Երկու աղմկոտ սպանություն եւ Հոկտեմբերի 27

«Իմ 37-ամյա որդուն սպանել է Միհրան Մովսիսյանը»՝ մեր զրույցի ընթացքում ահա այսպիսի սենսացիոն հայտարարություն  արեց 2001-ի հոկտեմբերի 14-ին սպանված Սամվել Առաքելյանի հայրը՝ Ստեփան Առաքելյանը:

Երկու որդի կորցրած ծերունին (երկրորդ որդին մահացել է ինֆարկտից, որդիների 6 որբերին այժմ Ստեփան Առաքելյանն է խնամում), իր իսկ խոսքերով, այլեւս կորցնելու բան չունի, ապրում է որդու սպանությունը բացահայտված տեսնելու հույսով: Պատմությունը, որ արեց Ստեփան Առաքելյանը, մի կողմից անհավատալի էր, մյուս կողմից` զարհուրելի: Նա մի շարք սպանությունների, ահաբեկչության եւ այլ հանցագործությունների մեջ մեղադրեց Ազատամարտի եւ կանանց վետերանների միության նախագահ Միհրան Մովսիսյանին:

Հայրը պատմեց, որ իր որդին եւ Միհրան Մովսիսյանը ծանոթացել են 94 թվին՝ արցախյան պատերազմի ժամանակ: Պատերազմի տարիներին Մովսիսյանը Ղարաբաղում բանակին սպասարկող ավտոծառայության ղեկավար է եղել, իսկ Սամվելը` այդ ծառայության շտապօգնության վարորդ: Հոր պատմածի համաձայն, Սամվելը հլուհնազանդ կատարել է Մովսիսյանի հանձնարարությունները՝ դիակները հավաքելիս նրանց վրայից հանել է զենքերը, տեղափոխել Մովսիսյանի հոր տուն, հետագայում զբաղվել է դիակապտությամբ՝ դիակների վրայից հանել է ոսկե զարդերն ու ատամները եւ հանձնել Մովսիսյանին: Այստեղից էլ որդու մականունը՝ «Շակալ»: Կարճ ժամանակ անց, Ստեփան Առաքելյանի պատմածով, Մովսիսյանը որոշել է Սամվելին զորացրել՝ դրա համար օգտագործելով նրան վիրավորելու ճանապարհը. «Մատյանը պահել է ոտի վրա, որ վառվածի հետք չմնա, իր ձեռքով կրակել որդուս ոտքին, ապա ուղարկել տուն, մինչեւ վերջ էլ Սամվելը այդ ոտքից կաղում էր»:

Երկու աղմկոտ սպանություն

Ըստ Ստեփան Առաքելյանի, իր որդու եւ Միհրան Մովսիսյանի «համագործակցությունը» շարունակվել է նաեւ Հայաստանում: Որպես Ղարաբաղյան «դեպքերի» ապացույց, ծերունին պահել-պահպանել է Սամվելի՝ Միհրանից ստացած 50 հազար դրամի պարգեւատրման ստացականը: Փաստորեն, Սամվելը դարձել է, ինչպես նրա Շուշանիկ  հորաքույրն  է ասում, «համարյա ձրի կիլլեր»: Նրան Միհրան Մովսիսյանը պարբերաբար հանձնարարություններ է տվել, որոնց մասին երիտասարդը տանը պատմել է հորն ու հորաքրոջը, անգամ լաց եղել: Սամվել Առաքելյանի պատմածից տնեցիք իմացել են, որ Միհրան Մովսիսյանն է Խորխոռունու սպանության հեղինակը: (Ի դեպ, ասում են Շմայսի ձերբակալությունը իրականում ոչ թե ինչ-որ ոսպի հետ էր կապված, այլ հենց այս գործի, որի շուրջ անձամբ կասկածներ ուներ Վազգեն Սարգսյանը): Սպանվածի հարազատները պատմեցին, որ Խորխոռունու սպանության հաջորդ օրերին Սամվելը հեռուստացույցից չէր պոկվում՝ սպասում էր, որ իր անունը կտան: Իր որդու սպանության պատճառը, սակայն, ծերունին համարում է Գագիկ Պողոսյանի սպանությունը, որին մասնակցել է Սամվել Առաքելյանը: Ընդ որում, Պողոսյանի դռանն ամրացված պայթուցիկ սարքն ամրացնելու համար, նրա պատմածով, օգտագործվել է Սամվել Առաքելյանի տնից բերած պլաստիրինը, որի մնացած մասը հայրը հանձնել է քննիչներին: Չճշտված տվյալներով, փորձաքննության եզրակացությամբ, Ստեփան Առաքելյանի տնից առգրավված պլաստիրինը եւ Պողոսյանի դռան վրա հայտնաբերված պլաստիրինը նույնն են: Սամվելի ֆունկցիան, ըստ հոր պատմածի, «աթանդա կանգնելն է եղել»:

Գագիկ Պողոսյանի նկատմամբ Միհրան Մովսիսյանի ունեցած հակակրանքի մասին վկայեց նաեւ ԱԿՎՄ նախկին փոխնախագահ՝ իր խոսքերով՝ Միհրան Մովսիսյանի պատճառով 6 ամիս խարդախության մեղադրանքով նստած եւ 2001-ի նոյեմբերին ազատված Կարինե Գրիգորյանը (Ճայ Մայիսի կինը): Նա պատմեց, որ Վանաձորի մաքսայինի պետ՝ ԱՎՄ անդամ Սամսոն Խաչատրյանին աշխատանքից ազատելուց հետո Գագիկ Պողոսյանը Միհրանի աչքի փուշն էր դարձել: Մ.Մովսիսյանը այցելել է Պողոսյանին եւ փորձել այդ հարցը կարգավորել, բայց Կ.Գրիգորյանի պատմածով՝ վերադարձել է շատ դժգոհ եւ սպառնացել է վերացնել Գագիկ Պողոսյանին, որը նրան շատ վատ է ընդունել: Նախկին փոխնախագահը նշեց նաեւ, որ Մովսիսյանը ձգտում էր դառնալ օդանավակայանի մաքսապետ, բայց Պողոսյանը հրաժարվել է նրան նշանակել:

Ստեփան Առաքելյանը պատմեց նաեւ, որ Շիրխանյանի աղջկա տունն էլ իր որդին այրել է Մովսիսյանի պատվերով. «Մանդիրովկեն գցել է դռան տակ, դուռը բարձրացրել, 10 լ բենզին լցրել տունը եւ վառել»: Նա նաեւ, ըստ Ստեփան Առաքելյանի, փորձել է առեւանգել Կարինե Գրիգորյանի եւ Ճայ Մայիսի երկվորյակ երեխաներին: Ըստ տիկին Կարինեի, իր 10-ամյա երեխաները մանրամասն պատմել են, որ օրեր շարունակ մի սպիտակ 09-ն է իրենց հետեւում: Հետո իմացել են, որ դա Միհրանի տղաներից Արթուր Այվազյանն է: Կարինե Գրիգորյանը մի պատմություն էլ պատմեց միության վաճառած կարագի մասին՝ ոմն Գագաս Արթուր 30 տոննա կարագ է բերել ԱԿՎՄ, Միհրան Մովսիսյանն էլ սկսել է այն վաճառել՝ բացատրելով, որ միության դրամարկղը կհարստանա: Հետագայում այդ տղային ««Նիվայի» մեջ սիրածի հետ սպանեցին»՝ Կ. Գրիգորյանը պատմեց, որ սպանության մասին իսկությունը իմացել է քննչական մեկուսարանում գտնվելու ժամանակ, երբ քննիչների ցույց տված նկարներով ճանաչել է Գագաս Արթուրին եւ այդ մասին   ցուցմունք է տվել:

Կարինե Գրիգորյանն ասաց, որ Միհրան Մովսիսյանն իրեն էլ է տարել թաղմանը.  «ինքը նման սովորություն ունի՝ գնում է իր սպանության բոլոր կետերը»: «Մարտի 8-ի նախօրյակին էլ մի կալանավորված անձի կնոջից 2 «Ռոլեքս» ժամացույց վերցրեց՝ իբր նրա ամուսնու գործը դզելու համար՝ ասելով՝ ուղարկում եմ Սերժի կնգան: Հետո էլ մեր ներկայությամբ զանգեց՝ «Սաթ ջան (Սերժ Սարգսյանի օգնականն է-խմբ.), շեֆը հավանե՞ց ժամացույցը»», պատմում է Կարինե Գրիգորյանը: Ըստ Կ.Գրիգորյանի եւ Ս.Առաքելյանի, Մովսիսյանն է պատվիրել նաեւ Կոմանդոսի դեմ մահափորձը:

Հոկտեմբերի 27-ի մասին

Իսկ ամենասենսացիոնը Ստեփան Առաքելյանի պատմությունն էր՝ կապված հոկտեմբերի 27-ի հետ: 1999-ի հոկտեմբերի կեսերին տղան տուն է վերադարձել եւ հորն ասել, որ «Վազգենի ու Դեմիրճյանի դատավճիռը կարդացինք»: Հոր հարցուփորձին պատասխանել է, որ Մուշեղի տանը ժողով էր (Միհրան Մովսիսյանը Մուշեղ Մովսիսյանի եւ Շմայսի հորեղբոր որդին է-խմբ.), ժողովի ժամանակ են որոշել՝ «ես էլ դրսում աթանդա էի»: Այս կապակցությամբ Ս.Առաքելյանին զինդատախազությունը անցյալ տարվա նոյեմբերին հրավիրել եւ հարցաքննել է: Հոկտեմբերի 14-ից (Ս.Առաքելյանի սպանությունից) օրեր առաջ զոհը վտանգը կանխազգացել է: 14-ի առավոտյան տուն է զանգել Միհրան Մովսիսյանը, իսկ երեկոյան՝ նրա տղաներից Արթուր Այվազյանը եւ Սամվելի հետ ժամադրվել կահույքի գործարանի մոտ: Տնից դուրս գալուց առաջ Սամվելն ասել է, եթե չգամ, ուրեմն Միհրան Մովսիսյանն է մեղավոր: Կարինե Գրիգորյանն ավելացրեց, որ «հոկտեմբերի 9-ին Սամվելը եկել էր իր դատին եւ իրեն գրկելով ասել, որ հոգնել է եւ 18-ին գալու է ու ամեն ինչ դատարանում պատմի, բայց 14-ին սպանեցին»: Սամվել Առաքելյանի դիակը գտել են «Հաղթանակ» կամրջի տակ՝ հոկտեմբերի 15-ին: Հարազատները պնդում են, որ Միհրան Մովսիսյանը անձամբ է խեղդել նրան, հետո տվել է մյուսներին հաշվեհարդար տեսնելու՝ դանակի 6 հարվածի հետք է հայտնաբերվել դիակի վրա, իսկ ձեռքի մեջ հագցված նռնակը, հարազատները ենթադրում են, որ նախատեսված էր իրավապահների համար: «Մասսայական շոու է արել, որ դաս լինի մյուսների համար»՝ համոզված է սպանվածի հայրը:

Այս պատմությունը, հավանաբար, չէինք տպագրի, եթե մեր հարցումների արդյունքում դրանք միանշանակ հերքվեին: Սակայն փաստերը Միհրան Մովսիսյանի օգտին չեն խոսում: Նախ, օպերատիվ խմբի ղեկավարը ոչ միայն չժխտեց մեր տեղեկատվությունը, այլեւ հաստատեց, որ «Ստեփան Առաքելյանի ասածների մեջ մեծ ճշմարտություն կա», թեեւ նախաքննության գաղտնիությունը վկայակոչելով՝ հրաժարվեց մանրամասներ հաղորդել: Այսօր Սամվել Առաքելյանի սպանության մեջ կասկածվում են եւ կալանավորված են 7-8 անձ: Քննությունը սկզբում վարում էր Մաշտոցի դատախազությունը, հետագայում տեղափոխվել է հանրապետական դատախազություն, որտեղ այժմ հատուկ կարեւորագույն գործերով մի խումբ քննիչներ՝ Բագրատ Պետրոսյանի գլխավորությամբ, քննում են այս գործը: Սա եւս վկայում է, որ գործը լուրջ ընթացք է ստանում:

Ինչ վերաբերում է Միհրան Մովսիսյանին՝ մեր զրույցի ժամանակ նա նշեց, որ ասվածն «ամբողջությամբ զրպարտություն է, այժմ նախաքննություն է գնում, համոզված եմ, որ ամեն ինչ կանեն՝ պարզելու համար»: Նա նաեւ նշեց. «Սամվել Առաքելյանը երբ նեղության մեջ է եղել, դիմել է՝ աջակցել եմ, բայց որ ձեռքից մաքուր չէր, մոտ չեմ թողել»: Ինչ վերաբերում է մեղադրանքներին՝ «Ոչ մի առնչություն չեմ ունեցել Գագիկ Պողոսյանի հետ, ինձ ցավ է պատճառում Գագիկ Պողոսյանի նման անձնավորության մահը, որ իմանայի՝ ես իմ ձեռքով կհանձնեի այդ մարդուն իրավապահներին: Թե ինչ սատանա է մտել հոր մեջ՝ այդ հիվանդ մարդու մեջ, չգիտեմ»: Նա նաեւ համոզված է, որ որոշ ուժեր սրանով նպատակ են հետապնդում արգելակել իր նորաստեղծ (2001թ. նոյեմբերին գրանցված) «Աշխատանք, օրենք, միասնություն» կուսակցության կայացումը, որի նախագահն է ինքը՝ Միհրան Մովսիսյանը:

Արմինե Օհանյան

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2002 թվականի փետրվարի 13-ի համարում