Ներդրումային ծրագրեր, որ թթվել են քաղաքապետարանի վրա. փողերն ընտրակաշառքի վրա՞ են ծախսվել

Թե որքան ընտրակաշառք բաժանվեց Երեւանում անցած ընտրությունների շրջանակում, դժվար է ասել: Բայց որ այդ գումարը հաշվվում է միլիոնավոր դոլարներով, թերեւս ոչ ոքի մեջ կասկած չի առաջացնում:

Ովքե՞ր են ծախսում այդ փողերը, ինչո՞ւ են ծախսում...: Այդ գումարները չկան որեւէ լեգալ աղբյուրում: Ոչ քաղաքապետարանի բյուջեում, ոչ Հայաստանի պետական բյուջեում, ոչ էլ որեւէ օրինական արտաբյուջետային հաշվում: Այդ գումարները հիմնականում օլիգարխների մոտ են, որոնցից յուրաքանչյուրը իր «պատասխանատվության տակ գտնվող» թաղամասում ստանձնում է «ձեն բերելու» պարտականությունը: Իսկ «ձեն բերելու» ամենաէֆեկտիվ միջոցը հենց փողն է` ընտրակաշառքը:

Մի խոսքով, կան մարդիկ, որոնք ունեն շատ փող եւ այդ փողը ընտրակաշառքի տեսքով բաժանում են իշխող խմբավորմանը «ձեն բերելու» համար: Սա, ըստ էության, ներդրում է: Ըտրակաշառքի համար գումարներ հատկացնող մեծահարուստները այդ գումարով «ինդուլգենցիա» են ձեռք բերում իրենց հետագա «բեսպրեդելի» համար: Հերթական սուպերմարկետը, էլիտար շենքը, հերթական այգին բետոնապատելը...: Այս ամենի թույլտվությունը նա չի ստանա, եթե ընտրությունների ժամանակ «ներդրում» չի արել «ձեն բերելու» համար: 

Մյուս կողմից, հենց Երեւանում կան բազմաթիվ ներդրումային ծրագրեր, որոնք չեն իրականացվում ներդրող չլինելու պատճառով. «փող չկա»` ասում են: Այդ ներդրումային ծրագրերը զետեղված են քաղաքապետարանի պաշտոնական կայքում (https://www.yerevan.am/am/investment-proposal/): Հիմա նայենք դրանցից մի քանիսը:

Օրինակ, «Հեքիաթային քաղաք», որը, ըստ ծրագրի հեղինակների, պետք է տեղակայվի Երեւանյան լճի մոտակայքում: Արժեքը` 28 միլիոն դոլար: Սա, ի դեպ, նախատեսված է Երեւանի գլխավոր հատակագծով: Այն պետք է զբաղեցնի 26 հեկտար տարածք: «Հեքիաթային քաղաքում» պետք է լինեն տոնավաճառ ցուցադրությունների փողոց, հանգստի գոտի, զվարճանքների գոտի երեխաների համար, Ջրային աշխարհ, «Հեքիաթային ամրոցի» գոտի եւ այլն: Ծրագիրը արդեն «թթվել է»  քաղաքապետարանի պաշտոնական կայքէջում, ու դրանով ոչ ոք չի հետաքրքրվում:

Մյուս «թթված» ծրագրերից է «Նոյլենդ» պատմահնագիտական եւ զբոսաշրջության կենտրոնը: Ծրագրի արժեքը մոտ 40 միլիոն դոլար է: Սա մի հսկայական շինություն է Նոյան տապանի նմանությամբ: Ամբողջ տարածքը կլինի 7 հեկտար: Որտեղ է այն տեղակայվելու, նշված չէ:

Էլի մի ներդրումային ծրագիր: Հրազդանի կիրճում հյուրանոց, մոտ 6 միլիոն դոլար արժողությամբ: Հրազդանի կիրճի մեկ այլ հատվածի հարեւանությամբ մոտ 114 հեկտար տարածքի վրա մի հսկայական թաղամաս կառուցելու ներդրումային ծրագիր էլ կա: Արժեքը նշված չէ, բայց այդտեղ լինելու են ամբողջական թաղամասեր, որոնք նախատեսված են դիվանագիտական ներկայացուցչությունների, միջազգային կազմակերպությունների գրասենյակների համար, լինելու են նաեւ բնակելի թաղամաս, հանգստի գոտի եւ այլն: Սրանք էլ «թթված» ծրագրեր են:

Հիմա կասեք, թե այս ներդրումային ծրագրերը թանկ են, եւ այդքան փող չկա: Շատ լավ: Բայց ներդրումային ծրագրերի ցանկում են նաեւ շատ ավելի էժան առաջարկներ: Օրինակ, քաղաքապետարանի ենթակայության տակ գտնվող նախկին կաթսայատների շենքերը վերակառուցելը: Դրանցից մեկը գտնվում է Իսակովի պողոտայում, երկհարկանի, 158 քմ մակերեսով շինություն է, որի վերակառուցման համար պահանջվում է ընդամենը 15 միլիոն դրամ: Մեկ այլ նմանատիպ կաթսայատուն էլ գտնվում է Էրեբունի փողոցում, որի վերակառուցումը, ըստ ծրագրի, կարժենա 12 միլիոն դրամ:

Այսպիսի պուճուր ներդրումային ծրագրեր էլ կան, որոնք ոչ մի հետաքրքրություն չեն ներկայացնում: Ի՞նչ է, սրանց համա՞ր էլ փող չկա: Եթե հաշվի առնենք, որ Երեւանի ավագանու ընտրությունների ժամանակ ընտրակաշառքի չափը հասնում էր 20 հազար դրամի, ապա 12 միլիոն դրամը ընդամենը 600 ընտրողի կաշառելու փող է: 15 միլիոն դրամը` 750 ընտրողի «փայ է»: Եթե սրանց գումարենք ընտրակաշառք բաժանողների փայը, ընտրակաշառք բաժանողներին փող «հասցնող» միջնորդների փողը, ուտուշ- խմուշների, սալյուտների ծախսերը եւ այլն, կստացվի, որ յուրաքանչյուր ընտրության վրա ՀՀԿ-ի ծախսած փողը կբավարարեր մի քանի թանկ ներդրումային ծրագիր իրականացնելու համար:

Բայց այդ ծրագրերը ոչ միայն ընտրակաշառքների գումարներ տրամադրողները չեն իրականացնում, այլ ըստ էության հենց նրանց գործողությունների, նրանց ստեղծած մթնոլորտի պատճառով նաեւ ուրիշներին դա չի հետաքրքրում: Նույն այս մթնոլորտն է տիրում նաեւ ամբողջ Հայաստանում: Այսքանից հետո արժե՞ արդյոք զարմանալ, որ Հայաստանում ընդհանրապես եւ Երեւանում մասնավորապես ներդրումներ չեն լինում: Ընտրակաշառքի համար իրականացված «ներդրումները» անհամատեղելի են տնտեսության զարգացմանը ուղղված ներդրումների հետ: Իրականությունը ապացուցում է այս պնդումը: