«Դրսի տղայով» վախեցնելու մարտավարությունը

Պետք է խոստովանել, որ նախընտրական քարոզարշավն ինչ-որ իմաստով ընթանում է ՀՀԿ-ի սցենարով. նրանց որոշակիորեն հաջողվեց խնդիրը ներկայացնել այնպես, թե իբր պայքարն ընթանում է ոչ թե հեղափոխության եւ ռեւանշիստների (բացահայտ կամ թաքնված) միջեւ, այլ «հեղափոխական արժեքները՝ ընդդեմ անվտանգության եւ ավանդական ազգային արժեհամակարգի» տրամաբանությամբ:

Բաց տեքստով չի ասվում, բայց հանրապետականների ասածը մոտավորապես հետեւյալն է. «Ռուսաստանում հեղափոխականներին չեն սիրում եւ գտնում են, որ արեւմտյան «զիզի-բիզի» արժեքները (ժողովրդավարություն, քաղաքական ազատություններ եւ այլն) ընդամենը գործիքներ են՝ ռուսական կայսրությունը ներսից քայքայելու համար: Այլ կերպ ասած՝ դեռեւս խորհրդային տարիներին տարածված «կտո նոսիտ ֆիրմու Ադիդաս, տոտ սկոռո ռոդինու պրոդաստ» ասացվածքը մինչեւ հիմա ուժի մեջ է: Դրա համար էլ երբ Հայաստանում այդ արժեքները լրջորեն են ընդունվում, եւ երկրում տեղի է ունենում հեղափոխություն, Ռուսաստանը դա գնահատում է որպես իր դեմ ուղղված բացահայտ ագրեսիա, իսկ այդ հեղափոխության առանցքային դերակատարներին՝ թշնամու դիվերսանտներ: Մի խոսքով՝ ի՞նչ ժողովրդավարություն, ի՞նչ համամարդկային արժեքներ, ի՞նչ կոռուպցիայի դեմ պայքար, բա որ ռուսները բարկանա՞ն: Որ բարկացան՝ մեզ Թուրքիայից չեն պաշտպանելու, զենք չեն մատակարարելու, Ադրբեջանին էլ «քսի են տալու» մեզ վրա, այնպես որ՝ եկեք խելքներս գլուխներս հավաքենք, «թարգենք» այդ արեւմտյան կեղծ արժեքների հետեւից վազելն ու ամեն ինչում հլու-հնազանդ լինենք՝ հույսներս դնելով ավագ եղբոր մեծահոգության վրա»:

Սրա մեջ, իհարկե, որոշակի տրամաբանություն կա, եւ չի բացառվում, որ Ռուսաստանի որոշ կայսերապետական շրջանակներ ցանկանան հենց այդպես էլ վարվել Հայաստանի հետ: Ադրբեջանական լոբբինգի ազդեցությամբ հարցը ներկայացնելով այնպես, թե իբր Հայաստանում տեղի ունեցածն իսկապես գունավոր հեղափոխություն է, որի բուն թիրախը Ռուսաստանն է (մանավանդ, որ Հայաստանում էլ օգնականներ ունեն՝ օր չի լինում, որ այստեղից զեկուցագրեր չուղարկվեն Մոսկվա, թե տեսեք՝ նոր իշխանություններից այս-այս-այս մարդիկ արեւմտյան այս-այս-այս կառույցների դրածոներն են):

Իրականությունն այն է, որ հայ-ռուսական հարաբերություններում իսկապես լարվածություն կա (նաեւ՝ այստեղից հղվող ուղերձների պատճառով), բայց բուն հարաբերությունները շարունակում են մնալ դաշնակցային: Եվ մեծ հաշվով, խնդիրը հետեւյալն է. հնարավոր է արդյո՞ք, որ Հայաստանը լինի լիարժեք ժողովրդավարական երկիր ու միաժամանակ առանց պրոբլեմների անդամակցի այնպիսի տնտեսական ու անվտանգային համակարգի, որի անդամ մյուս երկրները հիմնականում ավտորիտար են, թե՞ լիարժեք անդամության համար, այնուամենայնիվ պարտադիր է, որ Հայաստանը նույնպես լինի ավտորիտար (համապատասխան քաղաքական, տնտեսական եւ արժեքային համակարգերով): Հայաստանի իշխանությունները, կարծես թե, անում են իրենցից կախված ամեն ինչ՝ ցույց տալու համար, որ դա հնարավոր է, մինչդեռ նախորդ իշխանությունները (ե՛ւ Ռոբերտ Քոչարյանը, ե՛ւ Սերժ Սարգսյանը) անընդհատ տարբեր մեթոդներով քարոզում էին, որ դա հնարավոր չէ: Այսինքն՝ իրենք ստիպվա՛ծ են եղել լինել ավտորիտար, ստիպվա՛ծ են ոտնահարել ժողովրդավարական արժեքները, ստիպվա՛ծ են կոռումպացվել, ստիպվա՛ծ են տնտեսական մենաշնորհներ ստեղծել... Հակառակ դեպքում իրենք ՀԱՊԿ անդամ մյուս երկրներից կտարբերվեին, ռուսներին դա դուր չէր գա, իրենք դա կընկալեին որպես թշնամանքի դրսեւորում, զենք չէին մատակարարի եւ այլն:

Նույն քարոզչությունն այսօր իրականացնում է ՀՀԿ-ն: Դրա համար էլ հիմնականում շեշտադրվում են անվտանգության հիմնախնդիրներն ու ավանդական արժեհամակարգը: Ափսոս՝ նրանք չեն բացատրում, թե ի՞նչն է խանգարում, որ Ռուսաստանի դաշնակիցներից մեկն էլ ժողովրդավարական երկիր լինի՝ կլանային համակարգից զերծ ազատական տնտեսությամբ: Հայաստանի իշխանություններին այս տարբերակը, կարծես թե, չի խանգարում, Ռուսաստանի իշխանություններին՝ նույնպես, հանրապետականնե՞րն ինչու են իրար խառնվել:

Թե՞ «դրսից տղա բերելու» հույսը դեռ վերջնականապես չեն կորցրել: