Նախընտրական ցուցակ կազմելու վրա կուսակցության բոլո՞ր անդամներն են ազդեցություն ունենում

Կառավարությունն Ազգային ժողով է ներկայացրել «Կուսակցությունների մասին» նոր օրենքի նախագիծը: Այն դրվել է շրջանառության մեջ, բայց դեռ չի ընդգրկվել լիագումար նիստերի օրակարգ: Դեռ չի քննարկվել նաեւ գլխադասային՝ պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովում:

«Կուսակցությունների մասին» օրենքը այն 12 օրենքներից է, որոնք 2016թ. դեկտեմբերին ընդունված Սահմանադրության համաձայն՝ պետք է ամբողջությամբ փոփոխության ենթարկվեն: Հիշեցնենք, որ նոր Սահմանադրության պահանջով արդեն իսկ ընդունվել են Ընտրական օրենսգիրքը եւ «Մարդու իրավունքների պաշտպանի մասին» օրենքը: Կոնկրետ այս նախագիծը ԱԺ-ն պետք է ընդունի մինչեւ 2017թ. խորհրդարանական ընտրությունները: Իսկ այն, Սահմանադրության համաձայն, ուժի մեջ կմտնի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում ձեւավորված Ազգային ժողովի առաջին նիստի օրը: Այսինքն, առաջիկա ընտրություններին կուսակցությունները պարտավոր չեն առաջնորդվել նոր օրենքի սահմանած չափորոշիչներով:

Հավանաբար դա է պատճառը, որ այդ նախագծի մասին դեռ չի լսել եւ ոչ մի կուսակցություն, անգամ՝ խորհրդարանական խմբակցություն: Բայց երեկ՝ նախագիծը խորհրդարան ներկայացնելու վերջնաժամկետի հաջորդ իսկ օրն արդեն դրա վերաբերյալ իրենց դժգոհությունն են հայտնել քաղաքագիտական շրջանակներից: Օրինակ, քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գտնում է, որ այդ նախագծում չկան ներկուսակցական ժողովրդավարությունն ապահովող մեխանիզմներ: Իսկ մեկ այլ քաղաքագետի՝ Մանվել Սարգսյանի կարծիքով, ներքին ժողովրդավարության բացակայության պատճառով կուսակցություններում հաճախ որոշիչ են դառնում օլիգարխիկ խմբավորումները:

Նշենք, որ նոր Սահմանադրության համաձայն, մենք ունենք մեկ համապետական ընտրություններ՝ խորհրդարանական ընտրությունները: Եվ մինչեւ հաջորդ ընտրությունները, ըստ էության, իշխանությունը հանձնվում է մեկ կուսակցության կամ կուսակցությունների դաշինքին:

Այստեղ հարց է առաջանում, կա՞ն ինչ-որ պարտավորություններ, որոնք դրվում են կուսակցությունների վրա, արդեն մեզ հետ զրույցում մտահոգվում էր Ս. Դանիելյանը: «Որովհետեւ եթե, ենթադրենք, ընտրությունները արդար են անցել, եւ իրոք արտահայտում են ժողովրդի կամքը, արդյոք այդ կուսակցություններն ունե՞ն ներքին ժողովրդավարական մեխանիզմներ, որոնք կարողանան արդար, թափանցիկ կառավարում ապահովել:

Ներկայացված նախագծում այդ մեխանիզմները գոյություն չունեն: Կա՞ն արդյոք այն մեխանիզմները, որ բոլոր կուսակցականներն իրենց մասնակցությունն ունենան ցուցակների կազմման գործընթացում, որ կուսակցական բյուրոկրատիան չկարողանա վերահսկել ամբողջ կուսակցությունը: Հակառակ դեպքում նման կուսակցությունները, գալով իշխանության՝ իրենք չեն կարող ժողովրդավարական համակարգ ստեղծել: Արդյունքում մենք խորհրդարանում ունենք կոճակ սեղմողներ»,- ասում է Ս. Դանիելյանը:

Որպես ներկուսակցական ժողովրդավարության օրինակ, վերջինս հիշեցնում է ամերիկյան պրայմերիզների՝ նախնական ընտրությունների մեխանիզմը, որտեղ որոշվում են ցուցակների դասավորությունը, եւ որը ձեւավորվել է դեռեւս 1842թ.: Մինդեռ «Կուսակցությունների մասին» օրինագծի մշակման հեղինակներից արդարադատության նախարար Արփինե Հովհաննիսյանը գտնում է, որ իրենք փորձել են ավելի լիբերալ չափանիշներ եւ վերահսկողության մեխանիզմներ մշակել քաղաքական ուժերի գործունեության համար:

Նրա դիտարկմամբ, գործող օրենքն այդ առումով բավական կոշտ է: Եվ թե՛ Վենետիկի հանձնաժողովի հանձնարարականներից, թե՛ միջազգային փորձից ելնելով՝ ընտրվել է այն տարբերակը, որ կուսակցությունները պետք է իրենց ձեւավորման ժամանակ ազատ լինեն, իսկ պետությունը հնարավորինս քիչ մասնակցություն ու միջամտություն ունենա կուսակցաշինության գործընթացին:

«Համեմատության համար կարելի է նշել, որ գործող օրենքով նորաստեղծ կուսակցությունը գործունեության 6 ամիսների ընթացքում պետք է ունենա առնվազն 2000 անդամ, ներկայացված նախագծով՝ 1000 անդամ: Եվ մենք հնարավորություն ենք տվել, որ ընդհանրապես հասարակական-քաղաքական կյանքում կուսակցության՝ որպես միավորի դերակատարությունը որոշվի բացառապես ընտությունների ժամանակ եւ ոչ թե պետական-իշխանական գործիքակազմի միջոցով: Դրա համար կուսակցական ներքին ժողովրդավարության խթանման ուղղությամբ ինքը՝ կուսակցությունը, պետք է շահագրգիռ լինի:

Եվ եթե կուսակցությունը հասել է այն մակարդակին, որ ոչ միայն ռեգիոնալ, այլեւ համապետական ընտրություններում է առաջադրվում, կուսակցաշինությունը հասել է այն մակարդակի, որ տարբեր մարզերում ունի բազմաթիվ հեղինակավոր անդամներ, ժողովրդի մոտ ունի բարձր վարկանիշ եւ ինչ-որ տեղ փրայմերիզների անհրաժեշտություն է տեսնում, դա պետք է բացառապես այդ ուժի ներքին կանոնադրությանբ որոշվի»,- ասում է Ա. Հովհաննիսյանը:

Վերջինիս խոսքերով, կուսակցությունների ներքին ժողովրդավարության հարցն այնքան է կարեւորվել, որ Սահմանադրության փոփոխություններով սահմանվել է, թե կուսակցությունների կառուցվածքը եւ գործունեությունը չեն կարող հակասել ժողովրդավարական սկզբունքներին: «Նախագիծը մշակելիս մենք բավականին զգույշ մոտեցում ենք դրսեւորել: Մի շարք միջազգային փաստաթղթեր պահանջում են, որ պետության միջամտությունը կուսակցության գործունեությանը պետք է հասցվի նվազագույնին, մյուս կողմից՝ մենք խնդիր ունեինք սահմանել երաշիքներ կուսակցության ներքին ժողովրդավարության համար, ինչը նշանակում էր, որ կուսակցության կառուցվածքի եւ որոշումների ընդունման համար պետք է սահմանեինք որոշակի չափանիշներ:

Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մենք դեռեւս կուսակցությունների ներքին ժողովրդավարության ապահովման խնդիր ունենք` մեր կողմից սահմանվել են մանրամասն կարգավորումներ` ի տարբերություն մի շարք երկրների փորձի, որտեղ կուսակցությունների մասին օրենքները պարունակում են ընդամենը մի քանի կողմնորոշիչ նշանակություն ունեցող դրույթներ»,- ասում է Ա. Հովհաննիսյանը:

Պատասխանելով այն դիտարկմանը, թե կուսակցություններում շատ հաճախ որոշումն ընդունում է մեկ անձ՝ նախագահն ու այն պարտադրում կուսակիցներին՝ Ա. Հովհաննիսյանը հավելում է, թե նախագծում կա այնպիսի կարգավորում, որ ամենակարեւոր որոշումները կուսակցության կանոնադրության հաստատման եւ ծրագրի ընդունման, դրանցում փոփոխություններ կատարելու, ղեկավար եւ վերահսկողություն իրականացնող մարմինների կազմավորման, մշտապես գործող ղեկավար մարմնի ընտրության, նշանակման, կուսակցության վերակազմակերպման խնդիրներն են: «Եվ որ կուսակցության լուծարման որոշումները կարող է ընդունել միայն կուսակցության բարձրագույն կոլեգիալ մարմինը, այսինքն` համագումարը, որը իրավազոր է, եթե մասնակցում են առնվազն 100 պատվիրակ: Սա երաշխիք է, որ կուսակցության ամենակարեւոր որոշումները չկայացնի, օրինակ, միայն կուսակացության նախագահը»,- եզրափակում է նախարարը:

Տպել
2952 դիտում

Բաղրամյան պողոտայում կիրառվել են բացառապես լուսաձայնային, ոչ բեկորային նռնակներ, դրանք թուրքական չեն․ Ֆիդանյան

Մեկնարկել է Եվրո-2024-ը․ բացման հանդիսավոր արարողությունը կայացել է Մյունխենի մարզադաշտում (լուսանկարներ)

Բախման ընթացքում առաջին վնասվածքը ստացել են ոստիկանները, բացի ոստիկանական ուժերից որևէ այլ ուժ չի ներգրավվել․ Ֆիդանյան

EventHub․am-ը՝ աշխարհահռչակ Black Eyed Peas-ի Թբիլիսիի համերգի տոմսերի վաճառքի պաշտոնական ներկայացուցիչ

Կազան-2024. սամբիստ Արսեն Խանջյանը՝ բրոնզե մեդալակիր

Այսօրվա մայրամուտը Սևանում (լուսանկար)

Քաղաքական առաջնորդ Գարեգին Բ-ն պետք է հեռանա, նա նախկին քրեաօլիգարխիկ իշխանության շարունակությունն է. Էդգար Առաքելյան

ՊՆ-ն 18-27 տարեկան աղջիկներին և կանանց հրավիրում է պարտադիր 6-ամսյա ժամկետային ծառայության (տեսանյութ)

Ալավերդի-Այրում վնասված երկաթգիծը շահագործվել է․ բեռնատար գնացքն անցել է նորոգված հատվածով (տեսանյութ)

«Կրթությունից աշխատանք՝ մեկ քայլ». «Ապագա» հիմնադրամը նոր ծրագիր է սկսում (տեսանյութ)

Զելենսկին ժամանել է Շվեյցարիա․ նա մասնակցելու է խաղաղության գագաթնաժողովին

Իր արած գրառումը սեփական գրպանին կպավ, մարդիկ դադարում են օգտվել «Ջիջի»-ի ծառայությունից. Միսկարյանը ևս բոյկոտում է

Սեր Դիլիջանի երկնքում․ Գագիկ Սուրենյանը լուսանկար է հրապարակել

Պաշարները կշարունակեն փոքրիկների կյանքեր փրկել․ Երևանի փոխքաղաքապետը և առողջապահության վարչության պետը արյուն են հանձնել

Մխիթար Հայրապետյանը Վաշինգտոնում այցելել է Starlink-ի գրասենյակ․ համագործակցության հարցեր են քննարկվել

Երևանում իրանական առևտրի տուն է բացվելու․ Հայաստանը մտադիր է նման կենտրոն ունենալ Թեհրանում

Կայացել է սուբվենցիոն հայտերի գնահատման հանձնաժողովի նիստը․ համայնքներից ստացված 49 ծրագիր է քննարկվել

Խուզարկություններ են արվել, ՀՅԴ 10 ղեկավար անդամ է ձերբակալվել․ Սաղաթելյան

Երևան-Քիշնև ինքնաթիռը չնախատեսված վայրէջք է կատարել Բուխարեստում․ ինչ են հայտնել Մոլդովայի իշխանությունները

Երկուսս էլ առանց անուն տալու հասկացանք՝ ով է այն տերտերը, որի առջև դրախտի դարպասները հաստատ փակ են լինելու․ Կոնջորյան

Հայաստանում կիրականացվի 130 մլրդ դրամի ներդրում, կստեղծվի մոտ 1000 աշխատատեղ․ Գևորգ Պապոյանը խոսել է առաջիկա ծրագրերից

Կոմիտասի շենքերից մեկում հրդեհ է բռնկվել, կրակը տեսանելի է մի քանի հարյուր մետրից․ ըստ տանտիրոջ՝ պայթել է գազաբալոնը

5 հա և ավելի մակերեսով գյուղատնտեսական նշանակության հողերի միավորման դեպքում կտրամադրվի պետական աջակցություն

Գյուղի սկզբնամասում դարանակալել, հետո կրակել է․ Ամբերդի բնակչի սպանության կասկածանքով ձերբակալվել է համագյուղացին

Վարչապետը օտարերկրյա պետություններում Սփյուռքի գործերի հանձնակատար է նշանակել

Մեկ ամիս առանձին ժամերի միակողմանի փակ է լինելու Էրեբունու փողոցից Այվազովսկի ճանապարհահատվածը

Հայ-ադրբեջանական սահմանում արտառոց տեղաշարժ կամ միջադեպ չի նկատվել․ ԵՄ դիտորդական առաքելություն

Ոստիկանության բաժանմունքում կանայք հարձակվել են օպերլիազորի վրա, հարվածել, հայհոյել․ մեկի մոտ դանակ է հայտնաբերվել

ՌԴ-ն պատրաստ է «հենց վաղն» էլ նստել բանակցության սեղանի շուրջ․ Պուտինը հայտնել է Ուկրաինայի հետ խաղաղության պայմանները

ԱԳՆ շենքի դիմաց Գալստանյանի ակցիայի ժամանակ խուլիգանության դեպքի վարույթով նախաքննությունը, երեք անձի մասով, ավարտվել է

Գերմանիայում ռեկորդային քանակով՝ 35 տոննա կոկային է առգրավվել․ արժեքը գնահատվում է 30 միլիարդ եվրո

Քարկոփը Մ-6 ավտոճանապարհին միացնող հետիոտնային կամրջի աշխատանքներն ավարտվել են

Ռուսաստանից տուրիստական հոսքը կրճատվել է․ որ երկրներից են ավելի շատ զբոսաշրջիկներ այցելել Հայաստան

Երկրի ապագայի մասին մտածող ղեկավար ունենալու մաղթանք հղողն ինքը պետք է սեփականն ունենա․ ԱԳՆ բողոքի նոտան Բելառուսին

Պետք է հետևենք զարգացած երկրների օրինակներին․ Ավանեսյանն ու տարբեր գերատեսչությունների աշխատակիցներ արյուն են հանձնել

Որոշ գյուղատնտեսական արտադրատեսակների արտահանման նկատմամբ վեցամսյա արգելք է սահմանվել

Նախարարության քրգործերի բովանդակության մեջ խորանալու ժամանակ ու ցանկություն չի եղել, թիմը լավ է աշխատում․ Պապոյան

Բերման են ենթարկվել ՀՅԴ Վայոց ձորի կառույցի ղեկավար մարմնի անդամներ․ Լիլիթ Գալստյան

Հայտնաբերվել է հրազենային վնասվածքով պայմանագրային զինծառայողի դի․ ՊՆ

Կարելի է արձանագրել, որ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին կայացել է․ Հովիկ Աղազարյան