Իրանցի միջուկային գիտնականը սպանվել է արբանյակից կառավարվող զենքով. Իրանը վրեժ է խոստանում

Օրեր առաջ՝ նոյեմբերի 27-ին, Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանի մերձակա նահանգներից մեկում սպանվել էր միջուկային ֆիզիկոս Մոհսեն Ֆաhրիզադեն: Սպանության լուրը հաստատել էր Իրանի պաշտպանության նախարարությունը: Ֆահրիզադեն ծառայում էր որպես նախարարությանն առընթեր հետազոտությունների եւ նորարարությունների կազմակերպության ղեկավար:

Գիտնականը սպանվել է իր ծառայողական մեքենայի մոտ, Դամովենդ քաղաքի մերձակայքում. նա մահացել է հիվանդանոցի ճանապարհին: Դեպքի վայրում ֆիզիկոս-գիտնականի հետ են եղել նրա 4 թիկնապահը, որոնցից մեկը ծանր վիրավոր է: Ըստ ականատեսների՝ դեպքի վայրում նաեւ պայթյուն է տեղի ունեցել: Ֆահրիզադեին կրակել են Nissan մակնիշի մեքենայում տեղադրված հեռակառավարվող զենքից՝ 150 մ հեռավորությունից:

Al-Alam հեռուստաընկերության հաղորդմամբ՝ իրանցի միջուկային գիտնական Մոհսեն Ֆահրիզադեն, որքան էլ անհավանական է հնչում, սպանվել է տիեզքից կառավարվող զենքով: «Սպանության մեջ օգտագործված իսրայելական արտադրության զենքերը վերահսկվում էին արբանյակի միջոցով»,- հայտնել է հեռուստաընկերությունը՝ հղում անելով իր աղբյուրներին: Այն, որ Ֆահրիզադեն սպանվել էր իսրայելական արտադրության զենքով, հայտնի էր դարձել սպանությունից կարճ ժամանակ անց: «Ահաբեկչության վայրում հավաքված զենքի բեկորներն ունեն լոգոներ եւ իսրայելական ռազմական արդյունաբերության տեխնիկական բնութագրեր»,-ասված է իրավապահ մարմիններ ի տարածած հաղորդագրության մեջ:

Իրանի արտգործնախարար Ջավադ Զարիֆը հայտարարել է, որ սպանության մեջ իսրայելական հետք կա: «Այս վախկոտությունը, Իսրայելի դերի խիստ ցուցումներով, ցույց է տալիս հանցագործների հուսահատ ահաբեկչական քայլերը»,- գրել էր նա Twitter- ում: Նա միջազգային հանրությանը, հատկապես ԵՄ-ին, կոչ է արել հրաժարվել երկակի ստանդարտներից եւ դատապարտել «պետական ահաբեկչության ակտը»: Ավելի վաղ «Մոսսադ»-ը (Իսրայելի հետախուզական ծառայություն) մեկ անգամ արդեն փորձ էր կատարել սպանել Մոհսեն Ֆահրիզադեին:

Գիտնականը ղեկավարում էր Amad գաղտնի նախագիծը, որը մշակում եւ փորձարկում էր բալիստիկ հրթիռի համար միջուկային մարտագլխիկներ: Արեւմտյան հետախուզությունը հայտնել է, որ նա աշխատում էր միջուկային ռումբ ստեղծելու նախագծի վրա: Թեհրանը, սակայն, բազմիցս հայտարարել է, որ Իրանի միջուկային ծրագիրը բացառապես խաղաղ բնույթ ունի:

Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին այսօր հայտարարել է, որ Իրանում հեղինակություն եւ վաստակ ունեցող գիտնականի սպանությունն անպատասխան չի մնալու, պաշտոնական Իրանը հարմար պահի համապատասխան հարված կհասցնի եւ վրեժխնդիր կլինի պատվիրատուների նկատմամբ:  Tasnim գործակալության փոխանցմամբ, Ռոհանին նշել է, թե Ֆահրիզադեի արյան համար վրեժն Իրանի կառավարության իրավունքն է:

Ռուհանին նաեւ նշել է, որ միջուկային ծրագրի մասնակիցներ ԱՄՆ-ն ու Եվրամիությունը եթե  կատարեն միջուկային համաձայնագրով ստանձնած իրենց պարտավորությունները, ապա Իրանը կվերադառնա համաձայնագրով սահմանված իր պարտավորություններին: 

Իրանի ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի քարտուղար Ալի Շամհանին ասել է, որ հնարավոր է կարճ ժամանակում պարզել, թե կոնկրետ ով է պլանավորել սպանությունը: Հետաքրքրական է, որ միջուկային զենքի մասին բացառիկ գաղտնիքների տիրապետող գիտնական Ֆահրիզադեի սպանության մեջ նաեւ դավաճանության հետքի մասին տեղեկություններ են շրջանառվում: Նշվում է, որ մեքենան ինչ-ինչ պատճառներով կանգ է առել հենց զենքի կողքին, բացի այդ, գիտնականը ստիպված է եղել ինքնուրույն դուրս գալ մեքենայից, մինչդեռ նախկինում միշտ թիկնապահները դուռը բացել են իր առջեւ: Ֆահրիզադեի սպանությունը որոշ փորձագետներ դավաճանության, կաշառակերության, բայց եւ բարձր տեխնիկական պատրաստվածության արդյունք են համարում:

Շամհանին նաեւ նշել է, որ նախկինում եւս մի քանի անգամ ծրագրվել է գիտնականի սպանությունը, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով ավարտին չի հասցվել:

«Քսան տարի շարունակ թշնամին փորձում էր վերացնել նրան (Ֆահրիզադեին), բայց մինչ այժմ ձախողվում էր: Եվ այս անգամ երկրի հետախուզական համակարգը ենթադրում էր, նրա հետ միջադեպի հավանականություն կա, նույնիսկ հստակեցվում էր մահափորձի վայրը», - ասել էր Շամհանին IRINN հեռուստաալիքի եթերում՝ նշելով, որ տեղեկությունները իրարամերժ են եղել, ոչ հստակ, սպանության համար էլ կիրառվել է բոլորովին նոր, դեռեւս չկիրառված մեթոդ՝ լի բազմաթիվ հարցականներով:

Վերջին տասը տարվա ընթացքում Իրանում սպանվել է եւս չորս միջուկային ֆիզիկոս: 2010-ի հունվարին մայրաքաղաքի Իմամ Հուսեյն համալսարանի պրոֆեսոր Մասուդ Ալի Մոհամադին սպանվել է Թեհրանում տեղի ունեցած ահաբեկչության արդյունքում: Պայթուցիկ սարքը կցված է եղել նրա մեքենայի կողքին կայանված մոտոցիկլետին:

2010-ի նոյեմբերին Իրանի մայրաքաղաքում սպանության փորձեր են արվել եւս երկու գիտնականների ՝ Բեհեշթի համալսարանի դասախոսների նկատմամբ: Արդյունքում սպանվել է պրոֆեսոր Մաջիդ Շահրիյարին, վիրավորվել՝ լազերային ֆիզիկայի ոլորտի փորձագետ Ֆերեյդուն Աբբասի Դավանին:

2012-ի հունվարին Նաթանզի միջուկային կենտրոնի աշխատակից Մուստաֆա Ահմադի Ռուշանը զոհվել է Թեհրանի արեւելքում տեղի ունեցած պայթյունի հետեւանքով: Երկու անհայտ անձինք մոտոցիկլետով պայթուցիկ սարք են նետել նրա մեքենայի սրահի մեջ, որից հետո դիմել են փախուստի:

Թեհրանը այս հանցագործությունների մեջ մեղադրել է իսրայելական եւ ամերիկյան հետախուզական ծառայություններին: