Hardtalk-ից ծնված մանիպուլյացիաները. ինչու է անհրաժեշտ քննադատական մտածելակերպ

Հոկտեմբերի 25-ին ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը BBC-ի Hardtalk հաղորդման հյուրն էր:

Հաղորդման ձեւաչափը, ինչպես կարելի է կռահել արդեն դրա անվանումից, ենթադրում է, որ հյուրի հետ տարվելու է բավական բարդ զրույց: Դրա ընթացքում հաղորդավարները սադրանքի, մեղադրանքների, երբեմն նաեւ «արգելված հնարքների» միջոցով փորձում են, սպորտային լեզվով ասած՝ հյուրին «անկյուն նետել եւ նոկաուտի ենթարկել»: Ականավոր տարբեր գործիչներ, հայտնվելով այդ հաղորդման տաղավարում, տհաճ պահեր են ապրել: Նրանց թվում են ԱՄՆ նախկին փոխնախագահ Ալբերտ Գորը, Մեծ Բրիտանիայի նախկին վարչապետներ Թերեզա Մեյը եւ Դեւիդ Քեմերոնը: Ամենաթարմ օրինակը, թերեւս, Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Մեւլութ Չավուշողլուի դեպքն էր, երբ հաղորդավարի հարցերը եւ ճնշումը ստիպեցին նրան բարձրացնել ձայնը:

Հարցազրույցին հավելյալ բարդություն է հաղորդում այն, որ հարցերը նախօրոք չեն տրամադրվում հյուրին, ինչը բնականաբար դրական ազդեցություն է ունենում զրույցի որակի վրա եւ կարեւոր է շոուի տարրն ապահովելու տեսանկյունից: Այսինքն՝ հյուրը կարող է միայն կռահել, թե ինչի մասին է լինելու խոսքը, սակայն թե ինչ աստիճանի սադրիչ ձեւակերպումներով են հնչելու հարցերը՝ անհայտ է:

Մնացականյանը հարցազրույցի ընթացքում հերթական անգամ ներկայացրեց ՀՀ արտաքին քաղաքականության գլխավոր ուղղությունները, այդ թվում՝ Արցախի հարցով: Կարեւոր շեշտադրումներից մեկն այն էր, որ ՀՀ-ն Արցախի անվտանգության երաշխավորն է: Պակաս կարեւոր չէր նաեւ խնդրի կարգավորման վերաբերյալ ՀՀ դիրքորոշման բարձրաձայնումը, ըստ որի՝ կարգավորումը «պետք է ընդունելի լինի Հայաստանի ժողովրդի համար, Ղարաբաղի ժողովրդի համար եւ Ադրբեջանի ժողովրդի համար»: Այդ համատեքստում նախարարը մի քանի անգամ նշեց, որ նույնպիսի ուղերձ ենք սպասում Ադրբեջանից, սակայն դեռեւս ապարդյուն: Ընդհանուր առմամբ Մնացականյանը, կարողացավ հավասարակշռված կեցվածք պահպանելով, դուրս գալ սադրիչ իրավիճակներից:

Սպասելի էր, որ Ադրբեջանի համար տհաճ ձեւակերպումներից հետո (գործնականում՝ անգամ դրանց բացակայության դեպքում) լայնածավալ քարոզչական գրոհ է սկսվելու Մնացականյանի հարցազրույցի թեմայով: Ադրբեջանական քարոզչամեքենան ողջ թափով միացավ հարցազրույցից գրեթե անմիջապես հետո. գործի դրվեցին լրատվականները, տարատեսակ «փորձագետներ» եւ քաղաքական գործիչներ: Հակահայկական քարոզչության հիմնական թեզերը վերաբերում էին նախարարի իբր անպատասխան թողած հարցերին, ինչպիսին մասնավորապես պատերազմի տարիներին «հայկական բանակի հանցագործությունների» վերաբերյալ հարցն էր: Ադրբեջանական այս քարոզչության թիրախն, իհարկե, ներքին լսարանն է, իսկ նպատակը՝ համոզել, որ ամեն ինչ կարգին է, եւ հայ պաշտոնյան «խայտառակ է եղել աշխարհահռչակ հեռուստաալիքի եթերում»:

Ադրբեջանական քարոզչության մեջ որեւէ նորություն չկար: Ցավալին այն է, որ դրանում շրջանառվող որոշ թեզեր հայտնվեցին նաեւ հայկական տիրույթում ու սկսեցին օգտագործվել ոչ բովանդակային քննադատության համար՝ գործնականում նպատակ ունենալով տեղեկատվական ֆոն ստեղծել, թե Մնացականյանը ձախողել է հարցազրույցը եւ մի շարք ուղղություններով հարվածի տակ դրել ՀՀ շահերը: Հնչում էին նաեւ կարծիքներ, թե նախարարը «սխալ է արձագանքել» որոշ պնդումների, իսկ որոշ հարցեր՝ անպատասխան թողել: Դրան զուգահեռ հանդիպում էին նաեւ ակնհայտ անհեթեթ դիտարկումներ, որոնցից տպավորություն է ստեղծվում, թե նա պետք է մի կողմ դներ քաղաքակիրթ բանավեճի ձեւաչափը եւ ձեռնամարտի բռնվեր հաղորդավարի հետ, որը հանդգնել էր ասել, թե Արցախը հայկական չէ:

Հայկական եւ առավել եւս ադրբեջանական մեդիադաշտում տարածված ոչ առարկայական քննադատությունն առավել մանրամասն ներկայացնելու գայթակղությանը պետք է դիմադրել, քանի որ մանիպուլյացիայի նպատակն իր իսկ առաջ քաշած թեզերի՝ անկախ դրանց ճշմարտացիության աստիճանից, հնարավորինս լայն շրջանառումն է, հետագայում «նստվածք» թողնելու ակնկալիքը: Չի կարելի նաեւ պնդել, որ հարցազրույցն անթերի էր, եւ հնարավոր չէ պոստֆակտում բացթողումներ գտնել: Հետեւաբար, խոսքն այստեղ վերաբերում է թե՛ բացասական, թե՛լ դրական կարծիքներին:

Ընդհանրապես տեղեկատվական մանիպուլյացիան չափազանց հանդուրժողական է. այն ազգային, կրոնական, սեռական կամ որեւէ այլ խտրականություն չի դնում: Մանիպուլյացիայի «վախը», դրա դեմ եզակի զենքերը քննադատական մտածելակերպն ու դրա կիրառումն են: Հետեւաբար՝ երեւույթի մասին իրական, կամ առնվազն սեփական կարծիք կազմելու համար, թերեւս, կարելի է որոշ ժամանակ՝ տվյալ դեպքում 24 րոպե տրամադրել դրա ուսումնասիրությանը՝ թե՛ հակառակորդի, թե՛ նեղ խմբակային շահեր սպասարկող մարդկանց մանիպուլյացիաներին չտրվելու համար:

Տպել
1204 դիտում

Բայդենը պատասխան կիբերհարձակում է պատրաստում Ռուսաստանի դեմ. դա կնկատեն միայն Պուտինն ու հետախուզական ծառայությունները

«Իրաքը հավերժ կմնա իմ սրտում». Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապն ավարել է պատմական այցը Իրաք

Ձնծաղիկներ էր նվիրում միշտ, ու Սահյան էինք կարդում. 80 գարուն տեսած Լուսիկ տատի պատմությունը

«Երեւանտրանս» ՓԲԸ-ն երկու ավտոմեքենա է աճուրդի հանել

Լարսի ռուսական կողմում մոտ 270 բեռնատար է կուտակված

Ռադիկալ ընդդիմությունը սրում է իրավիճակը, ամեն ինչ կարող է լինել. քաղաքագետը արտահերթ ընտրությունը անհրաժեշտ է համարում

Մեգան Մարքլի և արքայազն Հարրիի հարցազրույցը Օփրա Ուինֆրիին

Վարդենյաց լեռնանցքը փակ է, Բերդ-Ճամբարակ ավտոճանապարհը՝ դժվարանցանելի

Արցախի բոլոր շրջաններում ձյուն է տեղում․ լուսանկար՝ Ստեփանակերտից

Դաժան սպանություն Թելավիում

Բաշար ալ-Ասադն ու կինը վարակվել են COVID-19-ով

Ավարտվել է Հռոմի Պապի այցը Իրաք

Արցախի Հանրապետությանը պատճառվել է ավելի քան 194 մլն դրամի վնաս․ հարուցվել է քրեական գործ

Առաջին անգամ Սփյուռքի գլխավոր հանձնակատար Զարեհ Սինանյանն այցելել է Ուրալի հայ համայնքներ

Ինձ նվիրած ոսկե շղթան ձուլել եմ և նվիրել կնոջս. Արամ MP3-ը՝ Մարտի 8-ին կնոջը նվիրած նվերի ու սպասվող անակնկալի մասին

Տղամարդու կառուցած հասարակությունը չափազանց տխուր ու խղճուկ է. արմատական փոփոխությունը կանանց ուսերին է. Աղասի Թադևոսյան

Այս անգամ ձեր տոնը տխրության շունչ ու սխրանքի խորհուրդ ունի․ Վահե Ղազարյանը շնորհավորել է գեղեցկության տոնի առթիվ

Արցախը պահպանում և պահպանելու է դե ֆակտո անկախությունը. Արայիկ Հարությունյան

Այն արդյունքը չէր, որ ցանկանում էի տեսնել, բայց վատ չէ. Լևոն Աղասյան

ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ. «Չայնիի» ոլորաններում և Արագածի տարածաշրջանում բուք է

Չի կարելի սեփական քաղաքական ամբիցիաների համար զոհաբերել սահմանում ապրող մարդկանց հանգստությունը. Տավուշի մարզպետ

Լոռու մարզպետ Արամ Խաչատրյանն այցելել է Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից մի խումբ վետերան կանանց (լուսանկարներ)

Ճանապարհային ոստիկանների «թիրախում» կին վարորդներն էին (տեսանյութ)

Ավիավթարից մահացել է ֆրանսիացի միլիարդատերը

ՀՅԴ-ն մի քանի անդամների արտաքսել է կուսակցության շարքերից

«Նոան» վստահ հաղթանակ տարավ «Լոռիի» նկատմամբ

Հայկական դիվանագիտությունը հպարտ է, որ առաջին կին դեսպանը Դիանա Աբգարն է եղել․ ԱԳՆ շնորհավորական ուղերձը

Ակնհայտ է, որ այս պողոտան չի ազատվելու, մենք չենք նահանջելու. Իշխան Սաղաթելյան

Ֆերդինանդ Կարապետյանը նկատելիորեն բարելավեց իր դիրքերը օլիմպիական վարկանիշային դասակարգման ցուցակում

Նուբարաշենում բռնկված հրդեհը մարվել է (տեսանյութ)

Լևոն Տեր-Պետրոսյան. Արձանագրումներ պահի թելադրանքով

Արդեն ծաղկած ծառերը կցրտահարվե՞ն, ու ինչ սպասել գիժ մարտից. Սուրենյանը մանրամասներ է ներկայացնում

Սիրելի՛ մայրեր, խոսքերը երբեւէ չեն հերիքելու շնորհավորելու ձեզ ձեր որդիների փոխարեն․ ԱԺ նախագահի ուղերձը

Եվրոպայի մի մասը կորոնավիրուսի դեմ սահմանափակումները խստացնում է, մյուս մասը՝ մեղմացնում

Էրդողանի խոսնակը զգուշացրել է ԱՄՆ-ին ճնշում չգործադրել Թուրքիայի վրա S-400-ի պատճառով

Իրանի մեջլիսի հանձնաժողովի նախագահն ու ՀՀ դեսպանը քննարկել են տարածաշրջանում հնարավոր զարգացումները

Հայ կանայք ապացուցեցին, որ իրենք հասարակության ոչ միայն գեղեցիկ կեսն են, այլև՝ ոգեշնչող շարժիչ ուժ. Անահիտ Ավանեսյան

Արցախցի կինը երեք ազատամարտերի ընթացքում էլ պատվորեն կրել է հերոսածին ու հերոսամայր կոչումը. Արցախի ԱԺ

Հրդեհ է բռնկվել Նուբարաշենի 2-րդ փողոցի տներից մեկում և կից տնակում

Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը կրկին փակ է. ռուսական կողմում կուտակված է 270 բեռնատար