Եթե անորոշությունները շարունակվեն, 3-րդ եռամսյակում բյուջեի եկամուտների մի փոքր ավելի մեծ նվազում կունենանք․ պատգամավոր

2020 թ. առաջին կիսամյակում (հունվար-հունիս) օպերատիվ տվյալների համաձայն՝ ՀՀ պետական բյուջեի հարկային եկամուտներն ու պետական տուրքերը կազմել են 680.3 մլրդ դրամ։ Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ այն նվազել է շուրջ 33 մլրդ դրամով կամ 4.6 տոկոսով։ Ցուցանիշը հուլիսի 2-ին հրապարակել է ՀՀ Ազգային ժողովի բյուջետային գրասենյակը։

Նշենք, որ 2020-ի բյուջեի նախագծով ակնկալվում էր ունենալ 1 տրլն 697.6 մլրդ դրամ պետբյուջեի եկամուտ, ինչը, սակայն, այս պայմաններում հնարավոր չէ։

Կորոնավիրուսով պայմանավորված տնտեսական իրավիճակը չէր կարող ազդեցություն չունենալ բյուջեի եկամուտների վրա։ Սակայն այս իրավիճակում միջազգային կառույցների կանխատեսումները Հայաստանի համար շատ ավելի դրական են, քան գրեթե բոլոր հարեւան երկրների։ Օրինակ՝ Համաշխարհային բանկն իր հունիս ամսվա կանխատեսումներով 2020 թ. աշխարհում կանխատեսում է 5.2 տոկոս տնտեսական անկում։ ՀԲ-ն Հայաստանում կանխատեսում է 2.8 տոկոս տնտեսական անկում։ Համեմատության համար նշենք, որ Իրանում կանխատեսվում է 5.8 տոկոս անկում, Վրաստանում՝ 4.8 տոկոս, Թուրքիայում՝ 3.8 տոկոս անկում, Ադրբեջանում 2.6 տոկոս անկում, իսկ ՌԴ-ում 6 տոկոս անկում։ Նույն կանխատեսման համաձայն՝ ԱՄՆ-ում 2020-ին սպասվում է 6.1 իսկ ԵՄ-ում՝ 9.1 տոկոս անկում։ Ուշագրավ է, որ ՀԲ-ն Չինաստանում 2020-ին կանխատեսում է 1 տոկոս աճ։

Տնտեսական անկման ֆոնին բյուջեի եկամուտների հավաքագրման խնդրի վերաբերյալ ՀԺ-ն զրուցել է Ազգային ժողովի «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, տնտեսագետ Արտակ Մանուկյանի հետ։

- Պարո՛ն Մանուկյան, այս տարվա առաջին կիսամյակում պետբյուջեի հավաքագրումները նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ նվազել են 4.6 տոկոսով։ Ինչպե՞ս եք գնահատում այս արդյունքը։ 

- Նախ պետք է նշեմ, որ այդ 4.6 տոկոսը կամ 33 մլրդ դրամ նվազումը մի շարք փազլի կտորներից է բաղկացած։ Առաջին եռամսյակում Հայաստանում կորոնավիրուսի ազդեցությունը շատ նվազ կարելի է գնահատել։ Հունվար-փետրվարին կանխատեսված սցենարից ավելի արագ էր տնտեսությունը զարգանում։ 2-րդ եռամսյակում մի փոքր ավելի վատ զարգացումներ եղան, եւ այս երկուսի համեմատականը միջինում հանգեցրեց 4.6 տոկոս նվազման։ Բայց ես մի բան էլ ասեմ. ԱԺ-ում որոշում կայացվեց, ըստ որի՝ շահութահարկը վերադարձվեց տնտեսվարողներին։ 2-րդ եռամսյակի համար մոտ 32 մլրդ դրամ վերադարձվեց, նախնական գնահատականներով՝ 10-15 մլրդ դրամի չափով էլ կվերադարձվի 3-րդ եւ 4-րդ եռամսյակներում։ Սրանք այն հարկային եկամուտներն են, որը պետությունը գիտակցված տրամադրել է բիզնեսին։ Կարծում եմ, որ 3-րդ եռամսյակում, եթե այս անորոշությունները շարունակական լինեն մենք մի փոքր ավելի մեծ նվազում կունենանք։

-Տարեվերջին հավաքագրումների նվազումը 4.6 տոկոսից ավելի մե՞ծ կլինի նախորդ տարվա համեմատ։

- Կառուցվածքից ելնելով շատ դժվար է կանխատեսում անել, քանի որ զուգահեռաբար, չնայած վատատեսական սցենարներին, հանքարդյունաբերության ոլորտում գնային ստաբիլություններ կան։ Ի դեպ, մի բան էլ ասեմ, 2020 թ. հունվարի 1-ից արդեն եկամտահարկի համահարթեցում տեղի ունեցավ, ինչը ֆինանսների նախարարության գնահատականներով բացասական պետք է ազդեր եկամտահարկի գեներացման վրա։ Բայց, այնուհանդերձ, պետք է նշեմ, որ առաջին եռամսյակի տվյալներով՝ բավականաչափ դրական զարգացում եղավ։ Պետք է չմոռանալ, որ նույնիսկ եթե կորոնավիրուսը հաղթահարվի, բավականաչափ ժամանակ է պետք լինելու, որպեսզի ծառայությունների ոլորտը՝ հատկապես զբոսաշրջության հետ փոխկապակցված, նույն թափով աշխատեն։ Ակնհայտ է, որ ժամանցի կենտրոնները, կինոթատրոնները լրջագույն խնդիրներ են ունենալու։

- 2020-ի առաջին կիսամյակում որքա՞ն հարկային եկամուտ էր նախատեսված հավաքագրել եւ իրավիճակից ելնելով որքա՞ն հավաքագրում հնարավոր չի եղել իրականացնել։

- Նախատեսված էր 770 մլրդ դրամի հարկային եկամուտների հավաքագրում, փաստացի հավաքագրվել է 680 մլրդ դրամ, այսինքն մոտավորապես 11.7 տոկոսով անկում է գրանցվել բյուջեով հաստատվածի նկատմամբ։

- Պարո՛ն Մանուկյան, հարկային եկամուտների նվազման միտումներն ինչքա՞ն կշարունակվեն։

- Կարծում եմ, հարկային եկամուտների աճը շատ սերտ կապված է տնտեսական աճի միտումների հետ։ Միջազգային կառույցներն աշխարհի մակարդակով յուրաքանչյուր ամիս հրապարակում են իրենց կանխատեսումները եւ ամեն ամիս ավելի վատատեսական են դառնում այդ սցենարները, թե՛ աշխարհի, թե՛ Հայաստանի համար։ Եվ եթե մենք դիտարկում ենք, որ ներկայումս ոչ արդյունավետ պայմաններ են, եւ Հայաստանում էլ 4 տոկոսին մոտ տնտեսական անկման կանխատեսումներ կան, ակնհայտ է, որ սա հարկային եկամուտների վրա իր ազդեցությունն է ունենալու։

- Քանի որ մի քանի տարվա կտրվածքով պետությունը հաշվարկում է ակնկալվող պետական բյուջեի եկամուտները, արդյո՞ք այս իրավիճակից ելնելով՝ վերանայելու կարիք կա գալիք 1-2 տարվա կանխատեսումները։

- Երկրներն այլ հավասար պայմաններում ունեն աճի պոտենցիալ։ Եթե օրինակ՝ կանխատեսվող 2 տոկոս նվազման փոխարեն դու արձանագրում ես 5 տոկոս նվազում, սակայն միաժամանակ դու ունես այդ աճի պոտենցիալը, ապա հաջորդ տարվա քո տնտեսական աճը շատ ավելի մեծ կլինի, քան 2 տոկոս անկման դեպքում։ Ինչո՞ւ, որովհետեւ բազան տարվա հետ է համեմատվում եւ այլ հավասար պայմաններում, ինչքան անկումը մեծ է, այդքան դրա հաջորդ տարում աճը մեծանում է։ Օրինակ, հիմա ԱՄՆ-ում 6 տոկոս անկում է կանխատեսվում, իսկ 2021-ին աճի պոտենցիալը դարձյալ 6 տոկոս է կանխատեսվում։ Այսինքն՝ այդ տնտեսությունն ունի այն մրցունակությունը, որ պայմանների վերականգնման պարագայում կարողանա ավելի արագ տեմպով հաղթահարել։

- Քանի որ պետությունը եկամուտների հավաքագրման խնդիր ունի, անհրաժեշտություն չկա՞ որոշակի ծախսեր կրճատելու։ 

- Ծախսերի կրճատում իրականացվում է։ Մենք հիմա քննարկում ենք ծախսերի ուղղությունները, բայց մոռանում ենք, որ առողջապահական ծախսերի առումով գերակայություն է հիմա դրված, նույն կերպ ոստիկանական ծախսերը, մեր քաղաքացիների այստեղ ժամանելու եւ կեցության ծախսերը։ Սրանք անկանխատեսելի հարաբերություններ են, որոնք արտացոլված չեն 2020-ի բյուջետային ծախսերի մեջ, բայց ակնհայտ է, որ այդ վերաբաշխումը տեղի է ունենում։ Նույն կերպ ակնհայտ է, որ գործուղումների ծախսերը հիմա չեն իրականացվում։ Այդ ծախսերը կարող էին պլանավորված չլինել այս ծավալով, բայց սրանք անհրաժեշտ ծախսեր են, որ մեր առողջապահական համակարգը կարողանա էլ ավելի արդյունավետ ձեւով դիմակայել այս ճգնաժամին։

Տպել
3494 դիտում

Պաշտոնավարումս շարունակելու եմ վարչապետի աշխատակազմի ղեկավարի կարգավիճակում․ Արսեն Թորոսյանը գրառում է արել

Էդուարդ Աղաջանյանն ազատվեց վարչապետի աշխատակազմի ղեկավարի պաշտոնից․ պաշտոնական

Հրապարակվել են նախարարի պաշտոնից Արսեն Թորոսյանի ազատման եւ Անահիտ Ավանեսյանի նշանակեման մասին նախագահի հրամանագրերը

Հունվարի 17-ին և 18-ի առավոտյան հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով պահպանվել է կայուն օպերատիվ իրավիճակ․ ՊՆ

Հ2-ի հաղորդումները, հունվարի 21-ից սկսած, հնարավոր չի լինի դիտել ալեհավաքի միջոցով

Չի հանդուրժվելու անարդյունավետ կառավարում, երբ չկա որևէ շոշափելի արդյունք ոլորտի ու պետության համար. Ռոմանոս Պետրոսյան

Իրանում մեկ օրվա ընթացքում գրանցվել է կորոնաոիրուսի ավելի քան 5,8 հազար դեպք

Շիրակում 2 հրշեջ-փրկարարական ջոկատի մասնաշենք է կառուցվում (տեսանյութ)

Հիմա ով ինչ ասի, պիտի վազելով գանք, խորհրդարանում քննարկե՞նք․ Սիմոնյանը՝ Միրզոյանի «գործակալ» լինելու մասին

Եթե շենքը վթարային լիներ, մասնագետները վթարայնության կարգ կտային ու բնակիչներին կարգելեին ապրել. Շամլուղի ղեկավար

Ամերիկական ոչ առևտրային կազմակերպությունը դատարանի միջոցով պահանջել է ջնջել Telegram-ը App Store-ից

Երեխաներն այստեղ ավելի լավ են իրենց զգում, քան տանը. 24-ժամյա ռեժիմով աշխատող մանկապարտեզի տնօրեն

Ռուսաստանը մտադրություն չունի Լեռնային Ղարաբաղն իր կազմում ընդգրկելու

Վարչապետի որոշմամբ՝ Գագիկ Իսախանյանը նշանակվել է իր օգնական

Լավրովը խոսել է պատերազմից հետո գերեվարված 62 զինծառայողների եւ մյուսների վերադարձի մասին

Հանրայինը դիմել էր՝ ևս մեկ ալիք ունենալու, Բաբաջանյանի հիմնած ընկերությունը նույնպես TV ունենալու հայտ էր ներկայացրել

Առողջապահության նոր նախարարի անունը հայտնի է

Ոստիկանությունը հրապարակել է տեսանյութ զինծառայողի ծնողից խաբեությամբ 1,5 մլն դրամ հափշտակելու դեպքից

2020 թ.-ին սփյուռքի դպրոցներին Հայաստանի կողմից տրամադրվել է շուրջ 26.460 կտոր գիրք

Ընդդիմությունը միշտ լինելու է խնդիր, դա 100 տոկոս իմացեք, չենք թողնելու՝ մարսեք․ Աբովյանը՝ «Իմ քայլի» պատգամավորներին

Արմեն Սարգսյանն առաջիկա օրերին դուրս կգրվի հիվանդանոցից՝ շարունակելով բուժվել տանը

Արսեն Թորոսյանը կազատվի նախարարի պաշտոնից. նախագահականից հաստատում են

Մի՛ սարսափեք ռևանշ բառից, Հայաստանը գնալու է ռևանշի. Արման Բաբաջանյան

ՄԻՊ-ը Ադրբեջանից գերիների վերադարձի ու նրանց իրավունքների պաշտպանության հարցով դիմել է ԵԱՀԿ ՄԽ-ին ու Կասպշիկին

Թուրքերը ևս մեկ հին հայկական եկեղեցի են վաճառքի հանել

Մենք ունենք լրջագույն խնդիրներ, եւ այդ խնդիրների անունը ընդդիմություն է... Արփի Դավոյան (տեսանյութ)

Հանձնվել են ապօրինի պահվող գնդացիր, ինքնաձիգներ, հրացաններ, նռնակներ, որոշները՝ բերված Արցախից (տեսանյութ)

Նոյեմբերի 13-ից առայսօր 1238 զինծառայողի և քաղաքացիական անձանց աճյուններ են հայտնաբերվել

41-ամյա տղամարդը կալանավորվել է՝ զինվորի բուժման և գերությունից ազատելու համար խոշոր չափի գումար հափշտակելու մեղադրանքով

ԲՀԿ-ական պատգամավորը չհավանեց ԱԺ օրակարգը. «Ռնգեղջուրների պոպուլյացիայի մասին նախաձեռնություն թող բերեր Կառավարությունը»

Ես չեմ սատարում այս պահին գործող որևէ քաղաքական ուժի․ Աննա Գրիգորյան

«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության 2 նախագծերը չընդգրկեցին ԱԺ նստաշրջանի օրակարգում

Երեկ կատարված 842 թեստավորումից հաստատվել է կորոնավիրուսի 90 նոր դեպք

«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության նախագիծը չընդգրկվեց Ազգային ժողովի նստաշրջանի օրակարգում

Նավալնիի ձերբակալումից հետո նրա ազատ արձակումն են պահանջում Եվրոպայի երկրներն ու ԱՄՆ-ը

Ասկերանի Այգեստան և Խնածախ համայնքների մերձակայքում, Մարտունիում կվնասազերծվի չպայթած զինամթերք․ ԱԻՊԾ

«Լուսավոր Հայաստանի» նախագիծը կրկին մերժվեց. «Ուզում եք սահմանադրական հունից հանե՞լ պրոցեսները»՝ «սպառնաց» Մարուքյանը

Պատերազմը ծանր հետևանքներ է թողել բուսական ու կենդանական աշխարհի վրա՝ թունավորումից մինչև հրդեհներ

Առաջարկվում է «Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամ»-ի դրոշմանիշային վճարի չափը մեղմացնել ցածր վարձատրվողների համար

«Իմ քայլը» դաշինքի ցուցակով մանդատ ստացած, բայց խմբակցությունից դուրս գալու մասին հայտարարած սյունեցի պատգամավորը երդվեց