Հագեցած ու ակտիվ. ՀՀ արտաքին քաղաքականությունը 2019 թվականին

Անցնող տարին բավական ակտիվ էր ՀՀ արտաքին քաղաքականության տեսանկյունից: Հագեցած էին նաեւ հարեւանների հետ հարաբերությունները, բացառությամբ, թերեւս, Թուրքիայի:

Արեւմտյան հարեւանի հետ հարաբերություններում որեւէ փոփոխության հեռանկար անգամ չի էլ ուրվագծվում: Առանց նախապայմանների հարաբերություններ հաստատելու՝ Երեւանի պատրաստակամությունը հանդիպում է Անկարայի մի շարք նախապայմաններին, որոնցից առավել հաճախ հնչում են «ադրբեջանական տարածքների վերադարձի» եւ Ցեղասպանության հարցով «պատմաբանների հանձնաժողով ստեղծելու» թեզերը: Բնական է, որ նման պայմաններում հայ-թուրքական դիվանագիտական հարաբերությունների վերականգնման հեռանկարը մշուշոտ է:

Վրաստանի հետ բարիդրացիական եւ գործընկերային հարաբերություններում որակական լուրջ բարելավումներ եւս չեն նկատվում: Հայ-վրացական շփումները եւ պետական ամենաբարձր մակարդակով փոխայցերը չեն կարողանում ողջ ծավալով գործարկել երկու երկրների հարաբերություններում առկա ներուժը: Այդուհանդերձ, անընդհատ շփումները եւ հանդիպումները թույլ են տալիս պահպանել ավանդաբար ջերմ հարաբերությունները, ինչը, հաշվի առնելով երկու երկրների արտաքին քաղաքական վեկտորների հակադարձությունը եւ մեր հակառակորդների հետ Վրաստանի սերտ հարաբերությունները, կարեւոր է տարածաշրջանային կայունության պահպանման տեսանկյունից:

Դրական առումով տարբերվում է իրավիճակը Իրանի հետ հարաբերություններում: 2019թ. շատ արդյունավետ էր հայ-իրանական համագործակցության տեսանկյունից: Թավշյա հեղափոխությունից հետո նկատվող որոշակի դադարից հետո հայ-իրանական հարաբերություններին նոր թափ հաղորդվեց փետրվարին ՀՀ վարչապետի՝ Իրան կատարած այցը: Դրանից հետո աշխուժացավ հայ-իրանական միջկառավարական հանձնաժողովի գործունեությունը: Զգալի ձեռքբերում է նաեւ ԵԱՏՄ-Իրան ազատ առեւտրի գոտու ժամանակավոր համաձայնագիրը: Հայ-իրանական  բարեկամական հարաբերություններն ու դրանցում այժմ տեղ գտած պրագմատիզմը հող են նախապատրաստում բազմիցս քննարկված երկկողմ ծրագրերի (Իրան-ՀՀ 400կվտ լարման էլեկտրահաղորդման 3-րդ գծի շինարարությունը, Մեղրու ՀԷԿ, գազ-էլեկտրաէներգիայի փոխարեն ծրագրի ընդլայնում) իրականացման համար:

Ադրբեջանի հետ հարաբերություններում սկզբունքորեն նոր տեղաշարժեր չկան: Դեռեւս նախորդ տարվա աշնան կեսերից նկատվող սահմանային լարվածության նվազումն ընդհանուր առմամբ շարունակվեց նաեւ այս տարի: Ավելին՝ կարելի է ասել, որ ձեռնարկվել են գործնական միջոցներ մարդկանց միջեւ շփումների հաստատման ուղղությամբ: Խոսքը մասնավորապես հայ եւ ադրբեջանցի լրագրողների փոխայցերի մասին է: Այդուհանդերձ, հակամարտող կողմերի դիրքորոշումներում շոշափելի փոփոխություն չկա: Չկա նաեւ խաղաղության մթնոլորտ ու փոխադարձ վստահություն: Արցախը բանակցային սեղան վերադարձնելու Երեւանի փորձերին Բաքուն փորձում է հակադրել «ԼՂ ադրբեջանական համայնքի» թեզը, որը, սակայն, անհեռանկարային է: Հաջորդ տարվա ընթացքում, թերեւս, շարունակվելու է նույն տրամաբանությունը, որին ականատես ենք լինում վերջին 1-2 տարիների ընթացքում:

ԵՄ-ի հետ համագործակցության առանցքային ուղղություններն էին դատական եւ հակակոռուպցիոն նոր ռազմավարությունները, մարդու իրավունքների պաշտպանությունը, տրանսպորտի, էներգետիկայի եւ շրջակա միջավայրի բնագավառները, ինչպես նաեւ կրթական բարեփոխումների շուրջ երկխոսությունը: Ինչ վերաբերում է Համապարփակ եւ ընդլայնված գործընկերության մասին համաձայնագրին, այս տարվա ընթացքում այն վավերացրել են եւս 15 երկիր: Այդպիսով ՀԸԳՀ ուժի մեջ մտնելու համար անհրաժեշտ է եւս 4 երկրի վավերացում: Հաջորդ տարում ԵՄ-ի հետ հարաբերություններում գլխավոր թեմաներից կլինի նաեւ ՀՀ-ԵՄ մուտքի արտոնագրերի ազատականացման շուրջ երկխոսությունը:

ԱՄՆ-ի հետ հարաբերություններում 2019թ. ամենատպավորիչ կետը, թերեւս, միայն Հայաստանի վարած արտաքին քաղաքականության հետեւանք չէր: Նախ Ներկայացուցիչների պալատի, ապա Սենատի կողմից Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող եւ դատապարտող բանաձեւերի ընդունման պատճառներից է նաեւ Թուրքիայի՝ ԱՄՆ-ի համար անցանկալի պահվածքը: Հայաստան-ԱՄՆ հարաբերություններում զգալի առաջընթաց է արձանագրվել նաեւ նահանգային մակարդակում, մասնավորապես Կալիֆորնիա նահանգի հետ հարաբերություններում: Հատկանշական է, որ նահանգային մակարդակում ՀՀ-ն արդեն որոշակի փորձ ունի. ԱՄՆ Կանզաս նահանգի եւ Կանզասի ազգային գվարդիայի հետ ռազմական ոլորտում արդյունավետ փոխգործակցություն է իրականացվում:

Անցնող տարին արդյունավետ էր հայ-ռուսական հարաբերությունների տեսանկյունից: Նախորդ տարի հարաբերություններում տեղի ունեցած որակական փոփոխություններն այս տարվա ընթացքում ամրապնդվեցին, ինչն արձանագրեց նաեւ ՌԴ ԱԳ նախարար  Լավրովն իր երեւանյան այցի ընթացքում՝ նշելով, որ Հայաստանում «տեղի ունեցած փոփոխությունները չեն խանգարել մեր հարաբերություններում շարունակականության ապահովմանը, ռազմավարական եւ դաշնակցային գործընկերության հաստատմանը բոլոր ոլորտներում»: 

2019թ. հայ-ռուսական հարաբերություններում առկա ամենաշահարկվող թեմաներն էին ամերիկյան ֆինանսավորմամբ կառուցված կենսաբանական լաբորատորիաները եւ Գարեգին Նժդեհի հերոսացումը: Առաջինի մասով շահարկումները դադարել են կենսաբանական անվտանգության ոլորտում համագործակցության հայ-ռուսական հուշագրի կնքման համաձայնությամբ: Նժդեհին որպես ֆաշիստ եւ ռազմական հանցագործ ներկայացնելու՝ ադրբեջանական փորձերը տապալվեցին, թերեւս, այն բանից հետո, երբ հարցը քաղաքական բարձր մակարդակով քննարկվելուց հետո անցավ հասարակական տիրույթ, որտեղ ընդհանուր հայտարարի գալն ավելի դյուրին է: Այդուհանդերձ, դա չի նշանակում, որ նոր շահարկումների փորձեր Ադրբեջանի կողմից չեն լինելու:

2019թ. ՀՀ արտաքին քաղաքականությունը քայլեր էր կատարում նաեւ դեպի արեւելք: Մայիսին ՀՀ կառավարության պատվիրակությունն այցեր կատարեց Չինաստան, Վիետնամ եւ Սինգապուր: Այս ուղղությամբ սպասելիքներն ընդգծված տնտեսական էին: Ավելի ուշ՝ հոկտեմբերին Երեւանում կնքվեցին նաեւ ԵԱՏՄ-Սինգապուր ԱԱԳ ստեղծման մասին համաձայնագիրը, ինչպես նաեւ ԵԱՏՄ- Չինաստան առեւտրատնտեսական համագործակցության համաձայնագիրը:

2019թ.՝ ԵԱՏՄ-ում Հայաստանի նախագահության տարին արդյունավետ էր նաեւ կազմակերպության համար: Հատկանշական է, որ հենց 2019թ. զարկ տրվեց ԵԱՏՄ աշխարհագրության ընդլայնմանը: Բացի արդեն իսկ նշված Իրանի եւ Սինգապուրի հետ կնքված ԱԱԳ ստեղծման մասին պայմանագրերից, համանման պայմանագիր է կնքվել նաեւ Սերբիայի հետ: ԱԱԳ ստեղծման շուրջ քննարկումներ են ընթանում նաեւ Իսրայելի, Հնդկաստանի եւ Եգիպտոսի հետ։ Այդպիսով՝ նախորդ տարի ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում օրակարգ բերված՝ կառույցի արդիականացման խնդիրը սկսել է լուծվել, եւ խորհրդանշական է, որ գործընթացը մեկնարկել է հետհեղափոխական Հայաստանի նախագահության տարում:

Տպել
1246 դիտում

Վերահաշվարկի արդյունքում ավելացած ու պակասած քվեներ, նոր անվավեր քվեաթերթիկներ

Ռուսաստանը պնդում է, որ կրակ է բացել բրիտանական Defender կործանիչի ուղղությամբ. Բրիտանիան հերքում է

Արմեն Չարչյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց. պաշտպան

Արմեն Չարչյանին կալանավորելու որոշման դեմ բողոք կներկայացվի. պաշտպան

Չտարածեք իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկատվություն, որ այս ամենը արեցիք դուք․ ավագանու անդամը՝ քաղաքապետարանին

Պուտինն ու Ալիևը քննարկել են Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ ստեղծված իրավիճակը

Հայ խաղաղապահները մասնակցել են զորավարժության (լուսանկարներ)

ԿԸՀ-ն վերահաշվարկել է 65 տեղամասերի քվերակության արդյունքները․ ներկայացվում է կողմ ձայների փոփոխությունները

Հրդեհ է բռնկվել հեռուստաաշտարակի մոտակայքում․ Հայտարարվել է հրդեհի բարդության «1-Բիս» կանչ

Արմեն Չարչյանը կկալանավորվի. դատարանը հրապարակեց որոշումը

Խնդրում ենք ընտրողների ցուցակների շուրջ արհեստականորեն չստեղծել կեղծիքի և անճշտությունների պատրանք․ ոստիկանություն

Սուրբ Սարգիս եկեղեցու հարակից ձորից փրկարարները մեծ դժվարությամբ դուրս են բերել տղամարդու դի․ Shamshyan

Ձեր առջև բազմաթիվ խոյացած խնդիրներից երեքն ամենակարևորն են․ Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպել է Տիգրան Խզմալյանի հետ

Նախարարությունը խորհրդատվությունների իրականացման գործընթաց է սկսում բուժաշխատողների համար

Ինչո՞ւ վերընտրվեց իշխանությունը եւ ինչպե՞ս վերադարձան նախկինները. քաղաքական մեկնաբանը 2 պատճառ է առանձնացնում

Գերազանցության մեդալի հավակնորդներն այսօր հանձնել են «Մաթեմատիկա» առարկայի կենտրոնացված քննությունը

«Ֆլայ Արմենիա Էյրվեյզը» դատի է տվել Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեին

Նախագահը շարունակում է շնորհավորական ուղերձներ ստանալ տարբեր երկրների և միջազգային կազմակերպությունների ղեկավարներից

Միասնական քննությունների ավարտից հետո են ուսումնասիրվելու բողոքարկման դիմումները. ԳԹԿ

Հայ երկու բռնցքամարտիկ կպայքարի Եվրոպայի երիտասարդների առաջնության ոսկե մեդալի համար

Արմեն Սարգսյանին ծննդյան օրվա առթիվ շնորհավորել է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը

14-րդը. ձյուդոյի միջազգային ֆեդերացիան հաստատեց Ֆերդինանդ Կարապետյանի օլիմպիական ուղեգիրը

Վաղարշակ Հարությունյանը ՊՆ վարչական համալիրում ընդունել է Հայկ Չոբանյանին

Կինոյի տան շենքը ենթարկվում է անօրինական զավթումների․ Կինեմատոգրաֆիստների միությունն ահազանգում է (լուսանկարներ)

Հայտարարվել է ՎՏԲ-Հայաստան Բանկի Խորհրդի նոր կազմը

Կերժակովի հետևից. Արտյոմ Սիմոնյանը կհամալրի Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգայի նորեկի կազմը

էլեկտրահարված տղաներից մեկը շնչում է արհեստական սարքի միջոցով. մյուսի կյանքի համար բժիշկները պայքարել են 5 օր

Չսպասելով ընտրական հանձնաժողովների կամ ներգրավված սուբյեկտների քայլերին՝ դատախազությունը նախաձեռնելու է գործընթաց

Պետք չէ ստեղծել տպավորություն, թե ընտրությունները համակարգված կերպով կեղծվել են․ Դավիթ Խաժակյան

«ՆԶՊ-ն բոլորիս համար ունի առանցքային նշանակություն». մեկնարկել է ռազմամարզական ճամբարի ծրագիրը

«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ներկայացուցիչը դատի է տվել ԿԸՀ-ին

Նիդերլանդների խորհրդարանի թուրքական խմբակցությունը միացել է հայ ռազմագերիներին անհապաղ ազատելու պահանջին

Հարգում ենք ժողովրդի մեծամասնության ընտրությունը․ «Ինքնիշխան Հայաստան» կուսակցությունը բաց է համագործակցության համար

Շենգավիթում կատարված սպանության փորձը բացահայտվել է. հետախուզվողը ներկայացել է ոստիկանություն (տեսանյութ)

Արմեն Սարգսյանին ծննդյան օրվա առթիվ շնորհավորական ուղերձ է հղել Ղազախստանի նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևը

Մաթեմատիկայի միասնական քննությունից անբավարար է ստացել դիմորդների 22.5 տոկոսը. հայտնի են նախնական արդյունքները

Ես մեր քաղաքացիներին ասում եմ մոլորյալներ. Արթուր Վանեցյան

Հանցագործության համար պատիժը պետք չէ մեկնաբանել որպես քաղաքական հետապնդում. Տիգրան Ավինյան

Անչափահասների մասնակցությամբ մահվան ելքով ավտովթարի դեպքի առթիվ քրեական գործ է հարուցվել (տեսանյութ, լուսանկարներ)

Պետք է կայունացնենք իրավիճակը և կենտրոնանանք բազմաթիվ խնդիրների վրա․ նախագահի հարցազրույցը՝ El Pais պարբերականին