Քանի քեռին սաղ ա...

ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանը ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերով կառավարությանը կոչ է արել մայիս ամսվա համար ամեն ընտանիքի 100 հազար դրամ բաժանել, ինչպես նաեւ բոլոր թոշակառուներին կրկնակի թոշակ տալ։ Ու նաեւ հայտարարել է, թե այդ փողի տեղը գիտի. Կենտրոնական բանկի գանձապետական հաշվեհամարին այդքան գումար կա։ Եվ իհարկե, կանխազգալով քննադատությունները, նախապես հայտարարել է, թե իր առաջարկն ամենեւին էլ պոպուլիզմ չէ։

Էդմոն Մարուքյանի առաջարկն, իհարկե, շատերին դուր կգա, շատերը, հակառակը, կդժգոհեն (կարող էր, չէ՞, առաջարկել ոչ թե 100, այլ 300 հազար դրամ բաժանել), բայց խնդիրը սա չէ։ Փորձենք հասկանալ, թե որն էր այս հայտարարության նպատակը (բնականաբար՝ բացառելով պոպուլիզմի վարկածը, որովհետեւ պրն Մարուքյանն ինքը հերքում է դա)։ Գուցե նա անկեղծորեն ցանկացել է օգնե՞լ կառավարությանը։ Ասենք՝ մտածել է, որ կառավարությունն այդ 300 միլիարդ դրամի տեղը չգիտի կամ մոռացել է դրա մասին, կամ էլ՝ գիտի, բայց չի «ֆայմում» բաժանել ժողովրդին, ու որոշել է իր իմաստուն հորդորով այս դժվարին պահին սատարել կառավարությանը։ Բայց այդ դեպքում ինչո՞ւ է այդ աջակցությունն իրականացրել ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերով։ Կարող էր պաշտոնական նամակով դիմել կառավարությանը, կառավարությունն էլ կամ կետ առ կետ կհիմնավորեր, թե ինչու չի հետեւում այդ խորհրդին, կամ շնորհակալություն կհայտներ այդ հույժ իմաստուն խորհրդի համար եւ կհետեւեր դրան։

Եվ այնուամենայնիվ, եկեք ենթադրենք, որ կառավարությունն այդ գումարի տեղն էլ գիտի, առանց բացառության բոլոր ընտանիքներին 100 հազարական դրամ բաժանելու ձեւն էլ։ Ու եթե այնուամենայնիվ այդպես չի վարվում, երեւի պատճառներ կան։ Օրինակ՝ համոզված է, որ դա ամենաարդյունավետ ձեւը չէ, կամ՝ համարում է, որ միայն մայիս ամսով չէ, ճգնաժամը կարող է շատ ավելի երկար տեւել, ու միջոցները պետք է ավելի խնայողաբար օգտագործել, եւ այլն։ Բայց շատերը, լսելով Էդմոն Մարուքյանի հայտարարությունը, երկու եզրակացություն կանեն։ Առաջին՝ «արա դե էս Էդմոնը լավ տղա ա, էլի, որոշողն ինքը ըլներ՝ նաղդ մարդ ա 100 հազար ջեբներս էր», եւ երկրորդ՝ «արա էս ի՞նչ մունդառ կառավարություն ա, նաղդ փողը կա, բայց մեզ չեն տալիս»։ Ահա այսպես առանձին վերցրած մի խմբակցության ղեկավար, բացարձակապես որեւէ ռեսուրս չծախսելով, «նիսյայով» հասարակության աչքին լավամարդ է դառնում՝ մոտավորապես «քանի քեռին սաղ ա, էրեխեքը պիտի  շոկոլադ ուտեն» սկզբունքով։

Հասկանալի է, որ այս բարդ իրավիճակում, երբ կառավարությունը փորձում է աջակցության տարբեր ծրագրեր իրականացնել, ու միջոցները, բնականաբար, չեն հերիքում (ի դեպ՝ աշխարհի ոչ մի երկրում չեն հերիքում), շատերը կփորձեն օգտվել ստեղծված իրավիճակից եւ քաղաքական դիվիդենտներ շահել։ Հասկանալի է, որ երբ որեւէ գործարար, օրինակ, մի քանի հարյուր պարկ սննդամթերք է բաժանում անապահովներին, նպատակը ոչ այնքան այդ մի քանի հարյուր ընտանիքներին օգնելն է, որքան այն, որ մի քանի հարյուր հազար մարդ այդ ամենը հեռուստացույցով տեսնի։ Բայց նա գոնե դրա համար ինչ-որ ռեսուրսներ ծախսում է՝ մի քանի հարյուրին օգնում է։ Իսկ Էդմոն Մարուքյանը այդ նույն բանն անում է «նիսյայով»՝ գովազդում է իր կողմից միանգամից Հայաստանի ողջ բնակչությանը «ցուցաբերված» հիպոթետիկ օգնությունը։ Եվ դա անում է՝ ինքնահաստատվելով կառավարության վրա։ Հույս ունենալով, որ կգտնվեն մարդիկ, ովքեր կհավատան՝ կառավարությունը հնարավորություն ուներ, բայց չարեց։

Բայց սա, իհարկե, չի նշանակում, թե Էդմոն Մարուքյանը պոպուլիզմով է զբաղվում։ Չէ, ի՞նչ պոպուլիզմ։ Չեք հավատում՝ իրեն հարցրեք։