Հնարավոր որոգայք Վենեսուելա-ԱՄՆ-Ռուսաստան Բերմուդյան եռանկյունում կամ երկրորդ Սիրիայի առաջացման վտանգը

Հունվարի 23-ին Վենեսուելայի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոն հռչակեց, որ թեւակոխում է նախագահական իշխանության երկրորդ փուլ, իսկ ընդդիմության առաջնորդ Խուան Գուայդոն հայտարարեց, որ ինքը երկրի ժամանակավոր նախագահն է, եւ որ դադարեցնում է Մադուրոյի լիազորությունները։

Այսպիսով՝ սկիզբ դրվեց քաղաքական խորը ճգնաժամին, որից մի քայլ այն կողմ՝ քաղաքացիական պատերազմ է դրսի ուժերի մասնակցությամբ։ 

Նշենք, որ վենեսուելյան ճգնաժամը հասունանում էր, կարելի է ասել՝ ծրագրավորվում էր վաղուց, դեռեւս Մադուրոյի նախորդ Ուգո Չավեսի օրոք։ Վենեսուելան Լատինական Ամերիկայի այն «նզովված» երկրներից է, որտեղ հասարակությունը բաժանված է երկու բեւեռի՝ մեկում խիստ փոքրաթիվ էլիտան է, մյուսում՝ խիստ մեծաթիվ ու ծայր աստիճանի ընչազուրկ բնակչությունը։ Չնայած հարուստ նավթային պաշարներին երկրում քայքայված տնտեսություն է, ահագնացող արտագաղթ, կոռուպցիա, կրիմինալ։

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն անմիջապես ճանաչեց Կարակասում իշխանափոխությունը եւ «անգլոսաքսոնական» պետությունների ողջ «ակումբը» հետեւեց «քեռի Սեմին»։ Իսկ Մոսկվան կատարվածը որակեց որպես պետական հեղաշրջման փորձ եւ շնորհավորեց Մադուրոյի վերընտրությունը։

Մադուրոն հայտարարեց ԱՄՆ-ի հետ դիվանագիտական հարաբերությունների խզում եւ պահանջեց ամերիկյան դիվանգետներին հեռանալ երկրից երեքօրյա ժամկետում։

Վենեսուելայում այսօր երկիշխանություն է։ Մադուրոն զորք եւ զրահատեխնիկա է հանել փողոց։ Ստեղծված իրավիճակի հետագա զարգացումը կախված է բանակից, որի ղեկավարությունը   հավատարմության երդվում է տվել Մադուրոյին։ Սակայն իրադրությունը կարող է փոխվել ժամերի ընթացքում, եթե բանակի ներսում տեղի ունենա տրոհում։ 

Այդ դեպքում Վենեսուելան կարող է կրկնել Սիրիայի տխուր ոդիսականը։ Բոլորն են հիշում, թե ինչպես Բաշար Ասադը հրաժարվեց թողնել պաշտոնը, որից հետո սկսվեց երկար տարիների քաղաքացիական պատերազմ, որը շարունակվում է առ այսօր։

Այս ամենը՝ երկրի ներսում։ Վենեսուելան խնդիրներ ունի նաեւ դրսում։ Նա առանձնապես սիրված չէ հարեւանների կողմից։ Բացի Նիկարագուայից եւ մի փոքր էլ Կուբայից, լատինաամերիկյան մյուս պետությունները, հատկապես Արգենտինան ու Բրազիլիան, նայում են Կարակասին, ինչպես խորթ զավակի։ Պատահական չէ, որ այդ երկու առանցքային երկրները, ինչպես նաեւ Պերուն ու Կոլումբիան անմիջապես ճանաչեցին Գուայդոյին որպես  նախագահ, որը մինչ այդ պառլամենտի խոսնակն էր։

Վենեսուելայի հետագա ճակատագիրը խարսխվում է երեք գործոնների վրա. ա/ ներքին իրադրություն եւ լիգիտիմ իշխանություն-ընդդիմություն հակամարտություն, որի մասին արդեն խոսեցինք, բ/դրսի ուժեր, գ/ աշխարհաքաղաքական գլոբալ գործընթացներ ԱՄՆ-Չինաստան-Ռուսաստան շղթայում, որտեղ սուր պայքար է ընթանում նոր աշխարհակարգի ստեղծման համար։ Կհաջողվի արդյո՞ք Պեկինին եւ Մոսկվային ստեղծել պետությունների «համույթ»՝ դիմակայելու համար Միացյալ Նահանգներ-Եվրոպա-Հեռավոր Արեւելք առանցքին՝ դժվար է ասել։ 

Այս առանցքի վեկտորներից մեկը Լատինական Ամերիկան է, որտեղ Վաշինգտոնը ձգտում է անաղարտ պահել Մոնրոյի 1823 թվականի դոկտրինայի դրույթները այլ պետություններին, այդ թվում եվրոպական պետություններին ամերիկյան մայրցամաք չթողնելու վերաբերյալ։ 

Առաջին հայացքից կարող է պարադոքսալ թվալ, որ Վաշինգտոնը, ինքն է խախտում դոկտրինան, երբ Հին աշխարհին թողնում է մտնել իր «ֆազենդա» համարվող երկիրը։ Սակայն այստեղ կա նրա համար մի կարեւոր մոտիվացիա՝ միացյալ ուժերով փակել Չինաստանի եւ Ռուսաստանի ներթափանցումը Լատինական Ամերիկա։  

Սպիտակ տունը վախենում է, որ Վլադիրմիր Պուտինը կարող է կրկնել Նիկիտա Խրուշչովի 1962 թվականի կարիբյան մանեւրը, երբ աշխարհը կանգնեց Երրորդ համաշխարհայինի եզրին, եւ հիմա ԱՄՆ-ի սահմանների մոտ տեղադրել միջուկային հրթիռներ։ Նման վախերը զուրկ չեն հիմքերից։ Անցյալ տարվա դեկտեմբերին Ռուսաստանը Վենեսուելա ուղարկեց ТУ-160 տիպի երկու ինքնաթիռ, որոնք կարող են կրել հրթիռներ։ Դրանք զորավարժություններ անցկացրին ԱՄՆ-ի սահմանների մոտ եւ հինգ օրից վերադարձան Ռուսաստան։ Թռիչքի երկարությունը 12 հազար կիլոմետր էր, լիցքավորումը՝ օդում։ Սա սահմանկցում է գիտական ֆանտաստիկային։ 

Կատարվածը Պուտինի ազդանշանն էր Թրամփին, թե բացառված չէ ռուսական ռազմաօդային մշտական բազաների ստեղծում Կարակասում, ինչպես նաեւ Նիկարագուայում եւ Կուբայում: Եթե նա դեռ չի գնում այդ քայլին, ապա մտածում է էլ ավելի չսրել ռուս-ամերիկյան առանց այդ էլ լարված հարաբերությունները։

Նշենք, որ ռազմաստրատեգիական հետաքրքրություններից բացի Վենեսուելան կարեւոր է Ռուսաստանի եւ Չինաստանի համար որպես աշխարհում նավթի ամենահարուստ պաշարներ ունեցող երկիրը, որտեղ նրանք ներդրել են համապատասխանաբար՝ 17 եւ 70 միլիարդ դոլար։ 

Բոլոր դեպքերում Մոսկվան Վենեսուելային համարում է իր պոտենցիալ ռազմական դաշնակցը ամերիկյան մայրցամաքում։ Եվ որպես դրան հակակակշիռ Բրազիլիան պատրաստակամություն է հայտնում իր տարածքում Վաշինգտոնին հնարավորություն ընձեռել ունենալու ռազմական բազա։ 

(Եթե Բրազիլիայի առաջարկն իրականանա, հազիվ թե բացասաբար չազդի BRICS կազմակերպության վրա, որի անդամներն են այդ նույն Բրազիլիան, Ռուսաստանը, Հնդկաստանը, Չինաստանը, Հարավ-Աֆրիկյան հանրապետությունը եւ Չինաստանը։ Դա առաջին հերթին պարտություն կնշանակի Ռուսաստանի համար, որն այդ կազմակերպության հիմնադիրներից եւ ջատագովներից է, կազմակերպություն, որն ի սկզբանե կոչված է նպաստելու երկբեւեռ աշխարհի ստեղծմանը)։ 

Թրամփն ու իր ռազմատենչ խորհրդական Բոլթոնն էլ իրենց հերթին թափանցիկ ակնարկներ են անում՝ անհրաժեշտության դեպքում Վենեսուելայի դեմ իրականացնել ռազմական գործողություններ։ Բացառված չէ, որ այդ նպատակի համար բացի Բրազիլիայից Վաշինգտոնն օգտագործի նաեւ Բոլիվիայի տարածքը։

Վենեսուելայում եւ նրա շուրջը ծավալվող իրադարձությունները վկայում են այն մասին, որ համաշխարհային քաղաքականության թատերաբեմում հայտնվել լարվածության մի նոր գործոն, որը դեպքերի անբարենպաստ զարգացումների դեպքում կարող է դառնալ երկրորդ Սիրիա, հերթական կոնֆլիկտի եւ ռազմական բախումների օջախ արդի միջազգային կյանքում եւ պետությունների փոխհարաբերություններում։ 

Իսկ հազարավոր մղոններով Հայաստանից անդին գտնվող վենեսուելական ճգնաժամը կարո՞ղ է վտանգ պարունակել մեզ համար։ Ոչ-ոք չի կարող ասել։ Հավանաբար այդ վտանգն է նկատի ունեցել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, երբ անդրադառնալով այնտեղ ծավալվող իրադարձություններին՝ նշել է դրանց տարբերությունը եւ ավելացրել, որ Հայաստանի եւ Վենեսուելայի իրադարձությունները տարբեր են: «Բարեբախտաբար՝ մեզ մոտ բախումներ չեն եղել, չեն եղել զոհեր, իսկ Վենեսուելայում, ցավոք, զոհեր կան: Երկրորդ՝ Հայաստանում տեղի ունեցած գործընթացն ամբողջությամբ համապատասխանել է այն գործընթացներին, որոնք նախատեսված են ՀՀ Սահմանադրությամբ եւ օրենսդրությամբ: Վենեսուելայի դեպքում հասկանալի չէ՝ որքանով է այդ ամենը համապատասխանում երկրի Սահմանադրությանը»,- նշել է վարչապետը: Չպարտավորեցնող, չեզոք գնահատական։ 

Այդուհանդերձ, հարկ է ուշադրությամբ հետեւել Վենեսուելայում ծավալվող դեպքերի դինամիկային եւ երբեք չհայտնվել կոնֆլիտի կողմերից որեւէ մեկի կողքին կամ ազդեցության տակ։ Իսկ որ մեծ տերությունների կամ ռազմական միությունների կողմից կլինեն խնդրի մեջ այլ պետություններին ներքաշելու միտում՝ բացառված չէ։ 

Հայաստանի արտաքին քաղաքականության խնդիրն է՝ չհայտնվել Վենեսուելա-Ամերիկա-Ռուսաստան բերմուդյան եռանկյունում, որը կարող է դառնալ երկրորդ Սիրիա։

Արման Նավասարդյան

արտակարգ եւ լիազոր դեսպան

Տպել
4810 դիտում

30 մլն դրամանոց գեղանկարների հավաքածու, 24 մլն դրամ. ինչ ունեցվածք ունի Աղվան Վարդանյանը

1992 թ.-ին Շահումյանի շրջանի հայաթափումը էթնիկ զտման իրական օրինակ է․ ԱՀ ՄԻՊ

Բավական է սեփական ձևաչափն ու վարքագիծը փորձել վերագրել ներկայիս իշխանությանը․ ԱՆ արձագանքը՝ Սամվել Սողոմոնյանի գրառմանը

Հրդեհ Երեւանի հեռուստաաշտարակի տարածքում. ԱԻՆ-ը մանրամասներ է հաղորդում

Նա չի մասնակցել պատերազմական գործողություններին. փոխոստիկանապետը՝ Քոչարյանի քարոզարշավին մասնակցած ոստիկանի մասին

Շնողի բնակիչը կորցրել է մեքենայի կառավարումը, բախվել գազատար խողովակին և կողաշրջվել․ նա տեղում մահացել է (լուսանկարներ)

Բայդեն-Պուտին հանդիպումը շարունակվում է փակ դռների հետևում. ինչ է հայտնի հանդիպման մասին

Մալիշկայում վարչապետին սպասող Տիգրանի ինքնազգացողությունը վատացել է․ Աննա Հակոբյանը տեսանյութ է հրապարակել

Գորիսի բնակիչն ադրբեջանցի ներկայանալով թրաֆիքինգի է ենթարկել պատերազմում անհետ կորած զինվորների իգական սեռի հարազատներին

Սուրճ խմելուց մինչեւ երեխաների հետ շփում. ԼՀԿ քարոզարշավը լուսանկարներով

Ընտրակաշառք բաժանելու և ստանալու համար մեղադրանք է առաջադրվել ևս 8 անձի

Ժնևում մեկնարկել է Բայդեն-Պուտին հանդիպումը

Գիշերը Տոլորսի ջրամբարն ընկած ավտոմեքենան առավոտյան դուրս է բերվել

Լիլիա Շուշանյանը մասնակցել է հանքարդյունաբերության ոլորտի աշխատանքային պայմանագրի նախագծի շուրջ աշխատաժողովին

«Էս ի՞նչ ձեւ է». Փաշինյանը շինարարական կազմակերպություններին մի քանի ժամ տվեց՝ աշխատանքը սկսելու համար

«Մոսկվա» կինոթատրոնի մոտ տեղի ունեցած սպանությունն իրականացրել էր պրոֆեսիոնալ մասնագետ. փոխոստիկանապետ

Մեկնարկում է օտարերկրացի և սփյուռքահայ դիմորդների փաստաթղթերի ընդունման գործընթացը

Արցախում քրեական գործ է հարուցվել դիակը կամ թաղման վայրերն անարգանքի ենթարկելու փաստով՝ Ասկերանի օրինակով

Հայկ Չոբանյանը հանդիպել է «Ռոսկոսմոս»֊ի գլխավոր տնօրենի հետ

Գյումրիում դպրոցների տնօրենների մասնակցությամբ ուսուցիչներին փորձել են ուղղորդել. «Անկախ դիտորդ»

15 անշարժ գույք, 189 մլն դրամ, 54 հազար դոլար. Մարտուն Գրիգորյանի ունեցվածքը

Ժամանակավորապես կդադարեցվի Երևանի որոշ հասցեների, Գեղարքունիքի գյուղերից մեկի գազամատակարարումը

Պատմության ինստիտուտի տնօրենը՝ Քոչարյանին սատարող հայտարարությանը միանալու մասին

Արթուր Աբրահամը ռեանիմոբիլներ է նվիրել համալսարանական հիվանդանոցին

ՔՊ-ն ընտրակաշառքի մասին վկայող տեսանյութի համար 1000 դոլար է խոստանում. Փաշինյանը զգուշացրեց՝ «խմբերով կդատվեք»

Ոստիկանությունն արձանագրել է ընտրական իրավախախտումների 172 դեպք

Կարծում եմ՝ «Հայաստան» դաշինքն ու «Պատիվ ունեմը» կոալիցիա կկազմեն. Վարդազարյանը՝ Քոչարյանին սատարելու մասին

ՊԵԿ-ը բացահայտել է հարկը, տուրքը խոշոր չափերով չվճարելու և ակցիզային դրոշմանիշերն անօրինական օգտագործելու դեպքեր

Վերացվել է մի շարք ընկերությունների արտադրական գործունեության կասեցումը, այդ թվում՝ «ԱՐՄԻՆԱՇՈՂ»-ինը

Գեղաշեն գյուղում կատարված սպանությունը բացահայտվել է. հարուցվել է քրեական գործ (լուսանկարներ)

Սերժ Սարգսյանի եղբորորդի Նարեկ Սարգսյանը դատապարտվեց 5,6 տարվա ազատազրկման. նա կմնա կալանքի տակ

Վստահ եմ, որ հայ-չինական փոխշահավետ համագործակցությունը կշարունակի ամրապնդվել. նախագահը ուղերձ է հղել Ծինփինին

Տեսչական մարմինը ներկայացնում է թունավորումից ու վարակիչ հիվանդություններից խուսափելու քայլերը

6 ամիս անց Ջրվեժի բնակչի սպանությունը բացահայտվել է. հայտարարվել է հետախուզում

ԱԺ նիստը կրկին չկայացավ, ներկա էր 10 պատգամավոր

Արագածոտնում 25 տոննա ցորենով բարձված «Կամազը» կողաշրջվել է, ցորենը լցված է ողջ ճանապարհով

Հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 99 նոր դեպք

Հրդեհ Արեգնադեմ գյուղում. այրվել է բնակելի տուն

Վիճաբանություն ու սպանություն Կոտայքի մարզի Գեղաշեն գյուղում գտնվող «Լույս գերեզման» սրբատեղիում

Արցախի կառավարությունում մշակվել է «Բռնազավթված տարածքների մասին» օրենքի նախագիծը. Բեգլարյան