Ապահովագրության պետականացումը սխալ է, իսկ մեզ հետ քննարկում չի եղել. Բաբկեն Պիպոյան

Առողջության համապարփակ ապահովագրումը (ԱՀԱ) ենթադրում է ՀՀ քաղաքացիներից գանձվող 4-6 տոկոս առողջության հարկ, որից պիտի կազմվի Հիմնադրամ, եւ որը պիտի առողջապահական միեւնույն ծառայություններն առաջարկի ՀՀ բոլոր քաղաքացիներին: Համապատասխան օրենքի նախագիծը բազմաթիվ քննադատությունների է արժանացել, և, ինչպես նշել է առողջապահության նախարարը, դեռ երկար է քննարկվելու:

Այսօր թեմային անդրադարձել ենք «Իրազեկ և պաշտպանված սպառող» ՀԿ-ի նախագահ Բաբկեն Պիպոյանի հետ: Նրա դիտարկմամբ՝ թեպետ առողջության ապահովագրություն մեր երկրին իրապես պետք է, բայց այն, ինչ առաջարկում է Առողջապահության նախարարությունը, իրատեսական չէ: 

Պիպոյանը վստահ է, որ նախագծում առաջին մեծ սխալն առողջապահական ծառայությունները հաջող մատուցած մասնավորից պատվերը վերցնել և պետությանը տալն է: «Այնտեղ, որտեղ պետք չի մասնավորեցնել, մասնավորեցնում ենք, որտեղ պետք է՝ ոչ: Երբ պետությունը բարձրակարգ հիվանդանոց կառուցելու գումար չունի, մասնավորից ծառայություն է առնում և ուզում է էժան առնել, այդ ծառայությունն էժանանում է որակի հաշվին: Մինչդեռ, եթե բիզնես գործընկերներն են իրարից ծառայություններ առնում, այստեղ որակի հաշվին չի լինում: Առողջապահության ապահովագրությունը պետք է անել ոչ այն տարբերակով, որով դա հիմա արվում է, այլ պիտի բերվեր հստակ տարանջատված մեխանիզմներով: Ի՞նչ է նշանակում պետականացնել այն, ինչին մասնավորն արդեն հաջող փորձ է ցույց տվել: Ասեմ ավելին՝ մեր երկրում ապրանքների անվտանգության ստուգումը վստահված է մասնավոր լաբորատորիաների. ասում են՝ թող բիզնեսը զարգանա: Իսկ գործարարը միշտ էլ կարող է գործարքի գնալ այլ գործարարի հետ, և սա պետության տիրույթում չէ: Մինչդեռ ապահովագրության առումով մի քանի տարի հետ ընկանք և մասնավորից էլ տարանք պետական»,- ասաց նա:

Թեպետ անհրաժեշտ և ուշացած, սակայն սա խնդրի ճիշտ մոտեցում չի համարում: Պիպոյանն ասում է՝ ինչպես է պետք անել. «Ապահովագրությունը պետք է սկսել պետական աշխատողներից. պետական ծառայողի եկամուտներն ավելացնելով, գրպանի առկա պայմանները չվատացնելով՝ ներդնել համակարգ: Երբ ենթակառուցվածքը զարգանա, երկու տարի հետո անցնել բարձր աշխատավարձ ստացող մարդկանց: Նրանք պարտադիր ապահովագրություն պիտի անեն իրենց համար, ոչ թե ուրիշների: Միջին աշխատավարձ ստացողներին պետք է հասնեինք հաջորդ մեկ տարվա ընթացքում, երբ կունենայինք 600 հազար ապահովագրված անձ, և նրանք իրենց բոլոր ծանոթ-բարեկամ-ընկերներին կկարողանային բացատրել, թե դա ինչքան լավ բան է: Ընդ որում, այդ ընթացքում կզարգանար նաև ապահովագրական բիզնես դասն այնքան, որ կկարողանայինք ձեռք բերել շատ ավելի էժան ծառայություններ»:

Պիպոյանին առավել զայրացնում է, որ համակարգը ներդրվում է առանց հանրային պատշաճ քննարկում անցնելու: «Ասում են՝ արել են քննարկում: Անհասկանալի է՝ ում հետ են արել այդ քննարկումները: Ինձ հետ, սպառողների շահերի այլ պաշտպանների հետ քննարկե՞լ են: Իհարկե չեն քննարկել: Ակնհայտ է, որ հիմա e-draft.am-ում տեղի ունեցող քվեարկությունն արհեստական միջամտությամբ է արվում, և դա ամենավատ բանն է: Գրանցում են իրենց տարբեր աշխատակիցների (e-draft-ն էլ կարող է հասկանալ, թե վերջին օրերի ընթացքում քանի նոր մարդ է գրանցվել այդ համակարգում): Գրանցվել են և քվեարկել: Քվեարկում են ոչ թե ռեալ, այլ մարդիկ քվեարկում են հանձնարարականով: Մի աշխատակիցը կարող է հինգ մեյլ բացել, հինգով էլ մտնել քվեարկել: Սա լուծում չէ: Կարելի է հենց միայն սոցիալական հարցը վերցնել և նայել»,- ասաց նա:

Այս համակարգը ներդնելու համար, սպառողների պաշտպանի դիտարկմամբ, առավել կարևոր էր հանրային շատ լայն քննարկումներ կազմակերպել, լսումներ անել, բոլոր ոլորտներից կարծիքներ ունենալ, չվախենալ ընդդիմադիր բևեռի քննադատություններից՝ հասկանալով, որ եթե ինչ-որ բան է ասվում, հակափաստարկները կարող են գտնվել:

Ապահովագրական գործընթացի հաջողությունը, ըստ Բաբկեն Պիպոյանի, բացառապես շահառուների անձնական գոհունակության արձանագրումն ու տարածումն է. «Մենք պիտի օր օրի ավելացնենք Հայաստանի Հանրապետությունում ապահովագրությունից օգտված, օգտվող, ծառայությունից գոհ և ծառայության մասին դրական խոսող քաղաքացիների թիվը: Եթե այս գործընթացն այսպես չարվի, սա չի հաջողի»:

Նա վստահ է, որ բոլոր նախարարների անունները մոռացվելու են, հիշվելու է միայն այն առողջապահության նախարարի անունը, որը կներդնի ապահովագրական համակարգ: Միայն թե դա պիտի լինի այնպես, որ չառաջացնի սոցիալական ցնցումներ:

Հիշեցնենք, որ առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանը ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերների շարք է սկսել՝ ապահովագրության՝ առավել խնդրահարույց կետերը մեկնաբանելու նպատակով: «Այս քննարկումը դեռ երկար կշարունակվի. սա ընդամենը մեր առաջին առաջարկն է»,- հավաստեց նախարարը եթերում՝ հայտարարելով, որ ուրախ կլինի այս թեմայով շահագրգիռ կողմերի հետ նաև հրապարակային բանավիճել:

«Կամավոր ապահովագրվածները նորից չեն վճարելու նույն ծառայությունների համար: Մեր առաջարկն այնքան լավն է, որ երկրորդ անգամ նույն բանի համար ոչ ոք չի վճարելու պրակտիկորեն»,- ասաց Թորոսյանը՝ պատասխանելով արդեն իսկ ապահովագրական փաթեթներ ունեցող աշխատողների հարցին:

Իսկ անդրադառնալով այն դիտարկմանը, թե ինչու պետք է աշխատողները վճարեն չաշխատողների համար՝ Արսեն Թորոսյանն ասաց. «Այդ չաշխատողները մեր երեխաներն են, մեր ծնողները, հենց՝ մենք, եթե ինչ-որ պատճառով դառնում ենք անաշխատունակ»:

 Կարմեն Մարտիրոսյան