Բոլորս դեպի կեղծում. մի օրենքի վերանայման աստառը

24/11/2019 schedule11:25

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2006 թվականի նոյեմբերի 24-ի համարում

Մինչեւ տարեվերջ առնվազն եւս մեկ օրենք կճանաչվի հակասահմանադրական. հերթը «Կուսակցությունների մասին» օրենքի մի քանի դրույթներինն է: Հիշեցնենք, որ «ԿՄ» օրենքը ՍԴ-ում բողոքարկել է ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպան Արմեն Հարությունյանը դեռեւս սեպտեմբերին: Այս դիմումը ՍԴ-ն կքննարկի դեկտեմբերի վերջին, եւ հավանաբար դրանով այս տարի կավարտվի օրենքների զտման գործընթացը: Դիմումում որպես հակասահմանադրական ներկայացված են «Կուսակցությունների մասին» օրենքի 31-րդ հոդվածի երկրորդ մասի երկրորդ եւ երրորդ պարբերությունները: Սրանք այն դրույթներն են, որոնք նախատեսում են կուսակցության լուծարում, եթե այն չի մասնակցել ԱԺ-ի վերջին երկու ընտրություններին կամ մասնակցել եւ մեկ տոկոսից պակաս քվե է ստացել:

Օրենքում կան մի քանի դրույթներ, որոնք եւս հակասում են ՀՀ Սահմանադրությանը: Մասնավորապես, օմբուդսմենի դիմումում չեն նշվել այն դրույթները, որոնք կուսակցության անդամների նվազագույն թվաքանակ են սահմանում: ՀՀ Սահմանադրությունը մարդու իրավունքների նման սահմանափակումներ, ինչպիսին առկա են կուսակցությունների մասին օրենքում, չի նախատեսում: Իսկ մարդու իրավունքի ցանկացած սահմանափակում, որը չի բխում Սահմանադրությունից, հակասահմանադրական է: Մի խոսքով, «ԿՄ» օրենքի դրույթների սահմանադրականության հետ կապված իրավիճակը առավել քան պարզ է` դրանք հակասում են ՀՀ Սահմանադրությանը: Երբ օմբուդսմենը «ԿՄ» օրենքը բողոքարկեց ՍԴ, ոչ մեկին այդ փաստը չզարմացրեց:

Այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, որ այդ օրենքի հակասահմանադրական լինելու մասին բոլորին հայտնի է եղել: Ինչ-որ առումով իսկապես այդպես է, քանի որ օրենքի ընդունման ժամանակ` 2002 թ., եւս հայտնի էր, որ կուսակցությունների գործունեության նման սահմանափակումներ կիրառելը հակասահմանադրական է:  ՄԻՊ քայլին հետեւած անտարբերության իրական պատճառն այն էր, որ Արմեն Հարությունյանը գործող իշխանությունների, կամ ավելի կոնկրետ` Ռոբերտ Քոչարյանի ամենահավատարիմ ծառայողներից է: Նման լուրջ քայլը, ինչպիսին որեւէ օրենքի սահմանադրականության հարցով ՍԴ դիմելն է, օմբուդսմենը երբեք չէր անի առանց իր տերերի կամքը ճշտելու: Ինչո՞ւ են իշխանությունները ցանկանում «Կուսակցությունների մասին» օրենքը փոխել, ինչո՞ւ են հիշել Սահմանադրության մասին:

Այս հարցի պատասխանը փնտրելիս բավական հետաքրքիր փաստեր եւ տվյալներ են ի հայտ գալիս: ԿՄ օրենքը հարկավոր է Սահմանադրությանը համապատասխանեցնել` գալիք ԱԺ ընտրությունների կեղծման համակարգը ամբողջականացնելու համար: Ասենք, եթե «ԿՄ» օրենքի այդ դրույթները չփոխվեն, ապա տրամաբանությունը ենթադրում է, որ ՀՀ արդարադատության նախարարությունում գրանցված բոլոր 75 կուսակցություններն էլ պետք է մասնակցեն ընտրություններին եւ իրար կոկորդ կրծեն յուրաքանչյուր քվեի համար, քանի որ ընտրությունների արդյունքում լուծվելու է այդ կուսակցությունների` բառիս բուն իմաստով լինել-չլինելու հարցը:

Համաձայնեք, որ տարօրինակ կլինի, երբ, ասենք, կուսակցությունները, իմանալով, որ իրենց սպառնում է լուծարում, չպայքարեն իրենց գոյության համար: Իրականում, մի քանի ընդդիմադիր կուսակցություններից բացի, մնացածի մասնակցության հարցը նրանց փոխարեն որոշում են այլ անձինք, ասենք` նախագահականում նստած «կոմբինատորները»: Ընտրություններից ընտրություններ իրենց մասին հիշեցնող այդ մանր-մունր քաղաքական ուժերի համար ընտրական գործընթացը փաստացի բիզնես է, որի միջոցով իրենք հնարավորություն ունեն մի քանի «մանեթ» փող աշխատել: 

«ԿՄ» օրենքի հակասահմանադրական սահմանափակումները` հենց իշխանությունների տեսանկյունից, գործնականում կրկնակի բացասական ազդեցություն կարող են ունենալ ԱԺ ընտրությունների վրա: Նախ, ինչպես նշեցինք, այդ դրույթները բոլորին պիտի ստիպեն պարտադիր մասնակցել ընտրություններին: Բայց քանի որ իրենք` կուսակցությունները, չեն որոշում մասնակցել, ապագայում կարող էր պարզվել, որ մի շարք կուսակցություններ պատրաստ են լուծարվել` չփորձելով պայքարել իրենց գոյության համար: Բնականաբար, այս ամենը հարցերի տեղիք կտար: Մյուս կողմից, իշխանություններին սպասարկող մանր- մունր կուսակցությունները, որոնք երբեւէ իրենց գլխից վերեւ չեն ցանկանում թռչել եւ անգամ մեկ տոկոս քվե ստանալու հույս չունեն, եթե «ԿՄ» օրենքը չփոխվի, ամեն դեպքում «ոչնչացման» վտանգի առջեւ են կանգնած:

Հենց այս աբսուրդային իրավիճակը վերացնելու համար էլ մարդիկ որոշել են «ԿՄ» օրենքը կրկին համապատասխանեցնել Սահմանադրությանը: Երբ «ԿՄ» օրենքն այլեւս համապատասխանեցված կլինի Սահմանադրությանը, իշխանությունները կարող են կուսակցությունների ընդհանուր ծաղկեփնջից ընտրել իրենց անհրաժեշտ քսան-քսանհինգ ընտրյալներին: Այո, գալիք ընտրություններին, մոտ մեկ տասնյակ հիմնական քաղաքական ուժերից բացի, կմասնակցեն եւս քսան-քսան հինգ մանր-մունրը: Այսօր արդեն իսկ կարող ենք ասել, որ գալիք ԱԺ ընտրություններին աննախադեպ շատ կուսակցություններ կմասնակցեն: Համամասնական ընտրակարգով առաջադրված կուսակցությունների թիվը երեսունից ավելի կլինի: Հիշեցնենք, որ 2003թ. ԱԺ ընտրություններին համամասնական ընտրակարգով մասնակցել են 21 կուսակցություններ:

Գալիք ԱԺ ընտրություններում փորձ է արվելու դրածո կուսակցությունների միջոցով համամասնական քվեների 30 եւ ավելի տոկոսը փոքր մասերի բաժանելով փոշիացնել: Այդ ամենն արվելու է, որպեսզի հնարավոր լինի համամասնական մանդատների 80 տոկոսից ավելին տալ իշխանությունների երկու կուսակցություններին` ՀՀԿ-ին եւ ԲՀԿ-ին: Փորձենք ավելի պարզ ներկայացնել խնդրի էությունը. ԱԺ ընտրությունների ժամանակ հինգ տոկոսանոց արգելքը չհաղթահարած կուսակցությունների քվեները, կարելի է ասել, դառնում են առոչինչ, քանի որ մանդատները համամասնաբար բաժանվում են արգելքը հաղթահարածների միջեւ:

Այսինքն, երբ, ասենք, քսան կուսակցությունների միջոցով ընդհանուր քվեների 30 տոկոսը ցրվում է տարբեր տեղեր, ապա հիմնական «խաղացողների» օգտին գրված 30 եւ 25 տոկոս քվեները փաստացի դառնում են 45 եւ 40: Իսկ մեծ զույգի մեջ չմտնող իշխանական կուսակցությունների եւ ընդդիմության համար թողնված 15 տոկոսը կդառնա, ասենք` 20, որը, ի դեպ, բաժին կհասնի երկու-երեք կուսակցությունների: Այս ամենը թվաբանական մի կոմբինացիա է, որը 2003թ. օգտագործվել է ՀՀԿ մանդատների թիվը ավելացնելու համար:

Այսօր արդեն այդ նույն տարբերակը ցանկանում են կիրառել արդեն երկու կուսակցությունների հաղթանակ նկարելու համար: Ի տարբերություն նախկին ընտրությունների, այս ընտրություններում հիմնական կեղծման մեթոդները լինելու են ընտրակաշառքները եւ սպառնալիքները: Ամեն դեպքում, հիմնական խնդիրը լինելու է այն, որ հասնեն նրան, որպեսզի մարդը իր ձեռքով քվեարթերթիկը գցի քվեատուփը` կլինի դա ընտրակաշառքի, թե վախի ազդեցության տակ` էական չէ: Մի խոսքով, «Կուսակցությունների մասին» օրենքից դեպի ընտրությունների կեղծում ընդամենը մեկ քայլ է:

Վահագն Հովակիմյան 

Տպել
1016 դիտում

Այսօր Ստրասբուրգում մեկնարկում է ԵԽԽՎ ձմեռային նստաշրջանը

ԱՀ նախագահի հրամանագրով՝ արտակարգ իրավիճակների ծառայությունը և ոստիկանությունը կներառվեն ՆԳՆ-ի մեջ

Ուզում ենք դեռևս դինամիկայի մեջ գտնվող պրոցեսը գնահատել․ Սուրեն Գրիգորյանը՝ COVID-19-ի հարցով քննիչ հանձնաժողովի մասին

Նիդեռլանդներում ոստիկանությունը ջրցան մեքենաներ է օգտագործել կորոնավիրուսի նոր սահմանափակումների դեմ ցույցը ցրելու համար

Ստեփանակերտ-Գորիս ճանապարհին մեքենան գլորվել է ձորը. կա 2 զոհ, 1 վիրավոր

Արցախում կորոնավիրուսային հիվանդության 3 նոր դեպք է հաստատվել

Եվրոպան պահանջում է ազատ արձակել Նավալնիին և Ռուսաստանին սպառնում է նոր պատժամիջոցներով

15 տարի շարունակ Կառավարության տարբեր մարմիններ օդաչուների վնասի հատուցման հարցը ձգձգում են՝ խախտելով նրանց իրավունքները

2020 թվականին ՀԴՄ կանոնների խախտման նոր տեսակներ են ի հայտ եկել․ ծրագրային միջամտություն է արվում․ Թամազյան

Ավելի քան 7000 արցախցի երեխաներ դեռ սովորում են Հայաստանի տարբեր դպրոցներում․ ԿԳՄՍ փոխնախարար

Շնորհակալագրեր, մրցանականեր. ամփոփվել է Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության տարեկան գործունեությունը

ԿԳՄՍ նախարար Վ․ Դումանյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Կրթության միջազգային օրվա առթիվ

Ներքաշվում ենք մի գործընթացի մեջ, որի արդյունավետության գնահատականը աշխարհում դեռ չկա․ Արտակ Մանուկյան

Մեկնարկել է Իրանի ԱԳ նախարարի տարածաշրջանային այցը. առաջին կանգառը Բաքվում է

Կապան, Մեծավան և Մարմաշեն համայնքները ևս 103 միլիոն դրամի տեխնիկա են ստացել

Ստեղծվել է ձմեռային զորակոչի ընթացքում քաղաքացիների դիմումների և բողոքների քննարկման հանձնաժողով

Ավստրիայի բնակիչները պարտավոր են դիմակների փոխարեն ռեսպիրատորներ կրել, ֆրանսիացիներին խորհուրդ է տրվել հեռախոսով չխոսել

Հերիքնազ Տիգրանյանը ընտրվեց կորոնավիրուսի դեմ պայքարի արդյունավետությունը ուսումնասիրող քննիչ հանձնաժողովի փոխնախագահ

ԱՄՆ-ում հրաձգության հետեւանքով հինգ մարդ է զոհվել

Ստեփանակերտի Հայկավան թաղամասում և Գետափ տեղամասում կիրականացվեն չպայթած զենք-զինամթերքի վնասազերծման աշխատանքներ

Արցախի գյուղերում հաստատվող քաղաքացիների համար առաջիկայում կստեղծվեն տարբեր հնարավորություններ. ԱՀ նախագահ

Հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 58 նոր դեպք. գրանցվել է 8 մահ

Մարիինյան թատրոնի տեխնիկական անձնակազմը տեսագրում և ձայնագրում է Բեթհովենի սիմֆոնիաները Ֆիլհարմոնիկի կատարմամբ

Գիտելիքահեն տնտեսությունն ամբողջովին կյանքի կոչելու համար բավականաչափ մեծ ժամանակահատված է անհրաժեշտ․ պատգամավոր

ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը շնորհավորական հեռագիր է հղել Ջեյք Սալիվանին

Երեկ Ֆիզուլիի շրջանից և Հադրութի շրջանի Տումի գյուղի տարածքից հայտնաբերվել է ևս 2 աճյուն, մեկը՝ քաղաքացիական անձի

Արցախ ժամանած բժիշկ-փորձագետների խումբը այցելել է Մարտունու և Ասկերանի շրջանային բուժմիավորումներ

Փակ ու դժվարանցանելի ճանապարհներ, մառախուղ, մերկասառույց. իրավիճակը ՀՀ ավտոճանապարհներին

Հրդեհ Դալարիկ գյուղում. այրվել են կենցաղային իրեր, անվահեծաններ

Չեմ խղճում հայ երեխայի, պետք է սպանել նրանց. ՄԻՊ-ը հրապարակել է ադրբեջանական հայատյացության ապացույցներ (լուսանկարներ)

Շղթայական ավտովթար Երևանում. «Հին Ջրվեժ» ռեստորանի դիմաց բախվել է 9 ավտոմեքենա

Արամ Ա կաթողիկոսը շնորհավորել է ԱՄՆ նորընտիր նախագահ Ջո Բայդենին

Երկար ժամանակով լույս չի լինելու Երեւանի եւ 4 մարզերի որոշ հատվածներում

Գորիս-Տաթև ճանապարհը բքի պատճառով փակ է, կան 100-ից ավել կուտակված մեքենաներ

Մահացել է ճարտարապետ Ստեփան Նալբանդյանը

Ստամբուլում կոգեկոչեն Թուրքիայի 1-ին պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ Կարպիս Զաքարյանի հիշատակը

Վայոց ձորի մարզում բախվել են աղով բեռնված «ԿամԱԶ»-ը և «Mercedes»-ը. կա վիրավոր

Դատարանը կալանավորել է Աշտարակում 19-ամյա տղային սպանելու մեջ կասկածվող 20-ամյա երիտասարդին

Վթարի հետեւանքով 24 ժամ ջուր չի լինի Երեւանում եւ Արարատի մարզում

Ջո Բայդենի նախընտրական արշավի համար 1,5 միլիարդ դոլար է ծախսվել. հավաքվել է ռեկորդային գումար անանուն աղբյուրներից