Hardtalk-ից ծնված մանիպուլյացիաները. ինչու է անհրաժեշտ քննադատական մտածելակերպ

Հոկտեմբերի 25-ին ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը BBC-ի Hardtalk հաղորդման հյուրն էր:

Հաղորդման ձեւաչափը, ինչպես կարելի է կռահել արդեն դրա անվանումից, ենթադրում է, որ հյուրի հետ տարվելու է բավական բարդ զրույց: Դրա ընթացքում հաղորդավարները սադրանքի, մեղադրանքների, երբեմն նաեւ «արգելված հնարքների» միջոցով փորձում են, սպորտային լեզվով ասած՝ հյուրին «անկյուն նետել եւ նոկաուտի ենթարկել»: Ականավոր տարբեր գործիչներ, հայտնվելով այդ հաղորդման տաղավարում, տհաճ պահեր են ապրել: Նրանց թվում են ԱՄՆ նախկին փոխնախագահ Ալբերտ Գորը, Մեծ Բրիտանիայի նախկին վարչապետներ Թերեզա Մեյը եւ Դեւիդ Քեմերոնը: Ամենաթարմ օրինակը, թերեւս, Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Մեւլութ Չավուշողլուի դեպքն էր, երբ հաղորդավարի հարցերը եւ ճնշումը ստիպեցին նրան բարձրացնել ձայնը:

Հարցազրույցին հավելյալ բարդություն է հաղորդում այն, որ հարցերը նախօրոք չեն տրամադրվում հյուրին, ինչը բնականաբար դրական ազդեցություն է ունենում զրույցի որակի վրա եւ կարեւոր է շոուի տարրն ապահովելու տեսանկյունից: Այսինքն՝ հյուրը կարող է միայն կռահել, թե ինչի մասին է լինելու խոսքը, սակայն թե ինչ աստիճանի սադրիչ ձեւակերպումներով են հնչելու հարցերը՝ անհայտ է:

Մնացականյանը հարցազրույցի ընթացքում հերթական անգամ ներկայացրեց ՀՀ արտաքին քաղաքականության գլխավոր ուղղությունները, այդ թվում՝ Արցախի հարցով: Կարեւոր շեշտադրումներից մեկն այն էր, որ ՀՀ-ն Արցախի անվտանգության երաշխավորն է: Պակաս կարեւոր չէր նաեւ խնդրի կարգավորման վերաբերյալ ՀՀ դիրքորոշման բարձրաձայնումը, ըստ որի՝ կարգավորումը «պետք է ընդունելի լինի Հայաստանի ժողովրդի համար, Ղարաբաղի ժողովրդի համար եւ Ադրբեջանի ժողովրդի համար»: Այդ համատեքստում նախարարը մի քանի անգամ նշեց, որ նույնպիսի ուղերձ ենք սպասում Ադրբեջանից, սակայն դեռեւս ապարդյուն: Ընդհանուր առմամբ Մնացականյանը, կարողացավ հավասարակշռված կեցվածք պահպանելով, դուրս գալ սադրիչ իրավիճակներից:

Սպասելի էր, որ Ադրբեջանի համար տհաճ ձեւակերպումներից հետո (գործնականում՝ անգամ դրանց բացակայության դեպքում) լայնածավալ քարոզչական գրոհ է սկսվելու Մնացականյանի հարցազրույցի թեմայով: Ադրբեջանական քարոզչամեքենան ողջ թափով միացավ հարցազրույցից գրեթե անմիջապես հետո. գործի դրվեցին լրատվականները, տարատեսակ «փորձագետներ» եւ քաղաքական գործիչներ: Հակահայկական քարոզչության հիմնական թեզերը վերաբերում էին նախարարի իբր անպատասխան թողած հարցերին, ինչպիսին մասնավորապես պատերազմի տարիներին «հայկական բանակի հանցագործությունների» վերաբերյալ հարցն էր: Ադրբեջանական այս քարոզչության թիրախն, իհարկե, ներքին լսարանն է, իսկ նպատակը՝ համոզել, որ ամեն ինչ կարգին է, եւ հայ պաշտոնյան «խայտառակ է եղել աշխարհահռչակ հեռուստաալիքի եթերում»:

Ադրբեջանական քարոզչության մեջ որեւէ նորություն չկար: Ցավալին այն է, որ դրանում շրջանառվող որոշ թեզեր հայտնվեցին նաեւ հայկական տիրույթում ու սկսեցին օգտագործվել ոչ բովանդակային քննադատության համար՝ գործնականում նպատակ ունենալով տեղեկատվական ֆոն ստեղծել, թե Մնացականյանը ձախողել է հարցազրույցը եւ մի շարք ուղղություններով հարվածի տակ դրել ՀՀ շահերը: Հնչում էին նաեւ կարծիքներ, թե նախարարը «սխալ է արձագանքել» որոշ պնդումների, իսկ որոշ հարցեր՝ անպատասխան թողել: Դրան զուգահեռ հանդիպում էին նաեւ ակնհայտ անհեթեթ դիտարկումներ, որոնցից տպավորություն է ստեղծվում, թե նա պետք է մի կողմ դներ քաղաքակիրթ բանավեճի ձեւաչափը եւ ձեռնամարտի բռնվեր հաղորդավարի հետ, որը հանդգնել էր ասել, թե Արցախը հայկական չէ:

Հայկական եւ առավել եւս ադրբեջանական մեդիադաշտում տարածված ոչ առարկայական քննադատությունն առավել մանրամասն ներկայացնելու գայթակղությանը պետք է դիմադրել, քանի որ մանիպուլյացիայի նպատակն իր իսկ առաջ քաշած թեզերի՝ անկախ դրանց ճշմարտացիության աստիճանից, հնարավորինս լայն շրջանառումն է, հետագայում «նստվածք» թողնելու ակնկալիքը: Չի կարելի նաեւ պնդել, որ հարցազրույցն անթերի էր, եւ հնարավոր չէ պոստֆակտում բացթողումներ գտնել: Հետեւաբար, խոսքն այստեղ վերաբերում է թե՛ բացասական, թե՛լ դրական կարծիքներին:

Ընդհանրապես տեղեկատվական մանիպուլյացիան չափազանց հանդուրժողական է. այն ազգային, կրոնական, սեռական կամ որեւէ այլ խտրականություն չի դնում: Մանիպուլյացիայի «վախը», դրա դեմ եզակի զենքերը քննադատական մտածելակերպն ու դրա կիրառումն են: Հետեւաբար՝ երեւույթի մասին իրական, կամ առնվազն սեփական կարծիք կազմելու համար, թերեւս, կարելի է որոշ ժամանակ՝ տվյալ դեպքում 24 րոպե տրամադրել դրա ուսումնասիրությանը՝ թե՛ հակառակորդի, թե՛ նեղ խմբակային շահեր սպասարկող մարդկանց մանիպուլյացիաներին չտրվելու համար:

Տպել
955 դիտում

«Սոցիալական շտապօգնություն». Գյումրիում պարենի ծանրոցներ կստանան ստեղծված իրավիճակում օրվա հացից զրկված ընտանիքները

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում Հանրապետական մաղթանք է կատարվում. դուրս է բերվել Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի Աջը (ուղիղ)

Պարետի որոշմամբ՝ վեց ժամով արգելվել է սուպերմարկետների մի շարք խոշոր ցանցերի որոշ մասնաճյուղերի գործունեությունը

Մոտ կես միլիոն դրամի հագուստի գողության դեպքը բացահայտվել է. (տեսանյութ)

Նուբար Աֆեյանը գարնանը կորոնավիրուսի պատվաստանյութի փորձարկումից արդյունք ստանալու հույս հայտնեց

Ոստիկանները վարդերի փնջերը ձեռքերին գողերի են բռնել

Մարտի 28-ի ժամը 15-ի դրությամբ ոստիկանությունը 361 արձանագրություն է կազմել

Ալաշկերտում «ԳԱԶ-3110» մակնիշի ավտոմեքենա է այրվել

Վաղն Արցախում ըտրարշավի վերջին օրն է. Արմեն Սարգսյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Բակո Սահակյանի հետ

ԱԻՆ-ը վարակազերծման միջոցառումներ է իրականացրել հանրապետության 666 հանրային վայրերում (տեսանյութ)

Հայ խաղաղապահները ներկայացնում են զորախմբերի ներկա վիճակն ու կորոնավիրուսի հետ կապված առկա տվյալները (ուղիղ)

Ոստիկանությունը փողոցում ոչ թե դիմակ ու ձեռնոց է պահանջում, այլ՝ անձնագիր ու տեղաշարժման թերթիկ

ՃՏՊ Մարգարա-Վանաձոր ավտոճանապարհին. կա տուժած

«COVID-19. առերեսվելով համաշխարհային վախին». առցանց քննարկմանը նաեւ Արսեն Թորոսյանն է մասնակցում (ուղիղ)

Ստեղծել ենք տեղաշարժման թերթիկի էլեկտրոնային տարբերակը. Տիգրան Ավինյան

Դեռ շատ դիմակներ կպատռվեն

Լրագրողների մուտքն Արցախ ազատ է, անգամ եթե մեքենայում 3 հոգով են, կանցնեն. Հայկ Մհրյան

Մենք կոչված ենք ծառայություն մատուցել ՀՀ քաղաքացիներին, որի համար երդում ենք տվել. Հայկ Մհրյան

Հեռավար կրթությունը Գյումրու սոցիալապես անապահով ընտանիքներից շատերի համար անհասանելի է

Արևմտահայերենով օնլայն հեքիաթներ՝ Թումանյանի թանգարանից