«Քայլ արա՝ մերժիր Սերժին» շարժման առանձնահատկությունները. խմբագրական

Այս օրերին Երեւանում անցկացվող զանգվածային միջոցառումները առանց չափազանցության աննախադեպ են: Եվ առաջին հերթին՝ բովանդակային իմաստով: Իհարկե, զանգվածային բողոքի ակցիաները ամենեւին արտառոց չեն հայաստանցիների համար, սակայն դրանց բնույթը դիտարկելու դեպքում կհամոզվենք, որ «Քայլ արա՝ մերժիր Սերժին» շարժումը յուրահատուկ է: Խնդիրն այն է, որ այս շարժումը չի նախորդում համապետական ընտրությունների: Առջեւում ընտրություններ չկան, եւ կոնկրետ որեւէ քաղաքական ուժ նպատակ չի դրել կոնսոլիդացնել իր էլեկտորատը: Սա նաեւ հետընտրական գործընթաց չէ, որպեսզի փողոց դուրս գա ավանդական դարձած ընտրակեղծիքների դեմ ընդվզող ժողովուրդը:

«Քայլ արա՝ մերժիր Սերժին» շարժումը նաեւ իր մեջ չունի կոնկրետ սոցիալական բաղադրիչ: Այս շարժման հիմքում չկա սոցիալական որեւէ պահանջ: Վերջին տարիներին Երեւանը ցնցած «Էլեկտրիկ Երեւան» եւ այսպես կոչված «100 դրամ» շարժումների համար առնվազն որպես առիթ սոցիալական խնդիրներն էին՝ մի դեպքում էլեկտրաէներգիայի թանկացումը, մյուս դեպքում՝ ներքաղաքային տրանսպորտի ուղեվարձի բարձրացումը:

«Քայլ արա՝ մերժիր Սերժին» շարժումը նաեւ ընդգծված երիտասարդական է: Այս իմաստով, իհարկե, վերը նշված «Էլեկտրիկ Երեւան» եւ «100 դրամ» շարժումները եւս հիմնականում «երիտասարդական էին», բայց դրանք չունեցան այն մասշտաբը, որը նկատվում է այս օրերին: Ուսանողների եւ երիտասարդության մասնակցության այսպիսի մասշտաբը «Քայլ արա՝ մերժիր Սերժին» շարժման մեջ ուշագրավ է նաեւ նրանով, որ «Էլեկտրիկ Երեւանը» եւ «100 դրամը» ընդգծված չքաղաքականացված գործընթացներ էին եւ իրենց առաջ որեւէ քաղաքական նպատակ չէին դնում, եւ պատկերավոր ասած, գրավիչ էին երիտասարդների համար: Նաեւ չունեին ընդգծված հակաիշխանական բնույթ: Այս օրերին ընթացող գործընթացները զուտ քաղաքական են, ընդգծված հակաիշխանական, ու պարզվում է, որ երիտասարդության համար նման օրակարգը ամենեւին էլ վանող չէ:

«Քայլ արա՝ մերժիր Սերժին» շարժման մյուս առանձնահատկությունն այն է, որ դրա կազմակերպիչները քաղաքական լայն կոնսոլիդացիայի պայմաններում չէ, որ գործում են: Այսինքն, այս հզոր շարժումը չի սկսվել մի քանի քաղաքական ուժերի միավորման եւ համատեղ գործողության շնորհիվ: Նախկինում շատ թե քիչ հզոր գործընթացներին նախորդել է քաղաքական ուժերի կոնսոլիդացիա: Հակառակը: Շարժման մեկնարկի նախօրեին հիմնական կազմակերպիչ Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցությունը մենակ մնաց: ԵԼՔ դաշինքի մյուս երկու ուժերը՝ «Լուսավոր Հայաստան» եւ «Հանրապետություն» կուսակցությունները ոչ միայն չմիացան ՔՊ-ին, այլեւ նույնիսկ կամա, թե ակամա՝ բարդություններ ստեղծեցին պայքարի դուրս եկած իրենց գործընկեր կուսակցության համար:

Մյուս առանձնահատկությունը շարժման աշխարհագրությունն է: Դժվար է հիշել մի շարժում, որը իր՝ արդեն կայուն «մասնաճյուղերն» ունենա հանրապետության մյուս քաղաքներում, մասնավորապես Գյումրիում եւ Վանաձորում: Այս քաղաքներում արդեն երրորդ օրն է՝ տեղի են ունենում անհնազանդության տպավորիչ գործողություններ, որոնք զարմացնում են հատկապես տեղաբնակներին, որոնց համար քաղաքական օրակարգով փողոց դուրս գալը ֆանտաստիկայի ոլորտից էր:

Հենց շարժման սկզբից իշխանական եւ մերձիշխանական գործիչներն ու լրատվամիջոցները շեշտը դրել էին մասնակիցների թվի վրա: Նույնիսկ Սերժ Սարգսյանի համար դա լրջագույն փաստարկ էր եւ ԱԺ-ում ունեցած ելույթում նա քամահրանքով էր խոսում մասնակիցների փոքր թվի մասին: Թվեր էին հրապարակվում, թե մի քանի հարյուր մարդ, հետո արդեն խոսվեց մի քանի հազարի մասին, հետո 4 հազար 600 հոգու մասին, իսկ նախօրեին տեղի ունեցած հանրահավաքի՝ վերեւից արված լուսանկարների էլեկտրոնային վերլուծությունը արձանագրել էր 30-35 հազար մարդու մասնակցություն: Քի՞չ է դա, թե՞ շատ: 2008 թվականի փետրվարյան հանրահավաքների լուսանկարների էլեկտրոնային վերլուծություն չի արվել, եւ համեմատելի փաստեր այս պահին չկան: Բայց զուտ վիզուալ իմաստով անցած երկու օրերին Հանրապետության հրապարակում տեղի ունեցած հանրահավաքների մասնակցությունը լրիվ համադրելի է տասը տարի առաջ տեղի ունեցած համաժողովրդական հանրահավաքների մասնակիցների թվի հետ: Շա՞տ է, թե՞ քիչ 30-35 հազար մարդու մասնակցությունը: Դա Հայաստանի բնակչության պաշտոնական թվի 1 տոկոսն է: Համեմատության համար նշենք, որ ՀՀ մայրաքաղաքում 30-35 հազար մարդու մասնակցությամբ հանրահավաքը համազոր է, ասենք, Փարիզում 700 հազարանոց հանրահավաքի, Բեռլինում՝ 830 հազարանոց հանրահավաքի, Վաշինգտոնում 3.2 միլիոնանոց հանրահավաքի կամ Պեկինում 18 միլիոն մասնակից ունեցող հանրահավաքների հետ: Նման հանրահավաքներ նշված քաղաքներում երբեք չեն եղել ու դժվար թե լինեն: Իսկ Երեւանում լինում են:

Տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի ապրիլի 19-ի համարում: