Նոր հանքավայրերի բացակայության պայմաններում 9% արդյունաբերության աճը գնահատում եմ որպես մեծ ձեռքբերում. տնտեսագետ

Դեկտեմբեր ամիսը գերազանցել է տարվա բոլոր ռեկորդները՝ ապահովելով 10.7 տոկոս տնտեսական ակտիվության աճ: Մի քանի օր առաջ ֆեյսբուքյան իր էջում տեղեկացրեց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ անդրադառնալով Վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած տվյալներին:

Տարեկան կտրվածքով 2019-ի տնտեսական աճը կազմել է 7.8 տոկոս: Վարչապետն իր գրառմամբ նշեց, որ սա ամենաբարձրն է այս ցուցանիշի հաշվարկման ողջ ընթացքում՝ սկսած 2011 թվականից:

2019-ին արդյունաբերական արտադրանքի ծավալն ավելացել է 9 տոկոսով, շինարարության ծավալը՝ 4.6, առեւտրի շրջանառությունը՝ 8.9, ծառայությունների ծավալը՝ 15, ներմուծումը՝ 10.8 տոկոս, իսկ արտահանման ծավալն ավելացել է 9.4 տոկոսով: Նվազում է տեղի ունեցել գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքի ծավալում՝ 4.2 տոկոսով:

«Անկեղծ ասած՝ այս տվյալների արդյունքներով 2019-ի համար ՀՆԱ-ի 8 տոկոս աճի հույս ունեմ: Ցուցանիշը կհրապարակվի փետրվարին»,- հավելեց վարչապետը:

Թեմայի վերաբերյալ ՀԺ-ն զրուցել է տնտեսագետ Հովհաննես Խաչատրյանի հետ:

- Պարո՛ն Խաչատրյան, 2019 թվականին 2018-ի համեմատ տնտեսական աճը կազմել է 7.8 տոկոս: Ինչպե՞ս եք գնահատում այս ցուցանիշը:

- Այս պահին մենք ունենք ԱՎԾ հրապարակած Տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը, որ 2019-ի համար իսկապես աճել է 7.8%-ով: Բուն ՀՆԱ իրական աճի տեմպը հավանաբար կլինի այս ցուցանիշից ոչ հեռու: Եթե դիտարկենք ավելի մեծ պատկերը, ապա 2014-2015 թթ. տարածաշրջանային արժութային շոկերից, երբ մեր գործընկեր երկրների արժույթները շատ ավելի կտրուկ արժեզրկվեցին, քան ՀՀ դրամը, Հայաստանը 2-3 տարվա շատ համեստ աճ ունեցավ, ինչը պայմանավորված էր մրցունակության կորստով: Գումարած դրան՝ այդ երկրների տնտեսությունների եւ սպառման մակարդակի ստագնացիան (լճացում): Այնուհետեւ ունենալով էականորեն ցածր գնաճ եւ ֆինանսական կայունության օրինակելի մակարդակ՝ միջնաժամկետում հայկական տնտեսությունը վերականգնեց մրցունակությունը: Վերջին տարիներին, փաստորեն, Հայաստանը մշտապես գլխավորում է (կամ նվազագույնը եռյակում է) հետխորհրդային եւ ռեգիոնալ երկրների ցուցակը՝ տնտեսության աճի առումով:

Մի կողմ թողնելով այս տարվա բարձր տնտեսական աճի խորքային պատճառների քննարկումը՝ պետք է պարտադիր հաշվի առնել, թե ինչ կառուցվածքային բարեփոխումներ են իրականացվում, որոնք իրենց ազդեցությունն են ունենալու միջնաժամկետում: Կոռուպցիայի ընկալման համաթիվը, Ժողովրդավարության ինդեքսը, երկրի վարկանիշը (Մուդիս, Ֆիչ) եւ մի շարք այլ ինդիկատորներ զգալի բարելավում են գրանցել վերջին մեկ տարվա ընթացքում: Այդ բարելավումների, ինչպես նաեւ ենթակառուցվածքներում ներդրումների, հանրային կառավարման որակի բարձրացումը դյուրացնում են բիզնես նախաձեռնությունները եւ նպաստում դրական սպասումներին՝ ներքին եւ արտաքին ներդրողների, սպառողների, զբոսաշրջիկների շրջանում:

- Հատկապես ո՞ր ոլորտում գրանցված աճն եք կարեւորում:

- Նախ, պղնձի գների գրեթե անփոփոխ մակարդակի եւ նոր հանքավայրերի բացակայության պայմաններում 9% արդյունաբերության աճը գնահատում եմ որպես մեծ ձեռքբերում: Մենք, ցավոք, չունենք հստակ առանձնացված տվյալներ զբոսաշրջության եւ ՏՏ ոլորտի վերաբերյալ: Ելնելով այս ոլորտներում ընկերությունների, զբաղվածների, ներդրումների, ՀՀ այցելությունների քանակի աճերից՝ կարող ենք ենթադրել, որ այս երկու ոլորտներում էլ ունենք երկնիշին մոտ աճ: Առհասարակ, մրցունակության գնահատման տեսանկյունից արտահանելի ոլորտների աճն ավելի կարեւոր է:

- Արդյունաբերության 9 տոկոս աճը, ծառայությունների ծավալի 15 տոկոսը աճը, առեւտրի շրջանառության 8.9 տոկոս աճը կարո՞ղ ենք արդյոք հեղափոխական ցուցանիշներ համարել, թե՞ դեռեւս հնարավորություն կա ավելի լուրջ արդյունքներ գրանցելու:

-  Ունենալով տպավորիչ աճի թվային արդյունքներ՝ ես, այնուամենայնիվ, կցանկանայի, որ տնտեսական հեղափոխության իրականացման ցուցիչ համարեինք այնպիսի գործակիցներ, ինչպիսիք են ՓՄՁ-ների տեսակարար կշիռը ՀՆԱ-ում, տեխնոլոգիական ստարտափերի քանակը, ֆինանսական եւ կապիտալի շուկաների որակական փոփոխությունները, վճարահաշվարկային ժամանակակից համակարգերի ներդրումը, տնտեսական վեճերի լուծման էֆեկտիվ եւ արդար պրակտիկաների ներդրումը, բոլոր տեսակի ենթակառուցվածքների ֆիզիկական հագեցվածությունն ու որակը, գլոբալ բրենդների մուտքը Հայաստան եւ, հակառակը, հայկական ընկերությունների ընդլայնումը երկրի սահմաններից դուրս, ռոբոտիզացված արտադրությունների ծնունդը Հայաստանում, տեխնոլոգիաների ներթափանցումն ավանդական ոլորտներ եւ ընդհանրապես արտադրողականության բարձրացումը: Շարքը կարելի է շարունակել: Վստահ եմ, որ թվարկվածների մեծամասնության դեպքում ունենք դրական տեղաշարժեր, բայց դրանք որպես թվային թիրախ մենք չենք տեսնում, իսկ աճի ցուցանիշները մյուս կողմից չափից շատ է քննարկվում:

- Վարչապետը 2019-ի համար ՀՆԱ-ի 8 տոկոս աճի հույս ունի: Ինչպիսի՞ն են ձեր սպասելիքները:

- Իհարկե, 8 տոկոսանոց կայուն աճ ապահովելու դեպքում վարչապետն աշխարհի տնտեսական պատմության մեջ կմնա՝ որպես տնտեսական հրաշք իրականացնող: Բայց մյուս կողմից, եթե այդպիսի հավակնոտ ծրագիր չփորձենք իրականացնել, կստացվի, որ ընդունում ենք լուզեր (անհաջողակ) ազգ լինելու փաստը: Այսպես ասենք՝ առաջիկա 10 տարում մեկ շնչին ընկնող պարիտետային ՀՆԱ-ով համաշխարհային միջինին հասնելու համար մեզ պետք է մոտ 7.8% աճ: Ինչքան ցածր լինենք 8 տոկոսից, այնքան միջին երկիր դառնալու մեր ժամկետները կհետաձգվեն: Առանց այն էլ ունեցել ենք կորսված տասնամյակ, եթե չասենք՝ անկախության բոլոր տասնամյակները: Ես հավատում եմ, որ դա հնարավոր է, մանավանդ վերը նշված ռեֆորմների առկայության դեպքում:

- Ինչպե՞ս է շարքային քաղաքացին զգում այդ տնտեսական աճը:

- Իրականում սա այն փուլն է, երբ հնարավոր է՝ յուրաքանչյուրս զգանք տնտեսական հեղափոխության ու աճի ծանրությունը, այլ ոչ թե տեսնենք արդյունքները: Ես նկատի ունեմ ավելի պատասխանատու եւ թափանցիկ հարկեր վճարելը, խաղի կանոններին խստորեն հետեւելը եւ, վերջապես, ավելի շատ ու ավելի արդյունավետ աշխատելը: Ցանկացած կառավարության համար խնդիր է, երբ աշխատավարձերն ու հետեւաբար սպառումն ավելի արագ են աճում, քան արտադրողականությունը:

- 2020 թվականի համար ի՞նչ կանխատեսում ունեք: Որքա՞ն կկազմի տնտեսական աճը: Արդյոք հնարավոր կլինի՞ 2019-ին գրանցված գյուղատնտեսության ոլորտի անկումը փոխել:

- Վերջապես Հայաստան են ներմուծվում տեխնոլոգիաներ, եւ իրական կապիտալ ներդրումներ են արվում գյուղոլորտում: Ոչ մի զարգացած տնտեսությունում գյուղատնտեսությունն աշխատուժի վրա հիմնված ճյուղ չէ: Ներդրումներ են պետք՝ շատ մեծ: Կան սուբսիդավորման ծրագրեր, բանկերն էլ են ավելի ակտիվ վարկավորում միջին ֆերմերային տնտեսություններին: Լավագույն փորձը վերջապես գալիս է լրացնելու մեր հազարամյա ու երեւի մի քիչ հնացած գիտելիքները: Հուսանք՝ արդյունքները չեն ուշանա:

Տպել
5221 դիտում

Երևանում հրազենային վնասվածքով 27-ամյա երիտասարդ է հոսպիտալացվել

Գևորգ Ղազարյանը մկանային վնասվածք է ստացել․ ՀՖՖ

Վայբերով վիրուս է տարածվում, ջնջեք. Սամվել Մարտիրոսյանը զգուշացնում է

Սյունիքի Նոր Առաջաձորից Դավիթ-Բեկ տանող ջրատարն ադրբեջանցիները չեն քանդում. մարզպետարան

Վարդենյաց լեռնանցքը դժվարանցանելի է կցորդիչով տրանսպորտային միջոցների համար

Սյունիքի մարզում ադրբեջանախոս անձանց նկարահանումը կատարվել է մեկ ամիս առաջ. ԱԱԾ-ն պարզաբանում է ադրբեջանական տեսանյութը

Հայ-ադրբեջանական սահմանի տավուշյան հատվածում սահմանների որոշման ոչ մի գործընթաց չկա. մարզպետարան

Արարատի մարզում դպրոցներից մեկի զինղեկը մեկ այլ դպրոցի աշակերտուհու է վրաերթի ենթարկել

Ձյուն է տեղում Կոտայքի, Լոռու, Արագածոտնի մարզերում

Հանցագործ, կեղծ և անբարոյական մարդիկ նորից շահարկում են մեր սահմանների անվտանգությունը. մարզպետը՝ տարածվող լուրերի մասին

Ռուս խաղաղապահների և ադրբեջանցիների կողմից Տավուշի գյուղերում չափագրումներ անելու մասին տեղեկությունները մտացածին են. ՊՆ

Անցած տարի սուբվենցիոն ծրագրերով մոտ 150 կմ ներհամայնքային ճանապարհ է ասֆալտապատվել (տեսանյութ)

Ադրբեջանը և Թուրքիան պիտի պատասխանատվության ենթարկվեն․ Բադասյանը Ճապոնիայում ներկայացրել է ռազմական հանցագործությունները

Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է Վահրամ Բաղդասարյանի հետ

«Հայ բարերարների ճեմուղի» հուշահամալիրից առևանգվել են բոլոր հուշարձանների մետաղյա պատկերները (լուսանկարներ)

Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է, բայց ռուսական կողմում դեռ 520 բեռնատար կա կուտակված

Առողջապահության նախարարի գլխավորած պատվիրակությունն այցելել է Կապանի և Գորիսի բժշկական կենտրոններ

ՀՀ տարածքում վաղը սպասվում են ձյան առատ տեղումներ, բուք, ցածր տեսանելություն, հաջորդող օրերին՝ մերկասառույց

«Բումերանգի օրենքն» արդարացում չէ. Թաթոյանը դատապարտում է պատգամավորների տների մոտ դագաղներ ու ծաղկեպսակներ դնելը

ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհները հիմանկանում բաց են. ձյուն է տեղում Կոտայքի ու Արագածոտնի մարզերում

Սյունիքի բնակիչների իրավունքների երաշխավորման համար ճանապարհներին և գյուղերի մոտ ադրբեջանական դրոշներ չպետք է լինեն. ՄԻՊ

ԱՀ նախագահը հանդիպել է Կաչաղակաբերդ բարձրանալու համար Արցախ մեկնած երիտասարդների խմբին

«Ադրբեջան» գրությամբ վարորդական իրավունքը սխալմունքի արդյունք է եղել. խնդիրն արդեն լուծված է (լուսանկար)

Փրկարարները տարբեր մարզերում ձյան մեջ արգելափակված 9-ը մեքենա են դուրս բերել

ՌԴ-ում դեպի Վրաստան տոմսի պահանջարկն աճել է 37 անգամ

1 օրում կատարված 3361 թեստավորումից հաստատվել է կորոնավիրուսի 422 նոր դեպք. գրանցվել է 2 մահ

Հրդեհ Բերքանուշ գյուղում. այրվել է վագոն-տնակն ու ներսում կուտակված վառելափայտը

Մայրաքաղաքում և մարզերում էլեկտրաէներգիայի պլանային անջատումներ են լինելու

Վթար Հալաբյան փողոցում. կա 2 զոհ

«Կենացդ խմեմ». Իվետա Մուկուչյանը ներկայացրել է նոր տեսահոլովակ (տեսանյութ)

Գեղարքունիքում անցկացվել է պատանիների շախմատի 2021 թվականի մարզային առաջնությունը

Էջմիածնում հայտնաբերվել է հետախուզման մեջ գտնվող 25-ամյա տղամարդ

Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում ավտոմեքենա է այրվել

Խստիվ արգելվում է ծառայողական ավտոմեքենաներն աշխատանքային ժամերից դուրս կամ ոչ աշխատանքային օրերին վարելը. ԱՀ դատախազ

«Լոռին ժամանակների հանդիպման վայր». վերաբացվել է Լոռի-Փամբակի երկրագիտական թանգարանը

Ֆիզուլիի և Ջեբրայիլի շրջաններում այսօր իրականացված որոնողական աշխատանքների ընթացքում ևս 2 աճյուն է հայտնաբերվել

ՀՀ զինված ուժերի և ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի ստորաբաժանումները վերահսկում են սահ­մա­նային իրավիճակը

Անցած մեկ օրում Հայաստանում արձանագրվել է ճանապարհատրանսպորտային 9 պատահար

Սկսվել է Գյումրի-Երևան ճանապարհի Լանջիկի հատվածի փոսալցումը. այն դարձվում է բավարար երթևեկելի

Օրական 2-ից 4 տոննա կաթ հետ է վերադարձվում ցածր որակի պատճառով, նոր ներդրումներ կաթի վերամշակման ոլորտում