ՀՀ տնտեսությունը հերթական հարվածն է ստանալու. լավագույն ընկերություններից մեկը՝ վտանգի տակ

ԱՄՆ իշխանություններն ընդլայնել են Ռուսաստանի նկատմամբ պատժամիջոցները եւ այս անգամ դրանք կարող են կոնկրետ ու խիստ շոշափելի հետեւանքներ ունենալ Հայաստանի համար: Խնդիրն այն է, որ ընդլայնված այս պատժամիջոցները տարածվելու են նաեւ ռուսաստանցի օլիգարխ Օլեգ Դերիպասկայի վրա: Վերջինս «Ռուսալ» ընկերության սեփականատերն է: «Ռուսալն» էլ իր հերթին Հայաստանում գործող «Ռուսալ Արմենալ» ընկերության հիմնադիրն ու սեփականատերն է: Արդեն երկու օր է, ինչ «Ռուսալը» հայտնվել է համաշխարհային տնտեսական նորությունների կիզակետում: Լոնդոնի եւ Նյու Յորքի բորսաներում դադարեցվել են «Ռուսալի» արտադրանքի՝ ալյումինի առեւտրի գործարքները: Այլ կերպ ասած, ալյումինի շուկայում գործող աշխարհի խոշորագույն ընկերություններից մեկը՝ «Ռուսալը», չի կարողանում իրացնել իր արտադրանքը: Սա խուճապ է առաջացրել շուկայում: «Ռուսալի» բաժնետոմսերն էժանացել են կիսով չափ, իսկ Դերիպասկան հնարավոր է համարել «Ռուսալի» մոտալուտ սնանկացումը: Թե ինչպես կանդրադառնա այդ գործընթացը մեր «Ռուսալ Արմենալի» վրա, դեռ հստակ չէ: Մեր հարցին ի պատասխան ընկերության մամուլի պատասխանատու Ալեքսանդր Մելքումյանը ասաց, որ իրենք շարունակում են աշխատել սովորական ռեժիմով եւ աշխատավարձերը վճարվում են ամբողջությամբ: Այլ մանրամասներ նա չհայտնեց, ինչը բնական է:

Խնդիրն այն է, որ «Ռուսալ Արմենալը» միայն արտադրող է, եւ նրա արտադրանքը վերջնական սպառողին հասնելու ճանապարհին կան այլ ընկերություններ, որոնք մասնագիտացած են վաճառքի գործում: Եթե ԱՄՆ-ի նոր պատժամիջոցները տարածվելու են նաեւ «Ռուսալ Արմենալի» արտադրանքի վրա, ապա դա պարզ կդառնա միայն որոշ ժամանակ անց: Մի կողմից «Ռուսալ Արմենալը» հայկական ռեզիդենտ ընկերություն է, եւ նրա արտադրանքի վրա դրվում է «made in Armenia» գրառումը: Մյուս կողմից, սակայն, այդ ձեռնարկությունը պատժամիջոցների տակ հայտնված Դերիպասկայի սեփականությունն է:

Չափազանց մեծ է հավանականությունը, որ պատժամիջոցները կտարածվեն նաեւ «Ռուսալ Արմենալի» վրա, եւ այդ դեպքում ընկերության վիճակը կտրուկ կվատանա: Խնդիրն այն է որ «Ռուսալ Արմենալի» արտադրանքը (հիմնականում ալյումինի փայլաթիթեղ), ունի շատ բարձր որակ եւ մրցունակ է միջազգային շուկայում: Անցած տարվա բոլոր տվյալները չկան, սակայն առաջին կիսամյակին վերաբերող վիճակագրությունից դա պարզ երեւում է: Նշված ժամանակահատվածում Հայաստանից արտահանվել է մոտ 16 հազար տոննա փայլաթիթեղ, որը գրեթե ամբողջությամբ արտահանվել է Եվրամիություն, ԱՄՆ եւ Կանադա: Ընդամենը մի քանի տասնյակ տոննա է արտահանվել այլ երկրներ: Իսկ դա նշանակում է, որ պատժամիջոցների տակ հայտնվելու դեպքում Հայաստանում գործող ամենահաջողակ ձեռնարկություններից մեկը կկորցնի իր ամբողջ շուկան: Բավական երկար ժամանակ կպահանջվի այլ շուկաներ գտնելու համար, եթե, իհարկե, գտնվի: Մի խոսքով, հայկական լավագույն ընկերություններից մեկը շատ մեծ վտանգի տակ է: Եթե ամենավատ սպասումները իրականություն դառնան, ապա դժվար է պատկերացնել, թե ՀՀ կառավարությունը ինչով կարող է օգնել այդ ձեռնարկությանը: Ռուսալը անցած տարվա տվյալներով խոշոր հարկատուների ցանկում զբաղեցնում էր 60-րդ հորիզոնականը եւ մոտ 2.3 միլիարդ դրամի հարկ է վճարել ՀՀ պետական բյուջե: Ընկերությունը ունի մոտ 700 աշխատող:

ԱՄՆ նոր պատժամիջոցների ազդեցությունը Հայաստանի վրա, իհարկե, չի սահմանափակվում մեկ ընկերության վիճակի վատթարացմամբ: Ռուսական արժույթը՝ ռուբլին, անցած մի քանի օրերին կտրուկ արժեզրկվել է եւ երեկվա դրությամբ արժեզրկումը դեռ շարունակվում էր: Եթե, օրինակ, անցած շաբաթ ռուսական մեկ ռուբլին ՀՀ-ում գնահատվում էր մոտ 8.5 դրամ, ապա երեկ արդեն 7.5 դրամ էր: Սա, անշուշտ, կհանգեցնի մասնավոր տրանսֆերտների արժեզրկմանը, եւ դրանցով ապրող մեր համաքաղաքացիների գնողունակությունը կնվազի: Որոշակի դժվարությունների կհանդիպեն Հայաստանից Ռուսաստան ապրանքներ արտահանողները, քանի որ ռուբլու արժեզրկումը կնվազեցնի նրանց եկամուտը: Իսկ ռուսական ապրանքները ռուբլու արժեզրկման պարագայում ավելի մրցունակ կդառնան հայկական շուկայում:  

Մի խոսքով, առաջիկայում մեր տնտեսության համար որոշակիորեն դժվար ժամանակներ են սպասվում, քանի որ մեր տնտեսությունը չափազանց մեծ կախում ունի Ռուսաստանից: Եվ այստեղից մեր տնտեսությունը հերթական հարվածն է ստանալու: Մնում է հուսալ, որ առաջիկայում մեր տնտեսության վրա ազդող մյուս արտաքին գործոնները չեն վատթարանա: Օրինակ, պղնձի համաշխարհային գինը առաջիկայում կշարունակի մնալ բավական բարձր միջակայքում: Նկատենք, սակայն, որ այս տարվա սկզբից պղինձն էժանացել է մոտ 5 տոկոսով: