«Անփոխարինելիների» կաստան. ումի՞ց է օրինակ վերցնում Սերժ Սարգսյանը

Օրեր առաջ Սերժ Սարգսյանը գրեթե բացահայտ կերպով առոչինիչ հայտարարեց 2014 թ-ին իր իսկ արած պաշտոնական հայտարարությունը՝ «վարչապետ ու նախագահ չեմ լինելու»՝ չբացառելով, որ ապրիլին նոր Սահմանադրությամբ հաստատվող խորհրդարանական համակարգում կարող է ստանձնել կառավարության ղեկավարի պաշտոնը:

Այսպիսով, Հայաստանում եւ տարածաշրջանի այլ պետություններում՝ Ռուսաստանից մինչեւ Թուրքիա, իսկ եթե ավելի լայն դիտարկենք, ապա Չինաստաից մինչեւ Գերմանիա նկատվում է իշխանությունում լիդերների ռոտացիայի մեխազնիմի խափանման միտում: Գոնե ժամանակավորապես ձեւավորվում է «անփոխարինելիների» կաստա:

«Ժամանակները, երբ մոդա էր դեմոկրատիան ու բոլորը փորձում էին դրան հետեւել իբրեւ փարոսի, անցել են: Նախ, այն անգամ արեւմտյան երկրներում միգրացիոն ու պարտքային ճգնաժամի պայմաններում ցույց տվեց իր թուլությունը: Եվրասպեկտիցիզմի ալիքը հանրային-քաղաքական ընկալումներում փոխեց արեւմտյան լիբերալ-դեմոկրատական մոդելի արդյունավետության նկատմամբ հավատը նաեւ զարգացող պետություններում: Այս եւ այլ պատճառներով, որոնց թվում հատկապես ընդդիմության թուլացումը կամ փլուզումն է, մենք տեսնում ենք հակառակ միտումը՝ ավտորիտարիզմի տարածումը: Իշխանություններն այլեւս շատ հանգիստ խոսում են իրենց անփոխարինելիության մասին, այդ նպատակով փոխում են անգամ սահմանադրություններ»,- մեզ հետ զրույցում նշեց Ռուսաստանի Արտաքին ու պաշտպանական քաղաքականության հարցերով խորհրդի ղեկավար, քաղաքագետ Ֆյոդոր Լուկյանովը:

Տվյալ կոնյուկտուրային հարմարվել են նաեւ Հայաստանում: Թեպետ Հայաստանն անցում է կատարում խորհրդարանական կառավարման համակարգի, ինչը բացատրվում էր պետական ինստիտուտների կայացման ու նրանց աշխատանքն ավելի թափանցիկ դարձնելու անհրաժեշտությամբ, բայց վերջին շրջանում հաստատված օրինագծերով, կարծես խորհրդարանականի փոխարեն կյանքի է կոչվում «սուպերվարչապետական» համակարգը:

Իշխանավորների անփոխարինելի դառնալու միտումը զուտ հայկական երեւույթ չէ, Լուկյանովի հետ համաձայնում է քաղաքագետ Ալեքսանդր Իսկանդարյանը: Թեպետ յուրաքանչյուր երկրում այն տարբեր պատճառներով է տեղի ունենում, սակայն այդ միտումն, ըստ նրա, իսկապես առկա է:

«Այն պայմանավորված է կառավարման խորքային խնդիրներով: Կառավարման կլասիկ ձեւերը ճգնաժամի են բախվում անգամ Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում: ԱՄՆ-ում մենք տեսանք, որ իշխանության են գալիս ընտանիքներով. Բուշ ավագ, Բուշ կրտսեր, Քլինթոն ամուսիններ: Այս ամենը հանգեցրեց հանրային բացասական արձագանքի եւ արդյունքը եղավ Թրամփը: Ֆրանսիայում Լեպենի ֆենոմենն ենք նկատում (պոպուլիզմի եւ ազգայնականության սիմբիոզ.խմբ.), Գերմանիայում գրեթե անհնարին կոալիցիաներ են կազմում, որպեսզի Անգելա Մերկելը մնա իշխանության»,- նշում է մեր զրուցակիցը:

Միեւնույն ժամանակ հետխորհրդային այն պետություններում, որտեղ որոշակի հանրային քաղաքականություն կա, նկատվում է խորհրդարանական համակարգի անցման միտում՝ Ուկրաինա, Վրաստան, Մոլդովա, Հայաստան, Ղրղզստան: Սակայն ամեն ինչ իր գինն ունի, քանի որ այդ անցումը հնարավորություն է տալիս լիդերին ավելի երկար մնալ իշխանության:

«Սա թերեւս կոմպենսացվում է նրանով, որ խորհրդարանն է դառնում իշխանության կենտրոն, ոչ թե անձը, սակայն թույլ կուսակցական համակարգի պայմաններում, ստացվում է այն, ինչ նկատվում է ՀՀ-ում կամ որոշակի տարբերությամբ Վրաստանում` իշխանության դիրքերի ամրապնդում, ընդդիմության թուլացման պայմաններում: Վաստանում ընդհանրապես հետաքրքիր իրավիճակ է: Այդ երկիրը կառավարում է մասնավոր անձ՝ բազմած Թբիլիսիին հարակից բլուրին: Խոսքը Բիձինա Իվանիշվիլիի մասին է, իսկ ընդդիմությունը գնալով թուլանում է»,- պարզաբանում է Կովկասի ինստիտուտի նախագահը:

Ընդհանարապես նա կարծում է, որ ցանկացած երկրում իշխանությունն իր ազդեցությունը տարածում է այնքան, որքան ազատ տեղ է գտնում, կամ դիմադրության չի հանդիպում: «Իսկ ՀՀ-ում այդ դիմադրությունը չկա, դրա համար տեղի է ունենում այն, ինչ տեղի է ունենում»,- վստահ է Իսկանդարյանը:

Նոր օրենսդրական նախաձեռնություններով ապագա կառավարության աշխատանքը խորհրդարանական կառավարման համակարգում դառնում է ավելի փակ, իսկ վարչապետն օժտվում է ընդարձակ իշխանությամբ եւ լիազորություններով:

«Կառավարության կառուցվածքի և գործունեության մասին» ընդունված օրենքով կառավարության նիստերը ոչ միայն դռնփակ են լինելու, այլեւ գործադիրի անդամներն իրավունք չեն ունենալու առանց վարչապետի թույլտվության տեղեկատվություն հրապարակել նիստի ժամանակ քննարկված որևէ հարցի վերաբերյալ:

Մեկ այլ օրենսդրական նախաձեռնությամբ ապագա վարչապետն օժտվում է առավելագույն իշխանությամբ եւ լայն լիազորություններով: Երկրի կարևորագույն գերատեսչությունները՝ ի դեմս ուժային չորս կառույցների՝ ԱԱԾ, Ոստիկանություն, Պետական պահպանութան ծառայություն, Պետական վերահսկողական ծառայություն, այսուհետ լինելու են բացառապես մեկ մարդու՝ վարչապետի ենթակայության ներքո:

Այդ կառույցները մինչ օրս կառավարությանն առընթեր մարմիններ էին եւ ենթարկվում էին ուղիղ նախագահին։ Դրանք ունենալու են «վարչապետին ենթակա մարմնի» կարգավիճակ: «Այս փոփոխությունները վկայում են, որ ամենայն հավանականությամբ Սերժ Սարգսյանը որոշել է չհեռանալ իշխանությունից՝ ապրիլից հետո դիրքավորվելով վարչապետի պաշտոնում», - մեզ հետ զրույցում նշում է Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Իսկանդարյանը:

Նա գրեթե վստահ է, որ ընթացող կառուցվածքային տեղաշարժերի մասին որոշումները կայացվել են հընթացս, անգամ վերջին ամիսներին: «Հակառակ դեպքում դրանք կներդրվեին Սահմանադրության մեջ», - նշում է նա եւ ենթադրում, որ Կարեն Կարապետյանն իշխանության գալու համար ուներ մեկ ու կես տարի: Այդ ընթացքում նա պետք է իրեն դրսեւորեր որպես քաղաքական լիդեր:

«Նա իսկապես ցույց տվեց որոշակի արդյունք, սակայն միայն տնտեսության կառավարման հարցում: Նա չկարողացավ վերցնել իշխանությունը՝ աջակցության օջախներ ստեղծելով ՀՀԿ-ում, մեծ բիզնեսում եւ խորհրդարանում: Նա չկարողացավ կամ չհասցրեց անել այն, ինչ արեց Սերժ Սարգսյանը 2007-2008 թթ. Անդրանիկ Մարգարյանի մահից հետո, երբ նա ՀՀԿ-ն գլխավորեց եւ կարողացավ Ռոբերտ Քոչարյանից վերցնել իշխանությունը: Իշխանությունն իրականում վերցնում են, այն չեն տալիս», - վստահ է մեր զրուցակիցը:

Փորձագետները վստահ են՝ ՀՀ-ում կառուցվածքային տեղաշարժերի նպատակն է պետական համակարգը դարձնել մաքսիմալ կառավարելի ապագա վարչապետի համար, որ կարծես «պատվաստվում է» նաեւ նախագահի լիազորություններով՝ դառնալով գերազդեցիկ, ոչ հաշվետու, փակ եւ հանրային վերահսկողությունից հնարավորինս հեռու քաղաքական խաղացող:

Հոդվածը տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի մարտի 23-ի համարում:

Տպել
3911 դիտում

«Տելեկոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի տարածքում հրդեհ է բռնկվել․այրվել են հեռակառավարման վահանակներ, թվային սարքեր

Նոր մանրամասներ՝ Երևան-Սևան ավտոճանապարհին տեղի ունեցած վթարի մասին

Իջևանում միջոցառումների շարքը սկսվել է դեպի Ազատամարտիկների հրապարակ հանդիսավոր երթով (լուսանկարներ)

15-ամյա աղջիկը հայտնաբերվել է

Բանակի օրվան նվիրված միջոցառումները Վաղարշապատ համայնքում մեկնարկել են ծաղկեպսակի խոնարհմամբ (լուսանկարներ)

Բրեդ Փիթը նոր սիրավեպ ունի․ նա հանդիպում է շվեդ երգչուհու հետ

ԱԱՏՄ-ն ստուգայցեր է իրականացրել հյուրանոցային գործունեությամբ զբաղվող տնտեսավարողների մոտ․ բացահայտվել է 11 խախտում

Էրդողանը վերահաստատել է, որ Թուրքիան չի հրաժարվելու ռուսական ՀՕՊ համակարգերից

Դու պետք է ապրես․ «Բազկամարդ»՝ գիրք հայ անկոտրում սպայի ու մարտիկի՝ Սարգիս Ստեփանյանի կյանքի մասին

Բա օտարերկրյա ազդեցության գործակալներն էլ ո՞նց են լինում. պատգամավորները՝ ԵԽԽՎ-ում Հայկ Մամիջանյանի քայլի մասին

Գերմանիայի կառավարությունը երկրից արտաքսել է Ռուսաստանի հյուպատոսության աշխատակցին

Վարանդայից հայտնաբերվել է ևս մեկ հայ զինծառայողի աճյուն․ Արցախի ԱԻՊԾ

Սահմանին մի քանի անկանոն կրակահերթ է արձակվել Ադրբեջանի կողմից, որոնց հայկական կողմը չի պատասխանել. ՊՆ

Պատերազմի ընթացքում և դրանից հետո Արցախի ժողովրդի իրավունքների առաջին պաշտպանը հայկական ԶՈՒ-ն է. Արցախի ՄԻՊ

Պուտինը հեռախոսազրույց կունենա Մակրոնի հետ, այնուհետ կանցկացնի անվտանգության խորհրդի նիստ

ՌԴ դեսպանի արտաքսման մասին ԱՄՆ-ի սպառնալիքները Լավրովը վիրավորանք է համարում

2 մարզերում ձյուն է տեղում, կան փակ ավտոճանապարհներ

Ռուսաստանի Դեսպանությունը շնորհավորել է Հայաստանի բոլոր քաղաքացիներին Բանակի օրվա առթիվ

Որոնվում է 15-ամյա Էլեն Ասատրյանը

Կոտայքի մարզպետը պարգևատրել է 44-օրյա պատերազմում վիրավորում ստացած երկու բժշկի

Երևան-Սևան ավտոճանապարհին մեքենան բախվել է ծառին. վարորդը մահացել է, տուժածներից երկուսի վիճակը ծանր է

Հայոց բանակը հաղթական է՝ անկախ վայրիվերումներից, անդառնալի կորուստներից. օրվա մեկնարկը Գյումրիում տրվել է պանթեոնից

ԵԽԽՎ-ում հայանպաստ բանաձևին թուրք և ադրբեջանցի պատգամավորների հետ միասին դեմ է քվեարկել նաև Հայկ Մամիջանյանը

Ինչ եղանակ սպասել առաջիկա օրերին. նոր տվյալներ Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիտորինգի կենտրոնից

ԵԽԽՎ-ն վերահաստատել է հայ ռազմագերիների վերադարձի հրամայականը. Էդմոն Մարուքյան

Ինչ է տեղի ունեցել Արցախում Սամվել Բաբայանի որդու և Արթուր Օսիպյանի միջև. պարզաբանում է ԱՀ ոստիկանությունը

Ոչ կենացով, ոչ էլ «Եռաբլուր»-ում ցավը ցույց տալով չեն սիրում հայրենիքը, պետք է դուրս գանք այդ կսկիծից. Ռազմիկ Պետրոսյան

Արարատ Միրզոյանը 29 միլիոն դրամ արժողությամբ կահույքի հավաքածու չի գնել. ԱԳՆ մամուլի քարտուղարը հերքում է նման լուրերը

Արցախում ծայրահեղ ծանր վիճակում է 5, ծանր՝ 12 քաղաքացի. կորոնավիրուսի 8 նոր դեպք է հաստատվել

Հետևողական կլինենք Հայրենյաց պաշտպանի կոչումը բարձր պահելու համար. Կամո Վարդանյան

Երախտագիտությունս եմ հայտնում զինվորի հետ ծառայություն իրականացնող ռազմաբժիշկներին, ռազմաբժշկական անձնակազմին. Ավանեսյան

Ինչ վիճակում է Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը

Հրթիռակոծվել է Բաղդադի միջազգային օդանավակայանը

Մհեր Գրիգորյանը կորոնավիրուսի դեմ պատվաստվել է 4 դեղաչափով

Եղբայրաբար գրկում ու շնորհավորում եմ առաջնագծում, զորամասում ու իրենց վաստակած հանգիստը վայելող Հայրենիքի պաշտպաններին

Եթե նորից ապավինենք Աստծուն, կկարողանանք վերականգնել մեր բանակի վաղեմի փառքը․ Կարեն Ջալավյան

«Թռիչք վերջին անգամ». Րաֆֆի Ալթունյանը հրապարակել է իր ու Հայկոյի վերջին աշխատանքը

ՀՀ տարածքում կան փակ եւ դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ․ ԱԻՆ

Գլուխ խոնարհելով մեր նահատակների առաջ՝ նրանց հիշատակը վառ պահենք՝ ավելի ամուր բանակ կառուցելով․ Թորոսյան

Մեր բանակը վերանվաճում է տարածաշրջանային անվտանգության առանցքային երաշխավոր գործոնի իր դիրքերը. Արթուր Դավթյան