Աուդիտը միայն Ամուլսարի՞ համար է. Միլսը «թիրախավորում» է հանքարդյունաբերության ողջ ոլորտը

Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլսը գոհ է ՀՀ կառավարության կողմից Ամուլսարի ոսկու հանքրադյունաբերական ծրագրի բնապահպանական աուդիտի անցկացաման որոշումից, սակայն ակնկալում է, որ աուդիտները միակողմանիորեն կտարածվեն հանքարդյունաբերության ողջ ոլորտում: Այս մասին «Հայկական ժամանակի» հարցմանն ի պատասխան ընդգծել է Միլսը:

Մի քանի օր է արդեն ՀՀ Վայոց Ձորի մարզում «Լիդիան Արմենիա» ընկերության «Ամուլսար» հանքավայրի շինարարության ծրագիրը դադարեցված է, քանի որ մի խումբ քաղաքացիներ բողոքի ցույցեր են իրականացնում ընկերության դեմ: Lydian International Limited-ի դուստր ընկերություն հանդիսացող «Լիդիան Արմենիա»-ն ներկայումս Հայաստանի տնտեսությունում ամերիկյան խոշորագույն ներդրումն ապահովող ընկերություններից մեկն է: Անգամ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ Ամուլսարի հանքավայր այցից եւ բանապահպանների ու «Լիդիան Արմենիա»-ի ներկայացուցիչների հետ համատեղ հանդիպումից հետո խնդրի հանգուցալուծման հեռանկարը մնում է մշուշոտ:

Կողմերը մնում են իրենց անզիջում դիրքերում: Բնապահպանները եւ Ջերմուկ համայնքի բանկիչների մի մասը պահանջում են հանքի շահագործման դադարեցում, որը կտրականապես անընդունելի է «Լիդիան Արմենիա» ընկերության համար: Հանքարդյունաբերող ընեկրությունը, յուր ներդրումները պաշտպանելու եւ խախտված իրավունքները վերականգնելու համար, դիտարկում է անգամ արբիտրաժային դատարան դիմելու տարբերակը:

«Յուրաքանչյուր բաժնետեր 400 մլն դոլար է ներդրել, եթե չլինեն այդ քայլերն ու գործիքակազմը, եթե չի պաշտպանվում ներդրողը, ապա ընկերությունն իրավունք է ստանում դիմելու համապատասխան արբիտրաժային դատարան՝ իր ներդրված գումարներն ու եկամուտները գանձելու նպատակով»,- մի քանի օր առաջ հայտարարել էր «Լիդիան ինթերնեյշնլ» ընկերության կայուն զարգացման գծով փոխնախագահ Արմեն Ստեփանյանը:

Մինչ բանապահպաններն ու Ջերմուկ համայնքի բնակիչների մի մասը պահանջում են Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի շահագործման ծրագրի կասեցում, իսկ «Լիդիան»-ը ճոճում է արբիտրաժային «սուրը», այժմ հստակ է մեկ բան: Այն է՝ կառավարության որոշմամբ ստեղծվում է հանքարդյունաբերական ոլորտում ուսումասիրություններ իրականացնելու համար աշխատանքային խումբ, որը գլխավորելու է Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի ղեկավար Արթուր Գրիգորյանը: Այդ մարմինը նոր է սկսում ձեւավորվել եւ հուլիսի 11-ին՝ օրվա երկրորդ կեսին նախատեսված է Արթուր Գրիգորյանի ասուլիսը, որի ժամանակ խոսվելու է աշխատանքային խմբի գործունեության բնույթի, խմբի անդամների իրավազորությունների շրջանակի և խմբում ընդգրկվելու մեխանիզմների մասին:

Ամեն դեպքում ԱՄՆ դեսպանը գոհունակությամբ փաստում է կառավարության կողմից Ամուլսարի ծրագրի բնապահպանական աուդիտի անցկացումը, որն իրականացվում է ի պատասխան այն մտահոգությունների, որ հնչում են բնապահպանական ազդեցության ու նման ծրագրերի համար կիրառվող ստանդարտ պրակտիկայի մասով: «Հուսով ենք, որ սա կիրականացվի օրենքի խստիվ ապահովմամբ՝ ներգրավելով պրոֆեսիոնալ և անկողմնակալ փորձագետների: Մենք նաև ակնկալում ենք, որ աուդիտները միակողմանիորեն կտարածվեն հանքարդյունաբերության ողջ ոլորտում», - ասված է դեսպանի պատասխանում:

Թեպետ Հայաստանի բանապահպանները դեմ են նոր հանքավայրերի շահագործման յուրաքանչյուր ծրագրին՝ առաջնորդվելով «ոչ մի նոր հանք» կարգախոսով, դեսպան Միլսը վստահ է, որ հանքարդյունաբերությունը ՀՀ-ի տնտեսությունը դիվերսիֆիկացնելու ու լավ վարձատրվող աշխատատեղերն ավելացնելու հնարավորություն է, սակայն միայն այն պարագայում, երբ հանքարդյունահանումն իրականացվում է բնապահպանական ամենաբարձր միջազգային ստանդարտների ապահովմամբ:

«Հենց սրանով էր պայմանավորված այն, որ ԱՄՆ դեսպանությունը ողջունեց հետաքրքրությունը Հայաստանի հանքարդյունաբերության ոլորտի նկատմամբ Լիդիան Ինթերնեշընլ ընկերության կողմից. մի ընկերություն, որն աշխարհի տարբեր վայրերում հանքարդյունահանման այնպիսի ծրագրեր է իրականացնում, որոնք պետք է համապատասխանեն միջազգային բնապահպանական ստանդարտներին: Միացյալ Նահանգները նաև աջակցեց Հայաստանին դառնալ հանքարդյունահանման ոլորտում պատշաճ կառավարման գլոբալ ստանդարտները սահմանող կառույցի՝ Արդյունահանող ճյուղերի թափանցիկության նախաձեռնության անդամության թեկնածու երկիր, որպեսզի երկրում ամրապնդվի հանքարդյունահանման մասով կանոնակարգիչ վերահսկողությունն ու ոլորտի թափանցիկությունը»,- ասված է դեսպանի պատասխանի մեջ:

Հատկանշական է, որ դեսպանի պատասխանի միայն մի մասն էր մասամբ վերաբերում Հայաստանում ԱՄՆ-ի դիվանագիտական ներկայացուցչության ղեկավարին «Հայկական ժամանակի» հասցեագրած հարցերին: Իսկ հարցերը հետեւյալն են.

1. Ինչպե՞ս են ազդում բողոքի ակցիաները եւ ընկերության հանքրադյունաբերության ծրագրի փաստացի ժամանակավոր դադարեցումն ամերիկյան այն ներդրողների տրամադրությունների վրա, որոնք ցանկանում են ներդրումներ կատարել հատկապես ՀՀ-ի էներգետիկ եւ հանքարդյունաբերության ոլորտներում:
2. Արդյոք ԱՄՆ-ը դեսպանատունը խնդրո առարկայի վերաբերյալ կապի մե՞ջ է ՀՀ կառավարության հետ, քննարկումներ իրականացվո՞ւմ են: