Տեխզննության կտրոնը եւ ակնհայտ կոռուպցիան. ինչպես են փող գռփում օրը ցերեկով

Երեկ սոցիալական ցանցերում ակտիվորեն քննարկվում էր ՀՀ ոստիկանության տարածած տեսանյութը ճանապարհային ոստիկանների եւ մի կին վարորդի շփման մասին:

Կինը, որը ներկայանում է որպես հայտնի ասմունքող, վիճում է ոստիկանների հետ իր մեքենայի տեխզննման կտրոնի ուշացած լինելու շուրջ: Համացանցում քննարկվում էր կնոջ պահվածքը, ինչը գուցեեւ արդարացված է: Բայց խնդիրը տվյալ դեպքում դա չէ: Նույնիսկ այն չէ, թե ոստիկանությունը ինչ նկատառումներով էր տարածել տեսանյութը: Եթե դրա նպատակը հանրությանը տեղեկացնելն էր, որ կան դյուրագրգիռ վարորդներ, ապա դա բոլորը գիտեն: Եթե ոստիկանությունը ուզում է իր կայքի դիտումներն ավելացնել, ապա այդ նպատակն ընդհանրապես անհասկանալի է, քանի որ այդ կայքը չի կարող ունենալ գովազդներ, տնտեսվարող սուբյեկտ չէ եւ դիտումների ավելացման կոմերցիոն խնդիր չպետք է դնի իր առջեւ:

Դեպքը առիթ է խոսելու տեխզննման կտրոնի մասին: «Տեխզննման կտրոն» ասվածը ինքնին անիմաստ բառակապակցություն է Հայաստանում: «Տեխզննման կտրոնը» որեւէ ընդհանուր, նույնիսկ հեռավոր կապ չունի տեխզննության հետ: Իրականում դա գույքահարկի եւ մի քանի այլ անհասկանալի վճարումները հավաստող փաստաթուղթ է: Տեխզննման կտրոնը ստանալու համար մեքենայի սեփականատերն ընդամենը գնում է բանկ, կատարում վճարումներ, ձեռք բերում ինքնասոսնձվող մի թղթի կտոր, որը պետք է փակցնել դիմապակուն: Ու վերջ:

Այս պարզ գործողության տակ, սակայն հսկայական, համատարած կոռուպցիա է թաքնված: Ավելի ճիշտ, ամենեւին էլ թաքնված չէ՝ բոլորովին ակնհայտ է: Ի՞նչն է խնդիրը: Միջին հզորությամբ մեքենայի տեխզննման կտրոնը արժե մոտ 18 հազար դրամ, կախված շարժիչի հզորությունից եւ այլն: Դա պայմանավորված է գույքահարկի մեծությամբ: Տեխզննման կտրոնը պետք է փոխել տարին մեկ անգամ: Ու, մեղմ ասած, ամեն վարորդ չէ, որ 365 օր անընդմեջ մտապահում է, թե երբ է լրանում կտրոնի ժամկետը: Վարորդների մեծ մասը, բնականաբար, մոռանում է:

Իսկ այդ մոռանալու համար սահմանված է տուգանք 20 հազար դրամ: Այսինքն, եթե ձեր կտրոնի ժամկետը ավարտվում է ասենք հոկտեմբերի 31-ին. ապա գիշերը ժամը 12-ն անց 5 րոպեին Ճանապարհային ոստիկանությունն արդեն կարող է ձեզ տուգանել 20 հազար դրամով: Մեկ նախադասությամբ. եթե դուք 18 հազար դրամի վճարումը ուշացնում եք նույնիսկ 5 րոպեով, ապա ենթակա եք տուգանքի 20 հազար դրամի չափով: 

Եթե նկատել եք, յուրաքանչյուր ամսվա սկզբին ՃՈ մեքենաների «խտությունը» կրկնապատկվում է: Դա պայմանավորված է հենց նրանով, որ ՃՈ-ն կտրոնը չթարմացրած վարորդների որս է սկսում:  Իհարկե, ՃՈ աշխատակիցները միանգամից չեն տուգանում: Տեխզննման կտրոնի ժամկետի լրացման մասին հենց այդ պահին գլխի ընկած վարորդներին ՃՈ աշխատակիցները առաջարկում են մի 3 հազար դրամով բաց թողնել առանց պաշտոնապես տուգանելու: Այդ առաջարկին չհամաձայնելը արժե 20 հազար դրամ: Թե ամսվա առաջին օրերին ՃՈ աշխատակիցները որքան գումար են այդպես «վաստակում», դժվար է ասել: Բայց որ դա հսկայական գումար է, վստահ եղեք: Իհարկե, կարող են հանդիպել նաեւ պարկեշտ ոստիկաններ, որոնք ուղղակի զգուշացնում են եւ հորդորում կտրոնը թարմացնել, բայց դա եղանակ չի ստեղծում:

Հայաստանի օրենսդրությամբ չկա որեւէ այլ վճարում, որը 5 րոպե ուշացնելու պարագայում նախատեսված լինի այդ վճարմանը հավասար տուգանք: Թե որ մի «հանճարեղի» ուղեղով է անցել նման տուգանք սահմանելը, անհնար է պարզել: Մտքի մի ինչ-որ գիգանտ որոշել է, որ լուսաֆորի կարմիր լույսի տակով անցնելու ու տեխզննման կտրոնը 5 րոպե ուշացնելու համար վարորդները պետք է նույն չափով տուգանվեն՝ 20 հազար դրամ: Կարմիր լույսի տակով անցնելը կարող է աղետալի հետեւանքներ ունենալ, մարդկային կյանքեր խլել, իսկ տեխզննման կտրոնը ուշացնելը ոչ մեկի, բացարձակապես ոչ մեկի ոչնչով, բացարձակապես ոչնչով չի սպառնում:

Այնպես որ, դյուրագրգիռ կնոջ պահվածքը չափազանց փոքր խնդիր է այսքան ջանասիրաբար ու ժամերով քննարկելու տեսանկյունից: Իսկ այն, որ մի ամբողջ իշխանություն «տեխզննության կտրոն» անվամբ մի կոռուպցիոն շղթա է կազմել ու տարիներ շարունակ օրը ցերեկով փող է գռփում ՀՀ քաղաքացիներից, անտեսված է մնում: Գուցե հենց դա՞ է պատճառը, որ գռփելն իշխանության մոտ այդքան լավ է ստացվում: