Նավթի գների անկումը շարունակվում է. ինչ քայլերի կարող է դիմել Ալիեւը

Նավթի համաշխարհային գների շարունակական անկումը ճակատագրական հետեւանքներ կարող է ունենալ նավթահեն տնտեսությունների համար: Ընդ որում՝ որքան ավելի մեծ է առանձին երկրի տնտեսության կախումը նավթից, այդքան ավելի ցավալի կորուստներ է այն կրելու գների անկումից:

Մարտի 9-ին OPEC-ի անդամ եւ գործընկեր պետությունների՝ նավթի արդյունահանման նոր սահմանափակումների վերաբերյալ համաձայնության չգալուց հետո նավթի գները նվազեցին մինչեւ 30, իսկ մարտի 23-ին՝ մինչեւ 25 դոլար: Ըստ ամենատարածված վարկածի՝ նավթի շուկայում գլխավոր խաղացողներից երկուսը՝ ցածր իքնարժեք ունեցող նավթով հարուստ Սաուդյան Արաբիան եւ ռեսուրսային ամուր պաշարներ ունեցող Ռուսաստանը, ստեղծված իրավիճակում փորձելու են զբաղեցնել մրցակցության նոր պայմաններին չդիմացող խաղացողների հատվածը: Այս առումով ռիսկային գոտում է գտնվում նաեւ հարեւան Ադրբեջանը:

Ադրբեջանի բյուջեի ընթացիկ տարվա հաշվարկը կատարվել է բարելի համար 55 դոլարի հաշվարկով, իսկ եկամուտների 57 տոկոսը պետք է գոյանար նավթային սեկտորից: Երկրի արտաքին առեւտրի եկամտի 91%-ը կազմում է էներգակիրների վաճառքը: Տարեկան կտրվածքով նավթի գնի փոփոխությունը բարելի համար 1 դոլարով բյուջեի վրա մոտ 250 միլիոն դոլարի ազդեցություն է ունենում: Ստեղծված իրավիճակում Ադրբեջանում առաջանում է մանաթի արժեզրկման լուրջ վտանգ:

Նմանատիպ իրավիճակում Ադրբեջանը հայտնվել էր նաեւ 2015 թ.: Այդ ժամանակ մեկ տարվա ընթացքում մանաթն արժեզրկվեց շուրջ 2 անգամ: Այժմ քանի որ փոխարժեքը սահմանվում է Կենտրոնական բանկի կողմից, մանաթը կարող է նոմինալ չարժեզրկվել, փոխարենը կուժեղանա դրա վրա ճնշումը, եւ տեղի կունենա ապրանքների թանկացում:

2015 թ. անկումից հետո Ադրբեջանը հայտարարեց նավթից կախվածությունը թուլացնելու մասին՝ զուգահեռաբար մեծացնելով պետական նավթային ընկերության՝ SOCAR-ի ներգրավվածությունը արտաքին շուկաներում: Ընդլայնման հիմնական ուղղությունը հետխորհրդային երկրներն էին՝ Վրաստանը, Ղազախստանը, Ուկրաինան, ինչպես նաեւ եղբայրական Թուրքիան: Դրան զուգահեռ SOCAR-ը պատրաստվում էր մի քանի ծրագրեր իրականացնել նաեւ Ադրբեջանում, մասնավորապես արդիականացնել Բաքվի՝ Հեյդար Ալիեւի անվան նավթավերամշակման գործարանը եւ Բաքվում կառուցել նոր խոշոր համալիր:

Բնականաբար, այս ամենը ֆինանսական զգալի բեռ էր ընկերության համար. SOCAR-ի պարտքը տարբեր տվյալներով կազմում է 6-ից 10 միլիարդ դոլար, այն պարագայում, երբ Ադրբեջանի արտաքին պարտքը շուրջ 9 միլիոն դոլար է: Զգալի պարտքեր են կուտակել նաեւ այլ պետական ընկերություններ՝ «Ազերէներջին» AZAL-ը եւ այլն: Պարտքերի նման «դիվերսիֆիկացումը» արվում է՝ թերեւս ցույց տալու համար, որ Ադրբեջանի պետական պարտքը տարեցտարի նվազում է «Իլհամ Ալիեւի հմուտ կառավարման շնորհիվ»: Իրականում այս ընկերությունների պարտքերը բեռ են նախ և առաջ հենց պետության վրա:

Ինչեւէ, եթե անգամ հավատանք Ադրբեջանի պաշտոնական տվյալներին, ապա երկրի ռազմավարական պահուստները աճել են 12,7 տոկոսով եւ հասել 50,4 միլիարդ դոլարի: Այլ կերպ ասած՝ նավթի գների անկման հետեւանքով առաջացած բացը հնարավոր կլինի որոշ ժամանակ լրացնել պահուստների հաշվին, սակայն երկարաժամկետ կտրվածքով այն կարող է կործանարար լինել տնտեսության համար:

Քիչ հավանական է նաեւ գների անկումը արդյունահանման ծավալների ավելացմամբ փոխհատուցելու տարբերակը, քանի որ Ադրբեջանն ուղղակի չունի դրա հնարավորությունը, ինչի մասին են վկայում վերջին տարիներին անկում ապրող ծավալները: 2017 թ. արդյունահանվող նավթի ծավալները (գազի կոնդենսատով) նվազել են 6,3 տոկոսով, իսկ 2019 թ. առաջին կիսամյակում 2018 թ. նույն ժամանակահատվածի համեմատ՝ 3,1 տոկոսով: 2019 թ. Ադրբեջանն արդյունահանել է միջինում օրական 762 հազար բարել նավթ, մինչդեռ OPEC+-ի գործարքով իրավունք ուներ արդյունահանել 769 հազար:

Տնտեսության դիվերսիֆիկացման ծրագիրը եւս շոշափելի արդյունքներ չի տվել, քանի որ երկրի եկամուտների մեծ մասը, ինչպես արդեն նշվեց, գոյանում է նավթային սեկտորից: Ստեղծված իրավիճակում յուրօրինակ փրկօղակ կարող էր հանդիսանալ սոցիալական ծրագրերի կրճատումը, եթե վերջին ներքաղաքական փոփոխությունները, մասնավորապես խորհրդարանական արտահերթ ընտրությունները, կատարված չլինեին այն պատրվակով, թե «Միլի Մեջլիսի կազմը համաքայլ չի ընթանում նախագահի հայտարարած բարեփոխումներին»: Այսինքն՝ ենթադրվում էր, որ նոր խորհրդարանի կազմը պետք է «համաքայլ ընթանա» եւ օգնի նախագահին լուծել բնակչության սոցիալական խնդիրները: Ուստի եթե կրճատվեն սոցիալական պարտավորությունները, դա արդեն կդիտվի որպես ոչ թե խորհրդարանի, այլ նախագահի բացթողում:

Իր պաշտոնավարման ընթացքում Ալիեւին հաջողվել է իր ձեռքում կենտրոնացնել ողջ իշխանությունը եւ քաղաքական համակարգը կառուցել իր շուրջը: Մոտակա ամիսներին, իսկ ամենայն հավանականությամբ ավելի երկար ժամանակում, այդ համակարգին լուրջ փորձություն է սպասվում սոցիալական եւ տնտեսական լուրջ խնդիրների տեսքով: Իսկ թե ինչպես կարձագանքի դրանց Ադրբեջանը, հատնի չէ:

Տպել
2477 դիտում

«Հայաստան» դաշինքի չերեւացող հարուստները. ովքեր են նրանք եւ ինչ ունեցվածք ունեն

9 մլն դրամը պիտի բաժանվեր Ջանֆիդայի 147 ընտրողի միջև՝ ըստ ցուցակի. ՀՔԾն-ն նոր մանրամասներ է հայտնում ընտրակաշառքի դեպքից

Պատվաստումային գործընթացը շարունակվում է. Հայաստանում 55.557 մարդ է պատվաստվել

«ՖԼԱՅ ԱՐՄԵՆԻԱ ԷՅՐՎԵՅԶ»-ի կողմից շահագործվող օդանավը թռիչքային անվտանգությանը սպառնացող թերություններ ունի. քաղավիացիա

Նիկոլ Փաշինյանը հիշեցնում է Մալաթիա-Սեբաստիայում երթի մասին. մեկնարկը՝ երեկոյան

Էլեկտրաէներգիայի մինչև 6-ժամյա անջատումներ կլինեն 8 մարզերի ու Երևանի որոշ հասցեներում

Վթար Երևան-Աշտարակ ավտոճանապարհին. մեքենան շրջվել է, բալոնը՝ դուրս թռել. կա 3 տուժած

Կրակոցներ Արարատի մարզում՝ «օրենքով գող» Մարսոյի գերեզմանի դիմաց. կա զոհ

ՔՊ-ն վաղը կլինի Արարատի մարզում. նախատեսված է նաև քայլերթ՝ Երևանի վարչական շրջաններից մեկում

Անհրաժեշտ է դադարեցնել, ուղղակի բացառել հանրային տիրույթում փոխադարձ վիրավորանքի օրակարգի անհեռատես զարգացումը. ՄԻՊ

Երևանում մեկնարկել է բազմամարդ երթ՝ ՔՊ կուսակցության ու Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ (տեսանյութ)

Նիկոլ Փաշինյանին Հրազդանում դիմավորել է Սասուն Միքայելյանը

Խաղի ժամանակ ուշագնաց լինելուց հետո հոսպիտալացված Էրիկսենը դեռ կմնա հիվանդանոցում (լուսանկարներ)

Մենք մեր նահատակների առաջ պարտք ենք և իսկապես դավաճանություն կլինի երկիրը թողնել կեղեքող էլիտային. Նիկոլ Փաշինյան

Սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, առանձին հատվածներում՝ կարկուտ

Կալանավորվել են «Պատիվ ունեմ» դաշինքի անդամ Ռուբեն Խլղաթյանն ու Ջանֆիդայի բնակիչը

Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է

Հրդեհ է բռնկվել Մրգավան գյուղի տներից մեկում

Վրաստանում ՀՀ դեսպանությունը շնորհակալություն է հայտնում Վրաստանին

Կոտայքում վստահաբար ապագա կա՛. Ռոմանոս Պետրոսյանը լուսանկարներ է հրապարակել

Ամեն հնարավորը անելու ենք, որպեսզի հայ ժողովրդի համար խաղաղ զարգացման դարաշրջան բացենք. Նիկոլ Փաշինյանն՝ Աբովյանում

Վրաերթի հետևանքով «Սուրբ Աստվածամայր» ԲԿ տեղափոխված 6-ամյա տղան մահացել է

ՄԻՊ ներկայացուցիչներն առանձնազրույցներ են ունեցել գերությունից վերադարձած 15 անձանց հետ

Մենք պողպատյա մանդատով յուրաքանչյուրին ցույց ենք տալու իր արժանի տեղը. Նիկոլ Փաշինյանը՝ Նոր Հաճնում

Թուրքիայի Սահմանադրական դատարանն ուսումնասիրում է քրդամետ կուսակցության փակման պահանջը

Նուբարաշենի աղբավայրում շարունակվում են հրդեհաշիջման աշխատանքները (տեսանյութ)

Եթե ժողովուրդը որոշի, որ մենք հեռանանք՝ կհեռանանք. եթե որոշի, որ պետք է մնանք՝ կմնանք. Նիկոլ Փաշինյանը՝ Նոր Գեղիում

Վրաստանը 15 հայ ռազմագերիների վերադարձի համար բոլոր կողմերի հետ աշխատել է 3 ամիս. Զալկալիանի

Արցախում հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 4 նոր դեպք

ԵԱՀԿ նախագահը ողջունել է 15 հայ ռազմագերիների վերադարձը հայրենիք

Ոչ միայն 15 գերիներ են վերադարձել, այլև վերադարձի գործընթացը վերակենդանացել է. Փաշինյանը՝ քարտեզների փոխանցման մասին

Արագածոտնի մարզպետը հերքում է Թալինում ծեծի ենթարկվելու և միջադեպի մասին լուրերը

Բերդաշենում շչակ է գործարկվելու

Հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 39 նոր դեպք. գրանցվել է 2 մահ

Մխչյան համայնքում ամբողջությամբ հրդեհվել է վագոն-տնակ

«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության՝ հունիսի 18-ին նախատեսված հանրահավաքը չի չեղարկվել. լուրերը կեղծ են

15 ռազմագերիների վերադարձի գործընթացը տեղի է ունեցել ԱՄՆ-ի եւ Վրաստանի իշխանությունների միջնորդությամբ. Մ. Գևորգյան

Տեղ գյուղի 2 բնակիչ տրակտորներով հայտնվել են ադրբեջանական տարածքում. բանակցելուց հետո վերադարձվել են. ՊՆ

Միացյալ Նահանգները Հայաստանի և Ադրբեջանի քայլերը ողջունում է․ կրկին կոչ է անում վերադարձնել բոլոր գերեվարվածներին

Վարչապետը հրապարակել է գերությունից վերադարձած զինծառայողների անունները