«Վեոն Արմենիա»-ի վճարած հարկերը շատացել են, բայց վնասով են աշխատել. ի՞նչ է սպասվում «Բիլայն»-ի հնարավոր վաճառքի դեպքում

ՀՀ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովը երեկվանից սկսել է ընթացք տալ «Վեոն Արմենիա» ՓԲԸ-ն («Բիլայն» ապրանքանիշ) «Յուքոմ»-ին վաճառելու մասին դիմումը:

Նշենք, որ դեկտեմբերի 30-ին «Վեոն Արմենիա»-ն դիմել է ՀԾԿՀ եւ ՏՄՊՊՀ՝ ցանկություն հայտնելով իր ապրանքանիշը վաճառել «Յուքոմ»-ին: ՏՄՊՊՀ-ն պետք է ըստ կարգի իր եզրակացությունը տա 90 օրվա ընթացքում։

ՏՄՊՊՀ նախագահ Գեղամ Գեւորգյանը նիստի ժամանակ հայտարարել է, որ երկու ամսից պարզ կլինի` թույլ կտա՞ն «Վեոն Արմենիա»-ին վաճառել բիզնեսը Հայաստանում, թե՞ ոչ։ Գեւորգյանի խոսքով՝ հանձնաժողովը կարող է թույլ տալ գործարքը  միայն որոշակի պայմանների դեպքում, եւ կարող է մերժել։ «Ուսումնասիրվում են ընկերությունների մասնաբաժինները բջջային կապի, շարժական ինտերնետի, ֆիքսված հեռախոսակապի ու ֆիքսված ինտերնետի շուկաներում։ Քննարկվում է՝ արդյոք երկու օպերատորների միաձուլումից հետո այլ օպերատորներ կարո՞ղ են մուտք գործել շուկա, թե՞ ոչ»,- ասել է ՏՄՊՊՀ նախագահը։

Նա նշեց, որ դիտարկում են նաեւ «Բիլայն»-ի սեփականատերերի վարքագիծը։ «Գնահատվում են վնասները՝ արդյո՞ք բիզնես գործունեության արդյունք է, թե՞ կապիտալի տեղափոխման եւ այլն»։

ՏՄՊՊՀ-ի տվյալներով՝ «ՄՏՍ Արմենիա»-ի ծառայություններից օգտվում է հանրապետության բաժանորդների 59%-ը, «Բիլայն»-ից` 28%-ը, «Յուքոմ»-ից` 13%-ը: Տվյալները հաշվարկվել են sim-քարտերի քանակով, որոնց թիվը յուրաքանչյուր բաժանորդի մոտ կարող է լինել մեկից ավելի։

Նիստի ժամանակ «Յուքոմ»-ի գլխավոր տնօրեն Հայկ Եսայանը նշել է, որ երկու ընկերություններն էլ (ե՛ւ «Յուքոմը», ե՛ւ «Բիլայնը») համեմատաբար քիչ բաժանորդներ ունեն, այդ պատճառով երկու բիզնեսների միավորումը նպատակահարմար է։

Նրա խոսքով՝ իրենց բաժանորդների բազաները համեմատաբար փոքր են, այդ իսկ պատճառով ավելի լավ է դրանք միավորել։ «Առավել եւս, որ երկրի բնակչությունը չի աճում, իսկ եկամուտը նվազում է։ Չէ՞ որ հեռախոսային զանգերի զգալի մասը OTT-ծառայություններ է տեղափոխվել` «WhatsApp», «Viber» եւ «Facebook»»: Եսայանը նաեւ նշել է, որ ընկերությունների եկամտաբերությունը կրճատվում է, իսկ ծառայությունների սակագները չեն աճում։ Նա հիշեցրել է, որ վերջին 10 տարվա ընթացքում հեռահաղորդակցության ոլորտը եթե ոչ միակ, ապա սակավաթիվ ոլորտներից է, որտեղ գները չեն աճել, հակառակը` անընդհատ նվազել են։

Ըստ մամուլի հրապարակումների՝ «Վեոն Արմենիա»-ն ցանկանում է իր ապրանքանիշը վաճառել, քանի որ ֆինանսական խնդիրներ ունեն: Սակայն ուշագրավ է, որ ընկերությունը 2019 թվականին հեռահաղորդակցության ոլորտում ամենաշատ հարկերն է վճարել՝ 12.2 մլրդ դրամ, ինչը դրան նախորդող տարվա համեմատ 3.2 անգամ ավելի շատ է. մասնավորապես 2018-ին՝ 3 մլրդ 789 մլն դրամ էր: Իսկ հարկերի ավելացումը ենթադրում է նաեւ եկամուտների որոշակի ավելացում:

ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, տնտեսագետ Գեւորգ Պապոյանը «Հայկական Ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասաց, որ իր տեղեկություններով, «Վեոն Արմենիա» ընկերությունը տարին փակել է բացասական եկամուտներով, եւ դա է վաճառքի պատճառը. «Բայց ըստ էության հարկերի բացարձակ թիվը ֆինանսական վիճակի հետ կապել պետք չէ: Ընդհանուր առմամբ ցուցիչ է, եթե շատ հարկ է վճարել, ենթադրվում է, որ գործունեությունը լավ է, սակայն դա պարտադիր պայման չէ»:

Հարցին՝ այսինքն հարկեր շատ է վճարել, բայց եկամուտներ քի՞չ է ունեցել, պատգամավորը պատասխանեց. «Նրանք վնասով են աշխատել: Այնպես որ նման իրավիճակ կարող էր առաջանալ՝ չնայած այն հանգամանքին, որ այդ շուկայում ընդամենը 3 մասնակից կա: Ամեն դեպքում շուկան մրցակցային է եւ ըստ էության ծավալներով շատ մեծ չէ, որպեսզի 3 ընկերություններ գերշահույթներ ունենան: Ես կարծում եմ, որ այն սակագների պարագայում, որն ունենք ու մեր շուկայի ծավալի պայմաններում՝ գերշահույթներ չկան»:

Անդրադառնալով հարցին, թե արդյո՞ք «Վեոն Արմենիա»-ի հնարավոր վաճառքի պարագայում մրցակցությունը չի նվազի դաշտում, Պապոյանը պատասխանեց. «Եթե մեկ ընկերություն շուկայից դուրս գա՝ իհարկե: Այդ պարագայում արդեն ՏՄՊՊՀ-ի կողմից արդեն վարույթներ նախաձեռնելու եւ ընդհանրապես շուկային հետեւելու, ուշադրությունը մեծացնելու գործողությունները պիտի բազմապատիկ ավելի մեծ լինեն: Ակնհայտ է, որ եթե 3-ը դառնա 2, դա շուկայի մրցունակության վրա ավելի բացասական կանդրադառնա»:

Մեդիափորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը մեր զրույցում կարծիք հայտնեց, որ շուկայի խոշորացումը դրական չէ. «Մյուս կողմից սա տրամաբանական է՝ հաշվի առնելով բջջային օպերատորների եկամուտների անկումը, հաշվի առնելով նոր տեխնոլոգիական զարգացումները, որոնք բերել են նրան, որ անմիջական բջջային ծառայություններից օգտվելը սկսել է նվազել, ու մարդիկ գերադասում են օրինակ՝ «WhatsApp»-ով խոսել ժամերով կամ նամակ գրել, քան օգտվել բջջային կապից: Սպասել, որ այս շուկայում դրական զարգացումներ կլինեն՝ պետք չէ»:

Մարտիրոսյանի խոսքով՝ «Վեոն Արմենիա»-ի եւ «Յուքոմ»-ի միացումը լուրջ առավելություն կտա կաբելային ինտերնետի առումով. «Բայց բջջային ինտերնետում «Վիվա-Սել»-ի դերը շատ ավելի մեծ է, բջջային կապով նույնպես վերջինիս դիրքն այնպիսին է, որ այդ 2 ընկերությունների միավորումը չի բերի նրանց իշխող դիրքի նվազեցման»:

Հարցին՝ նոր խաղացողներ հնարավո՞ր է հայտնվեն դաշտում, փորձագետը պատասխանեց. «Շուկան փոքր է, ես մի քիչ կասկածում եմ, որ բջջային օպերատորների շուկայում բազմազանություն կլինի: Ինտերնետի հարցը շատ ավելի նորմալ է»:

Անդրադառնալով պատճառներին, թե ի՞նչը կարող էր «Վեոն Արմենիա»-ին ստիպել՝ վաճառել «Բիլայն»-ը՝ «Յուքոմ»-ին, Մարտիրոսյանը պատասխանեց. «Բարդ է ասել, թե ինչ է կատարվում: Ինչպես հասկանում եմ, սա «Վեոն»-ի գլոբալ քաղաքականությունն է: Կարծես թե ուզում են դուրս գալ նաեւ Վրաստանի շուկայից: Այսինքն՝ փոքր շուկաներից ազատվելու փորձ է արվում»:

«Հայկական ժամանակ»-ը շաբաթներ առաջ «Վեոն Արմենիա»-ի ուղղորդմամբ հարցում էր ուղարկել ընկերության գլխամաս՝ «Վեոն» ընկերություն՝ վաճառքի պատճառների, գնի եւ այլ հարցերի վերաբերյալ մանրամասներ պարզելու, սակայն արձագանք չկա: