Օդից՝ փող. 300 միլիոն vs նորմալ լուսացույցեր

Նախորդ շաբաթ Հայաստանի նորանշանակ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը մի ուշագրավ հայտարարություն արեց: Նա, մասնավորապես, ասաց, որ «Ճանապարհային ոստիկանության նպատակային գլխավոր ֆունկցիան պետք է լինի ոչ թե շատ տուգանք գրելը, առավելագույն բարենպաստ վիճակներում տեսախցիկ դնելը, որպեսզի մենք մեր քաղաքացուն գցենք անհարմար վիճակի մեջ, այլ հակառակը՝ նվազեցնենք վթարների քանակը»:

Այս հայտարարության հետ, մեղմ ասած, դժվար է չհամաձայնվելը: Ու թեեւ դեռեւս շուտ է դատել, թե ինչպես այդ հայտարարությունը կվերածվի առարկայական իրականության, քննարկենք մի խնդիր, որին մեր մշտական ընթերցողը տեղյակ է եւ որի լուծումը առաջին քայլն է, որը պետք է արվի վարչապետի հայտարարությունը իրականություն դարձնելու ճանապարհին: Խոսքը լուսացույցների սեկցիաների մասին է:

Ճանապարհային ոստիկանությունից ստացված տեղեկությունների համաձայն՝ Երեւանում վարորդները «կարմիր լույսի» համար ամենաշատը տուգանվում են Բաղրամյան-Մոսկովյան, Հաղթանակի կամուրջ-Մաշտոց, Սեբաստիա-Րաֆֆի, Մաշտոց-Ամիրյան, Մաշտոց-Խորենացի եւ Հալաբյան-Արզումանյան խաչմերուկներում… Դրանցից միայն Հալաբյան-Արզումանյանն է, որ ունի շատ հին ու չերեւացող լուսացույց, այնինչ մյուս խաչմերուկների լուսացույցները բավականին նոր ու պայծառ են: Բայց այդ խաչմերուկներում կա մի «հիասքանչ» ու եկամտաբեր ծուղակ:

Կանաչի բացակայությունը՝ կարմիր

Երբ նախորդ դարասկզբին մարդկությունը ստեղծում էր եռագույն լուսացույցը, բավականին ուշադրություն էր դարձվում այն գույներին, որոնք պետք է կիրառվեն վարորդներին տարբեր հրահանգները տեղ հասցնելու համար: Ինչպես գիտեն բոլորը, երթեւեկությունը արգելող հրահանգի գույնը ընտրվեց կարմիրը, քանի որ այն ամենալավն է տարածվում մառախուղում, առավելագույնս է «աչք ծակում» եւ հոգեբանորեն ասոցացվում է վտանգի հետ:

Սակայն Հայաստանում հաճախ հանդիպում ենք լուսացույցների, որոնց արգելող նշանը ոչ թե կարմիր լույսն է, այլ ընդամենը կանաչ ազդանշանի բացակայությունը: Խոսքը, մասնավորապես, այսպես կոչված «սեկցիաների» մասին է:

Թեեւ սեկցիան ոչ միշտ է դրվում լուսացույցի վրա եւ հաճախ երթեւեկությունը բոլոր ուղղություններով կարգավորվում է մի լուսացույցով, բոլորս էլ գիտենք, թե ինչ է լուսացույցի սեկցիան: Դա մեքենաների վարորդներին խաչմերուկից դեպի աջ կամ ձախ երթեւեկությունը շարունակելու թույլտվություն տվող, ազդանշան հաղորդող լուսացույց է, որը կամ միացված է (երթեւեկությունը թույլատրվում է), կամ մարած (երթեւեկությունը արգելվում է):

Սակայն քանի դեռ լուսացույցի կարմիր լույսը հնարավոր չէ չնկատել, սեկցիայի դեպքում վարորդը պարտավոր է տեսնել՝ որ լուսացույցի կողքին կա մարված սեկցիա, որն արգելում է երթեւեկությունը… Եվ, բնականաբար, բազմաթիվ վարորդներ հաճախ չեն նկատում այն:

Եվ եթե ցերեկը մենք՝ վարորդներս, տեսնում ենք լուսացույցը ամբողջությամբ եւ կարող ենք տեսնել, որ դրա կողքին կա նաեւ սեկցիա, ապա օրվա մութ ժամերին մենք սովորաբար տեսնում ենք միայն լուսացույցի վառված լույսը եւ չենք տեսնում դրա կառուցվածքը (սեկցիայի առկայությունն ու բացակայությունը): Համապատասխանաբար, վարորդներս չենք կարող կռահել, որ լուսացույցի կողքին կա մարված սեկցիա, որը մեզ արգելում է երթեւեկել:

Արդյունքում, անգամ ամենաբարեխիղճ վարորդները, տեսնելով լուսացույցի հիմնական կանաչ լույսը, չնկատելով մարված սեկցիայի առկայությունը, մտնում են խաչմերուկ եւ իրենց կամքից անկախ կատարում են լրջագույն խախտում ու տուգանվում 20-50 հազար դրամով… Ընդ որում, երբեմն լուսացույցների մարված սեկցիաները չնկատելու ու հիմնական ուղղության կանաչ լույսով առաջնորդվելու արդյունքում լինում են ծանր վթարներ:

Փող քամոցի

Ինչպես նշեցինք, լուսացույցի հիմնական ուղղության կանաչ լույսի, բայց մարված սեկցիայի առկայությամբ սեկցիայի ուղղությամբ խաչմերուկ մտած ու հատած վարորդները նկարվում եւ տուգանվում են 20-50 հազար դրամով: Ու թեեւ եղել են դեպքեր, երբ այդ կերպ տուգանված վարորդները բողոքարկել են տուգանքը դատական կարգով ու հասել են հաղթանակի, նկատենք, որ Հայաստանում վարորդների ընդամենը մի չնչին մասն է «զահլա անում» տուգանք բողոքարկել (սովորաբար, միջինում բողոքարկվում է տուգանքների 0.5-1 տոկոսը):

Համաձայն Ճանապարհային ոստիկանությունից ստացված վիճակագրության,  մայրաքաղաք Երեւանի ճանապարհներին տարեկան շուրջ 50 հազար վարորդ տուգանվում է լուսացույցի արգելող նշանին չենթարկվելու համար: Սակայն եթե առանց սեկցիայով ծուղակների խաչմերուկներում միջինում արձանագրվում է ամսական շուրջ 40 «կարմիր լույս», ապա այդպիսի ծուղակներով խաչմերուկներում այդ թիվը 4,5 անգամ գերազանցում է ու կազմում 150-200:

Լուսացույցային սեկցիաներով այսօրինակ ծուղակներով խաչմերուկներում լուսացույցի արգելող նշանին (մարված սեկցիային) չենթարկվելու համար հայաստանցի վարորդները տարեկան մոտ 300 միլիոն դրամի տուգանք են վճարում:

300 միլիոն դրամ, որը գնում է ՀՀ ԿԱ ոստիկանության արտաբյուջետային հիմնադրամ եւ «Սեքյուրիթի Դրիմ» ընկերությանը: Եվ հենց դա է պատճառը, որ այդ սեկցիաները չեն վերածվում առաջադեմ աշխարհին վայել ամբողջական լուսացույցերի… Երբ մեկի տեղը իրար կողք երկու լուսացույց է, մեկը մի ուղղությամբ երթեւեկողների համար, մյուսը՝ այլ ուղղությամբ:

Անգամ Վրաստանը, որ մինչ վերջերս ճանապարհային երթեւեկության հարցերում Հայաստանից ավելի հետամնաց էր, եւս անցավ քաղաքակիրթ այդ մոդելին եւ հաճախ Թիֆլիսի, Բաթումի ու այլ քաղաքների խաչմերուկներում կարելի է հանդիպել տարբեր ուղղությունները առանձին կարգավորող «զույգ» լուսացույցեր:

Քաղաքական կամք

Առաջիկայում կտեսնենք, թե որքանով է գործադիրը պատրաստ փոխել կարգավորումները եւ վերջ տալ լուսացույցային սեկցիաների ծուղակներին, ի հեճուկս այն հանգամանքի, որ դրանով ոստիկանության արտաբյուջետային հիմնադրամի ու «Սեքյուրիթի դրիմի» տարեկան եկամուտները կպակասեն 300 միլիոն դրամով:

Դանիել Իոաննիսյան