիճակում»։

1633426436775.jpg (3.22 MB)

Երկաթից աստիճանները պահպանվել են այն ժամանակից, երբ այդտեղ Փարաջանովն է ապրել

Վրացի ընտանիքն այս տունը հյուրատան է վերածել մոտ 5 տարի առաջ։ Տանտիրուհու խոսքով՝ այստեղ տեղափոխվելու առաջին իսկ օրվանից իրենք անընդհատ հյուրեր են ունեցել աշխարհի տարբեր ծայերերից, նրանց բոլորին մի բան է այդ հասցեով տարել՝ համաշխարհային փառքի արժանացած ռեժիսորի՝ երբեմնի այդտեղ բնակվելու հանգամանքը։

Փարաջանովի հայտնիության ու հարյուրավոր այցելուների փաստն էլ վրացի ընտանիքին գաղափար է տվել ստեղծելու իրենց ընտանեկան բիզնեսը։ Նրանք հյուրատունը հենց Փարաջանովի անունով էլ կոչել են։

Փարաջանովի օրոք այս տունը եղել է մեկ հարկանի։ Նոր տերերն այն վերանորոգելուց հետո ավելացրել են նաեւ երկրորդ հարկը. ներսից աստիճաններով բարձրանում ես հյուրատան սենյակներ, որոնք ծառայում են բիզնեսին։ Առաջին հարկում էլ իրենք են տեղավորվել:

Տանտիրուհին հերթով ցույց տվեց դրանք ու առանձնահատուկ ոգեւորությամբ ներկայացրեց հատկապես այն սենյակները, որտեղից հրաշալի տեսարան էր բացվում, երեւում էր ամբողջ քաղաքը։ Այստեղ կարելի է վայելել լեռան լանջին ծվարած քաղաքի գեղեցկությունն օրվա տաբեր ժամերի, հիանալ տարվա եղանակի հետ փոփոխվող գույներով։ Իզուր չէ, որ այս տեղանքը տեղացիները կոչում են «Սուրբ լեռ» (Մթածմինդա բառի բացատրությունը):

Տան առաջին հարկում մի մեծ սենյակ է, որը Փարաջանովի ժամանակ փոքրիկ շքամուտք է ունեցել, հետագայում այն քանդել են՝ սենյակն ընդարձակ դարձնելու նպատակով։ Այժմ այդ հատվածը ծառայում է որպես հյուրասենյակ։ Այնտեղ, որտեղ վրացի ընտանիքը ստեղծել է փարաջանովյան փոքրիկ անկյուն, կինոռեժիսորի նկարներն են, նրա մասին պատմող որոշակի իրեր, գրքեր։

 դաշ.jpg (76 KB)

2014 թվականին Փարաջանովի մասին թբիլիսահայ հայտնի լուսանկարիչ Յուրի Մեչիտովը գիրք է թողարկել, որտեղ հանճարի լուսանկարներն ու նրա մասին հետաքրքրիր պատմություններն են զետեղված: Յուրի Մեչիտովի՝ «Սերգեյ Փարաջանովը Յուրի Մեչետովի նկարներում եւ պատմություններում» գրքի բազմաթիվ օրինակներ հյուրատանը զբոսաշրջիկներին են վաճառում 50 լարիով (10 հազար դրամին համարժեք գումար)։ Տանտիրուհին հայտնեց, որ բավականին լավ է վաճառվում։ Փարաջանովն ընկերական հարաբերություններ է ունեցել Մեչիտովի հետ: «Իրականում նրան ոչ ոք լավ չի ճանաչում։ Նա աննորմալ մարդ էր, եւ դրանում էր նրա հանճարը»,- գրքում այսպես է բնութագրում լուսանկարչության իր առաջին ուսուցչին՝ հայտնի լուսանկարիչ Յուրի Մեչիտովը: Փարաջանովյան անկյունում առաջինն աչքի ընկան պատից կախված ձեռագործ աշխատանքներ՝ մեծանուն արվեստագետի դիմանկարներով ու նրա ամենահայտնի լուսանկարներից մեկով, որտեղ նա կարծես թռչում է։

1633426436790.jpg (5.00 MB)

Պարզվում է՝ տանտիրուհին՝ Մանանա Ախալաիան, իր ձեռքով է այդ աշխատանքներն արել։ Երկար տարիներ իրավաբան աշխատած կինը հյուրատան հերթական այցելուներից մեկից է սովորել ու այսօր արդեն իր սենյակն ունի, որտեղ ձեռագործ աշխատանքներ է անում։ Առաջին աշխատանքն էլ Փարաջանովի դիմանկարն է։ Տիկինն իր ձեռքով ստեղծել է նաեւ կինոռեժիսորի ֆիլմերի կադրերից խորհրդանշական պատկերներ։

Լուսանկարում՝ Մանանա Ախալաիան

1633426436746.jpg (5.59 MB)

Տանտիրուհու խոսքով՝ հանճարեղ մարդիկ են այս տարիների ընթացքում այցելել ու Փարաջանովի հետ կապված մանրամասներով հետաքրերվել։ Բազմաթիվ զբոսաշրջիկներ են եղել, որոնք այդտեղ են գնացել՝ որպես Փարաջանովի տուն-թանգարան։ Մանանա Ախալաիան, թվարկելով զբոսաշրջիկների այցերը, հիշեց մի դեպք Հնդկաստանից եկած երիտասարդի մասին ու բարձր ծիծաղելով սկսեց պատմել․ «Խեղճն այնքան էր քայլել ու այնքան վատ վիճակում մեր տուն հասավ, որ բոթասները ճղվել էին։ Հյուրընկալելուց հետո մենք իրեն կոշիկներ նվիրեցինք, որ կարողանար տնից դուրս գալ»։ Փարաջանովի տնից գրեթե ոչինչ չի պահպանվել, բացառությամբ տան մյուս մուտքի կողմից բարձարցող աստիճանների ու մանր դետալների։

Միակ իրը, որը մնացել է նրանից, կոտրված օրորոցն է։ Այն շատ հին է։ Հայտնի է կինոռեժիսորի ֆիլմերից։ Ասում են՝ դա հենց Փարաջանովի օրորոցն է: Այս օրորոցի լուսանկարը կա նաեւ Մեչիտովի կողմից հրատարակած գրքում, անգամ՝ Սայաթ-Նովա ֆիլմում։

Հետաքրքրվեցինք՝ իսկ Փարաջանովի հարազատներից երբեւէ այցելել են այս տուն։ Տանտիրուհին ասաց, որ տունը վաճառելուց հետո երկու անգամ նրա որդին է այցելել։ Տարիներ առաջ մեկ անգամ էլ Փարաջանովի երկրորդ կինն է եղել այստեղ, ազգությամբ ուկրաինացի Սվետլանա Շչերբատյուկը։ «Կինն անչափ հուզված էր, երեւի հիշելու շատ բաներ կունենար, դուրս գալիս համբուրեց դռան մոտի պատը»,- հիշեց Մանանա Ախալաիան՝ ցույց տալով դրսի դռանն ամրացված երկաթյա նախշերը, որոնք պահպանվել են Փարաջանովից։

1633426666238.jpg (2.70 MB)

Մեր հեռանալուց առաջ տան տիրուհին ասաց՝ նախկինում այստեղ այլ լրագրողներ էլ են այցելել, բայց այս տարի մեր այցն առաջինն էր։ Նկատեց, որ երբ դեռ համավարակով պայմանավորված սահմանափակումները չկային, ամեն օր հյուրատան բոլոր սենյակները զբաղված էին, այժմ հազվադեպ է պատահում, որ այցելուներ ունենան։

Տպել
3563 դիտում

Արամ Սարգսյանը հոդված է հրապարակել՝ դիտարկելով, թե ինչ նպատակ են հետապնդում Իլհամ Ալիևի գործողությունները

Հայ-ադրբեջանական սահմանային դրությունը սեպտեմբերի 24-ի ժամը 22:30-ի դրությամբ

Կրակոցներ Երևանում. հայտնաբերվել են ինքնաձիգից և ատրճանակից արձակված մեծ քանակի պարկուճներ, կա զոհ, վիրավոր

Վլադիմիր Պուտինը ստորագրել է զինծառայության վերաբերյալ փոփոխությունների փաթեթը

«Արմենիա տոբակոյի» աշխատակիցներին ազատել են աշխատանքից՝ «Հայաստան» դաշինքի հավաքին չգնալու համա՞ր. ինչ է ասում ՍՊԸ-ն

Սեպտեմբերի 13-ին գերեվարված հայերը ընտանիքների հետ կապ են հաստատել․ Կարմիր խաչի ներկայացուցիչները տեսակցել են նրանց

Արցախի որոշ շրջաններում կանխատեսվում է քամու ուժգնացում

Այսօր էլ Հնչակյան կուսակցությունն անվերապահ ու աներկբա կանգնած է պետականության կողքին․ ՀՀ նախագահ

ՈւԵՖԱ Եվրոպայի Մ-19 առաջնություն. Հայաստանի ընտրանին զիջեց Սլովակիայի հավաքականին

Բացառիկ երևույթ, գյուղատնտեսական ուղղությամբ մասնագիտության ընդունելության դեպքում ունեցել ենք մրցույթ․ Անդրեասյան

Օդի ջերմաստիճանը կփոխվի․ առաջիկա օրերի եղանակային կանխատեսումներ

Արցախից ոչ մի ջոկատ Ջերմուկ չի ժամանել․ ՊՆ

Վայոց ձորի մարզ Է այցելել ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակի թիմը

Երևանում նախատեսվում է բացել իրանական ապրանքների առևտրի կենտրոն

Հրդեհ Վերին Դվինում

Արգելանք է կիրառվել Վանաձորի նախկին ղեկավարի կողմից ապօրինի օտարված համայնքային նշանակության հողամասի նկատմամբ

Անհասցե արձագանքները պարարտ հող են նախապատրաստում ադրբեջանական նոր ագրեսիաների համար․ Արարատ Միրզոյան

Արշակունյաց պողոտայում բռնկված հրդեհը մարվել է

Վթարային ջրանջատում Արարատի մարզում

Անգնահատելի է ՍԴՀԿ-ի ներդրումը հայապահպանության, Հայաստան-Արցախ-Սփյուռք կապերի ամրապնդման գործում. ՀՀ վարչապետ

«Հյուսիս-հարավ»-ի շրջանակում Մեղրիի որոշ տարածքներ ճանաչվել են հանրային գերակա շահ․ կմեկնարկի հողերի օտարման գործընթացը

18-ամյա արտաշատցին օդաճնշիչ ատրճանակով մեքենաներ է վնասել

ՀՀ վարչապետի հետ ունեցանք լավ հանդիպում, քննարկեցինք Հայաստանի անվտանգության հարցը. Բլինքեն

Գյումրիում ընթացքի մեջ են բազմաբնակարան շենքերի էներգաարդյունավետության արդիականացման աշխատանքները

Վերջին կարճատև պատերազմի ժամանակ թշնամին մեծ անակնկալների է եկել ու ջախջախվել. Դավիթ Սանասարյան

Ֆրանսահայերի խորհուրդը հաստատակամորեն կանգնած է հայոց պետականության և հայկական շահերի պահպանության կողքին․ Քյուրքջյան

Ադրբեջանական ստորաբաժանումն այս գիշեր փորձել է անցնել հայկական մարտական դիրքերից մեկի թիկունք. ՊՆ

Արշակունյաց պողոտայում հրդեհ է բռնկվել

Անցնող ամեն օրը նշանավորվում է մայրաքաղաքի դիմագծում ևս մեկ երանգ ավելացնելով․ Արցախում այսօր նշվում է Ստեփանակերտի օրը

Սյունիք գյուղում անասնագոմ է հրդեհվել

Եղեգնաձորի մի քանի թաղամասերում 9 ժամով կդադարեցվի գազամատակարարումը

Նյու Յորքում կայացել է Հայաստանի և Վրաստանի վարչապետների հանդիպումը (տեսանյութ)

Վարչապետը Շառլ Միշելի հետ հանդիպմանն ընդգծել է Ադրբեջանի ագրեսիայի վերաբերյալ հասցեական գնահատականների անհրաժեշտությունը

Ինֆորմացիոն դիվերսիան կառավարվում է մեկ հստակ կենտրոնից․ Վահագն Ալեքսանյան

ՀՀ վարչապետը հանդիպել է ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշին (տեսանյութ)

Հանրային տոկունությունը մարտահրավերներին դիմակայելու համար մեկ զենքն է․ Վիլեն Գաբրիելյան

ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատան պարզաբանումը Հայաստանի արևելյան և հարավային մարզեր չայցելելու կոչի վերաբերյալ

Քաղաքագետի կարծիքով՝ դժվար չէ կռահել՝ կաթողիկոսն ու ՀՀ-ի և Արցախի կառավարումը ժամանակին ստանձնած անձինք ինչ են քննարկել

ՀՀ վարչապետը Քսավյե Բեթթելին մանրամասներ է ներկայացրել ադրբեջանական լայնածավալ ագրեսիայի վերաբերյալ (տեսանյութ)

Զինվորի տանը վիրաբուժական բաժանմունք է բացվել