Նախկինները սկսել են գովազդել կոռուպցիան. այս գաղափարն առաջին անգամ է բաց տեքստով հնչեցվում

Վերջին օրերին ընդդիմադիր քարոզիչները շրջանառության մեջ են դրել մի «գաղափար», ըստ որի՝ կոռուպցիան, պարզվում է, այնքան էլ վատ բան չէ, իսկ որոշ դեպքերում նույնիսկ կառավարման ամենաարդյունավետ ձեւն է։ Սա, հասկանալի է, արվում է նախկին իշխանությունների «ռեաբիլիտացիայի» ծրագրի շրջանակներում․ իբր՝ նախկիններն, այո, կոռուպցիոն սխեմաներ կիրառել են, բայց դա արել են հանուն պետության, եւ արդյունքում՝ նախորդ երկու տասնամյակներում Հայաստանն աշխարհի ամենաէֆեկտիվ կառավարվող երկիրն է եղել։

Այս «գաղափարն» ինքնին նոր չէ, բայց առաջին անգամ է բաց տեքստով հնչեցվում։ Նախկինում ավելի մեղմ էր ասվում («բա ուզում եք Հայաստանի նման փոքր երկրում տասը հոգի շաքարավազ ներկրե՞ն»)։ Ընդ որում՝ «էֆեկտիվ կառավարման» առումով ասվածի մեջ ճշմարտության հատիկ կա։ Օբյեկտիվ պայմանները հաշվի առնելով (շրջափակում, պատերազմական վիճակ, էներգետիկ ռեսուրսների բացակայություն եւ այլն)՝ Հայաստանում մարդկանց սոցիալական վիճակն իսկապես ավելի լավ էր, քան կարող էր լինել ցանկացած այլ պետության դեպքում։ Պարզապես դրա պատճառը ոչ թե իշխանությունների «էֆեկտիվ կառավարումն» էր, այլ մեր ժողովրդի բացառիկ հնարամտությունը եւ ամենածանր պայմաններում անգամ կենցաղային տանելի պայմաններ ստեղծելու կարողությունը։

Բայց վերադառնանք բուն հարցին։ Վերահսկելի կոռուպցիան, իհարկե, կառավարման որոշակի համակարգ է եւ կարճաժամկետ կտրվածքով անգամ կարող է որոշակի դրական էֆեկտ ապահովել։ Բայց՝ միայն այն դեպքում, երբ պետություն եւ պետականություն չկա։ Ընդ որում՝ մեր ժողովուրդն այդ ճանապարհն անցել է։ Միայն մի օրինակ բերենք։ Պետություններն իրենց անվտանգությունն ապահովում են հետեւյալ սխեմայով․ զարգացնում են տնտեսությունը, հարկեր են հավաքում եւ այդ հարկերով բանակ են պահում։ Իսկ եթե պետականություն չկա՝ գործում է բոլորովին այլ սխեմա․ մաուզերներով զինված խմբերը մտնում են մեծահարուստների դղյակները եւ գումար հանգանակում ինքնապաշտպանական ջոկատներ զինելու համար, որից հետո, հասկանալի է, այդ գումարների կեսը յուրացնում են, մյուս կեսով իսկապես ինչ-որ գործ անում։ Պետականության բացակայության պայմաններում այս սխեման,  իհարկե,  չեղածից լավ է, բայց պետություն ունենալու դեպքում միանշանակ անընդունելի է։

Մինչդեռ նախկին իշխանությունները այս սխեման կիրառում էին նաեւ պետականության պայմաններում։ Ընդ որում՝ խոսքը բանակը զինելու մասին չէ (այդ ոլորտում կոռուպցիոն սխեմաներ կիրառելը երբեմն անխուսափելի է լինում), խոսքը սխեմայի համատարած կիրառման մասին է։ Օրինակ՝ ստվերի դեմ պայքարելու, բյուջեի մուտքերը կտրուկ ավելացնելու եւ այդ միջոցներով բազմաթիվ հարցեր լուծելու փոխարեն ընդունելի էր համարվում, որ, ասենք, պետավտոտեսուչները կաշառք վերցնեն, այդ փողի մի մասով բենզին գնեն ու կատարեն իրենց ծառայողական պարտականությունները, կամ՝ նորմալ էր համարվում, որ որեւէ գործարարի թույլ տրվի թաքցնել հարկերը՝ պայմանով, որ նա, ասենք, գումարներ հատկացնի շախմատի ազգային հավաքականին, «իրա ջեբից» հովանավորի այս կամ այն մարզաձեւը, եւ այլն։ Իհարկե սա ավելի էֆեկտիվ է․ հարցերը լուծվում են կես ժամում՝ մի հեռախոսազանգով, մինչդեռ նորմալ, բնականոն զարգացման համար տարիներ են պետք։ Բայց եթե մենք ուզում ենք նորմալ պետություն դառնալ՝ պետք է առավելագույնս հրաժարվենք կոռուպցիոն սխեմաներից։

Այսօրվա իշխանությունների համար, ի դեպ, ամենահեշտ ճանապարհը կլիներ այդ սխեմաները պահպանելն ու «էֆեկտիվ կառավարում» ապահովելը։ Նորերը հաստատ ի վիճակի են ավելի գրագետ ու համոզիչ ձեւակերպել «բա ուզում եք Հայաստանի նման փոքր երկրում տասը հոգի շաքարավազ ներկրի՞» կամ «դե զենք ա, բան ա, հո ամեն ինչ բարձրաձայն չե՞նք ասելու» նախադասությունները, բայց երկարաժամկետ կտրվածքով դրա հետեւանքներն անդառնալի կլինեն։ Չմոռանանք, որ Սերժ Սարգսյանի «ամենաէֆեկտիվ կառավարման» տարիներին էր, որ ամեն տարի Հայաստանի բնակչության 1,5 տոկոսն արտագաղթում էր։

Իսկ ընդդիմախոսներն իզուր են փորձում ժողովրդին համոզել, թե նախորդ 20 տարիներին իշխանությունները կոռուպցիոն համակարգը կատարելության էին հասցրել բացառապես պետության շահերից ելնելով, իսկ անձամբ իրենց միլիարդներն ընդամենը «հարակից անցանկալի երեւույթներ» են՝ դե հիմա ո՞ր դեղամիջոցը դրանցից չունի։ Իրականում մարդկանց հիշողությունն այդքան կարճ չէ։

Տպել
3170 դիտում

Քաջարանի բազմաբնակարան շենքերն արդիականացվում են և ջերմամեկուսացվում

Մերկելը չի առաջադրվելու. 2 հիմնական թեկնածուներից ո՞վ կփոխարինի Գերմանիայի երկարամյա կանցլերին

Շուտով Զինվորի տունը կունենա լավագույն վիրահատարանը Հայաստանում

Հայաստանի տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ․ Լարսը բաց է

ԵԽ-ում մեկնարկել է Ադրբեջանից հայ գերիների անհապաղ ազատ արձակման և վերադարձի հարցերով քննարկումը

Կան տեխնոլոգիաներ, որոնք կարող են ապահովել մեր ժողովրդի առաջնային անվտանգությունը․ Արամ Սարգսյան

Լավատես եմ, փորձում եմ միտում չորոնել. ցավոք բախվում ենք խոչընդոտների. Վարդանյանը՝ նախագահի կողմից ՍԴ դիմելու մասին

Ռուսաստանը դադարեցնում է դեպի Թուրքիա և հետադարձ կանոնավոր ուղևորափոխադրումները. զբոսաշրջիկները հետ կբերվեն

Դավիթ Գրիգորյանը հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով և «Մարտական ծառայություն» մեդալով

4-րդ հարկից ընկած 65-ամյա տղամարդը բնակվում է քրոջ որդու հետ․ ընկնելուց հետո օգնություն է խնդրել

Սերժ Սարգսյանը հանդիպել է Հայաստանում ՌԴ արտակարգ և լիազոր դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինի հետ

Որոնողական աշխատանքները դադարեցվել են անարդյունք, Թասիկ գյուղի բնակիչը չի հայտնաբերվել

«Մեր ու ձեր կար», «տարբեր խաղերի մեջ չուզեցի մտնել». ԵՊՀ հոգաբարձուների խորհրդի 11 անդամ հրաժարվել է անդամությունից

Վարուժան Ավետիքյանը վայր է դրել Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամի տնօրենի լիազորությունները

Իսրայելի պաշտպանության նախարարը սպառնացել է «պոկել լրագրողի գլուխը»

Ֆուտզալի Հայաստանի հավաքականը մեկնել է Ֆրանսիա՝ առանց իր հիմնական դարպասապահի

2020թ.-ի կոռուպցիոն քրգործերով 26.6 տոկոսով ավելի շատ բարձրաստիճան պաշտոնատար անձինք են քրեական հետապնդման ենթարկվել

Rocket line. ստացիր հիմա, վճարիր հետո՝ նույն գումարը

Դհոլ-զուռնա և հաղթանակի դափնիներ. գյումրեցիները քաղաքի մուտքի մոտ դիմավորեցին չեմպիոններին

Նախագահը պետք է օր առաջ ստորագրի ընտրությունները համամասնական ընտրակարգով անցկացնելու մասին օրինագիծը. կուսակցություններ

Հայ-ֆրանսիական համագործակցությունը ներառելու է հայ բժիշկների կարճաժամկետ և միջնաժամկետ վերապատրաստում Ֆրանսիայում

Բնակարան Կենտրոնում, 7 մլն 752 հազար դրամ. Պաշտպանության նախարարը ներկայացրել է իր ունեցվածքի հայտարարագիրը

Ադրբեջանցիք թողեցին տրակտորը, սկսեցին ինձ վրա կրակել. բնակիչն ու Արցախի ԱԳ նախարարը՝ Սարուշենի կրակոցների մասին

Դոլար-դրամ փոխարժեքը կարգավորվում է. նախորդ շաբաթվա համեմատ 20 դրամով նվազել է

Սանկտ Պետերբուրգի այրվող արտադրամասի շենքում երկրորդ հրշեջն է մահացել

ՄԻՊ-ը հատուկ հայտարարություն է պատրաստում Ադրբեջանում արցախյան պատերազմին առնչվող ցուցադրությունների վերաբերյալ

Վաղը կմեկնարկի ԱԺ հերթական քառօրյան. հայտնի է նիստերի օրակարգը

Արտակ Դավթյանը Աբբաս Բադախշան Զոհուրիի հետ քննարկել է տարածաշրջանային խնդիրները

Ադրբեջանը պարտավոր է համագործակցել ՄԻԵԴ–ի հետ, իսկ ԵԽԽՎ–ն՝ աջակցել ՄԻԵԴ–ին. Տաթևիկ Հայրապետյան

Ռոբերտ Նազարյանի փաստաբաններին կոչ ենք անում մնալ կոռեկտության և մասնագիտական էթիկայի սահմանում. ԱԱԾ

Սարահարթ գյուղում վագոն-տնակ է այրվել

Էրդողանն իր ելույթում օգտագործել է «գյավուր» բառը՝ թիրախավորելով քրիստոնյաներին․ Կարո Փայլանի արձագանքը

Երախտապարտ ենք Կիպրոսի և կիպրահայ հասարակությանը՝ արցախահությանը մշտապես աջակցելու համար. Արցախի ԱԺ նախագահ

Վերիշենի բնակիչը պատուհանով մուտք է գործել համագյուղացու տուն և փորձել է սեռական հարաբերություն ունենալ նրա կնոջ հետ

Հայտնաբերվել է կորած հրազդանցու դին

Ֆուտբոլի կանանց Հայաստանի հավաքականը երկրորդ տեղը զբաղեցրեց Our Game մրցաշարում

Արմեն Սարգսյանը ցավակցել է Հայր Հարություն վարդապետ Պզտիկյանի մահվան կապակցությամբ

Երեւանում նստած հեշտ է կարծիքներ կազմել. Էջմիածնի քաղաքապետը՝ քաղաքի կենտրոնում ձեւավորած շենքի քննադատությունների մասին

Պաշտպանության նախարարն այցելել է կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալ․ գերատեսչական մեդալներ և պատվոգրեր է հանձնել

Հին տղերքը սաղ նեղված էին, որ ես կարողանում էի մտնել բունկեր, իրենք՝ չէ. Սամվել Բաբայան