Գանձագողության պատժաչափը պիտի խստացվի, ամեն բեկորի վնասում վնասում է մեր մշակույթը՝ մեր քարեղեն անձնագիրը. Ավանեսյան

Օգոստոսի 26-ին Գեղարքունիքի մարզի Ձորագյուղ համայնքի վարչական սահմաններում թալանված 3 դամբարանները գտնվում են Սանգար ամրոցի դամբարանադաշտում: Գանձագողերը դամբարաններից երկուսը մակերեսորեն են քանդել, իսկ երրորդը շատ խորությամբ: Այս մասին «Հայկական ժամանակի» հետ զրույցում ասաց ԿԳՄՍ նախարարության «Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի լրատվության բաժնի պետ Մարինե Ավանեսյանը՝ որն էլ թալանի մասին ահազանգել էր նախարարությանը:

«Մեր աշխատակիցներն այդ հատվածից ջարդված խեցեղեն են գտել, ինչը նշանակում է, որ թալան է եղել եւ ինչ-որ բաներ են այնտեղից տարվել: Խեցեղենը մեր մասնագետներն ուսումնասիրում են, դեռ չգիտենք, թե որ դարի են»,- ասաց նա։

«Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի լրատվության բաժնի պետից հետաքրքրվեցինք, թե ինչ կարող էին տանել գանձագողերը, վերջինս  ասաց, որ չի կարող ասել, քանի որ չգիտեն, թե ինչ կարող էր լինել այդ դամբարանում: Ավանեսյանի խոսքով՝ դա հնարավոր կլինի պարզել միայն այն դեպքում, երբ հայտնաբերվեն խախտում կատարած անձինք:

«Որեւէ մեկը չի կարող ասել, թե փակ հուշարձան տարածքից ինչ կարող էին տանել: Մեր աշխատակիցներն այդտեղից  գտել են մի քանի ծխախոտի գլանակներ, ինչը թույլ է տալիս ենթադրել, որ մի հոգի չի եղել այնտեղ»,-ասաց Ավանեսյանը, հավելելով՝ սովորաբար, եթե դամբարաններն այդքան խորն են փորվում, ուրեմն պլանավորված խախտում է,  գանձագողերն էլ հատուկ գործիքներ են ունեցել: Նշենք, որ երեք դամբարանները Ձորագյուղ համայնքի «Դամբարանադաշտ մ.թ.ա. 2-1 հազարամյակ» հանրապետական նշանակության հուշարձանի պահպանական գոտու տարածքում են, Սանգար ամրոցի կողքին: Սանգար ամրոցը դժվարամատչելի չէ, բայց բարձրադիր վայրում է գտնվում:

Պատմամշակութային արգելոց թանգրանների եւ պատմական միջավայրի պահպանման ծառայությունը հանրապետության ողջ տարածքում ունի մարզային ծառայություններ, որոնք ունեն էլ իրենց պահապանները: Պահապանները ըստ ժամանակացույցի գտնվում եւ զննում են այն հուշարձանները, որոնք գտնվում են ՊՈԱԿ-ի վերահսկողության տակ:

Կա սահմանված շրջայցերի գրաֆիկ, շաբաթվա ընթացքում մեկ անգամ, կամ երկու շաբաթը մեկ, կախված հուշարձանի, կամ պատմական արգելոցի գտնվելու վայրից: Մեկ պահապանը հսկում եւ շրջայց  կատարում մի քանի վայրերում: «Պահապանը պահակ չէ, նա չի կարող առավոտից երեկո այդտեղ անշարժ կանգնել: Բայց գոնե շաբաթը մեկ անգամ, 10 օրը մեկ նրանք շրջայց են կատարում, իսկ վերոնշյալ խախտումը հայտնաբերվել էր այդ շրջայցի ժամանակ»,- նկատեց ՊՈԱԿ-ի լրատվության բաժնի պետը:

Մարինե Ավանեսյանը վերհիշեց, որ այս տարի Գեղարքունիքի մարզում վերջին անգամ մայիսին կրկին ունեցել էին գանձագողության դեպք, դա եղել էր Շորժայի տարածքում: Գեղարքունիքի մարզում ընդհանուր 4000-ից ավելի հուշարձան կա:

Ամբողջ հանրապետության տարածքում 25 000-ից ավելի հուշարձան կա, որից 19. 000-ը ԿԳՄՍՆ պահպանության տակ է: ՊՈԱԿ-ի մարզային ծառայությունները 2020 թվականից մինչեւ օգոստոս՝ 8 ամսվա ընթացքում, արձանագրել են խախտման 10 դեպք: Նախորդ տարի խախտումները մի փոքրավելի  քիչ են եղել՝ ընդհանուր 8 դեպք:

Մարինե Ավանեսյանի դիտարկմամբ՝ այսօր չափազանց մեծ խնդիր ունենք մարդկանց իրավագիտակցության հարցում: «Հուշարձանի տարածքում ոչ միայն չի կարելի կեղտոտել եւ վնասել այլ նաեւ հաց ուտել չի կարելի դա քեֆ անելու տեղ չէ, ցավոք սրտի նման մի դեպք էլ վերջերս էինք արձանագրել: Կարծում եմ՝ պատժաչափը պիտի խստացվի, որպեսզի գանձագողը, գանձախույզը հասկա, որ ցանկացած նման դեպքում, եթե հայտնաբերվի, ապա պատժվելու է օրենքի խստագույն տառին համապատասխան: Ցանկացած բեկորի վնասում, վնասում է մեր մշակույթը, սա մեր քարեղեն անձնագիրն է ու որեւէ մեկը իրավունք չունի նման կերպ վարվելու»,-եզրափակեց Ավանեսյանը:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 264-րդ հոդվածում է անդրադարձ կատարվում «Պատմության եւ մշակույթի հուշարձաններ ոչնչացնելուն կամ վնասելուն»: Սույն հոդվածի առաջին մասում նշված արարքները, որոնք կատարվել են անզգուշությամբ եւ պատճառել են խոշոր վնաս՝ պատժվում եւ տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից երկուհարյուրապատիկի չափով (100.000-200.000 հազար դրամ), կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով: Սույն հոդվածի երրորդ մասում նշված արարքները, որոնք կատարվել են առանձնակի արժեք ունեցող օբյեկտների կամ հուշարձանների նկատմամբ կամ պատճառել են առանձնապես խոշոր վնաս՝պատժվում են տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով (200.000-400.000 հազար դրամ) կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:

Նշենք նաեւ, որ Ձորագյուղում թալանված 3 դամբարանների գանձագողության եւ իրավախախտման փաստով Գեղարքունիքի մարզային ծառայությունը ահազանգել էր Գեղարքունիքի մարզային վարչության ոստիկանություն:  ՀՀ ոստիկանության ԶԼՄ-ների հետ կապի բաժնի պետ Զարզանդ Գաբրիելյանը «Հայկական ժամանակին» ասաց. «Նշված գրությունը ստացվել է ոստիկանության Մարտունու բաժին, նյութեր են նախապատրաստվում»: