Ադրբեջանն ու Ռուսաստանը համաձայնության չեն եկել, Բաքուն դեմ է գնացել խաղաղապահների ներկայությանը ԼՂ-ում. Հովհաննիսյան

20/04/2024 schedule22:25

«Հայկական ժամանակ»-ը զրուցել է ռազմական փորձագետ Կարեն Հովհաննիսյանի հետ: Այն ներկայացնում ենք՝ ստորև.

- Պարոն Հովհաննիսյան, Ադրբեջանն ու Ռուսաստանը հայտարարել են, որ ՌԴ խաղաղապահ կոնտինգենտը դուրս է գալիս ԼՂ-ից, այդ մասին փաստող տեսանյութեր էլ են տարածվել: Իսկապե՞ս Ռուսաստանը լքում է ԼՂ-ն, թե՞ պատրանք է:

- Արցախից ռուս խաղաղապահների դուրսբերումը խոսում է այն մասին, որ, ամեն դեպքում, Ադրբեջանը և ՌԴ-ն համաձայնության չեն եկել, քանի որ Արցախի հայաթափումից հետո ՌԴ-ն անընդհատ հայտարարում էր, թե մինչև 2025 թվականը ռուս խաղաղապահները մնալու են, իսկ դրանից հետո կորոշեն՝ մնա՞լ, թե՞ ոչ: Այստեղ ակնհայտ է դառնում, որ, ամեն դեպքում, Ադրբեջանը կարծես թե դեմ է գնացել այլևս ռուս խաղաղապահների ներկայությանը Արցախում: Մյուս կողմից էլ կարծես թե ՌԴ-ն էլ համաձայնել է դուրս գալ Արցախից այն դեպքում, երբ որ Ակնայում կփակվի ռուս-թուրքական մոնիտորինգային դիտակետը, որը տեղակայվել էր ռուս խաղաղապահներին զուգահեռ: Չեմ բացառում, որ ռուս խաղաղապահները այլ ձևաչափով կրկին վերադառնան Արցախ:

- Մենք տեսանք, որ ռուս խաղաղապահների լուռ համաձայնությամբ, ինչ-որ տեղ՝ նաև մասնակցությամբ, Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցավ էթնիկ զտում, միաժամանակ պաշտոնական Մոսկվան հայտարարում է, թե ԼՂ հայությունը պետք է հնարավորություն ունենա հետ վերադառնալու: Ինչի՞ մասին է վկայում այս հայտարարությունը:

- ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչը իսկապես հայտարարեց, որ պետք է հայերը վերադառնան, և եթե դիվանագիտական լեզվից թարգմանենք, ապա ստացվում է, որ ՌԴ-ն Ադրբեջանից ակնկալում կամ պահանջում է, որ ապահովի արցախահայության վերադարձը և անվտանգությունը, իրավունքների պաշտպանությունը, և բոլորս էլ գիտենք, որ դա տեղի չի ունենալու: ՌԴ-ն հող է նախապատրաստում այլ պայմանագրերով ու ձևաչափերով ռուսական ռազմական ներկայացվածությունը Արցախում ապահովելու համար: Մյուս կողմից, Զախարովան նաև հայտարարում է, որ արցախահայության վերադարձը չպետք է պայմանավորված լինի 80-90-ական թվականներին Ադրբեջանից և Հայաստանից գաղթած կամ բռնի տեղահանված քաղաքացիների վերադարձով, այսինքն՝ չպետք է լինի հայելային տարբերակով, և չպետք է նույնականացնել արցախահայության վերադարձը այս դեպքի հետ: Եթե կհիշեք, Բաքվի բռնապետը հայտարարում էր, որ եթե ուզում եք ապրել Արցախում կամ վերադառնալ, ապա պետք է ադրբեջանցիները ևս վերադառնան «Արևմտյան Ադրբեջան»: Այստեղ ՌԴ-ն հստակեցնում է, որ դրանք չպետք է նույնականացնել: Սա խոսում է նրա մասին, որ ռուսները հող են նախապատրաստում արցախահայության հնարավոր վերադարձի պայմաններում ռուսական անվտանգության նոր նորմերով պայմանագիր կամ համաձայնագիր կնքելու համար:

- Որոշ փորձագետների պնդմամբ՝ Ռուսաստանը, այսպես ասած, հենց այնպես չէր հեռանա ԼՂ-ից: Իսկ Ձե՞ր կարծիքով:

- Կարծում եմ՝ այս փուլում ՌԴ-ն չի ցանկանում առճակատման գնալ Ադրբեջանի հետ, որովհետև առանց այդ էլ շատ մեծ խնդիրներ ունի տարբեր հատվածներում և փորձում է դիվանագիտական ճանապարհներով, ծուղակներ կամ իրավիճակներ ստեղծելով բերել հասցնել նրան, որ, այո, Ադրբեջանն ինքը համաձայնի, որ ՌԴ-ն կրկին վերադառնա Ադրբեջան: Իսկ եթե ամեն դեպքում Ադրբեջանը որոշի, որ՝ «ոչ, ես ինքս եմ ապահովում հայերի վերադարձը և անվտանգությունը», արդեն ՌԴ-ից կլինի կոշտ մոտեցում: Բնականաբար, դա տեղի կունենա այն ժամանակ, երբ Ուկրաինայում որոշակիորեն մեղմանան ռազմական գործողությունները:

- Արդյոք ՌԴ-ի դուրս գալը չի՞ նշանակում, որ այնտեղ թուրքական գործոնն է մեծանալու:

- Թուրքական գործոն ի սկզբանե եղել է Ադրբեջանում և տարբեր ձևերով դրսևորվել թե՛ տնտեսության մեջ, թե՛ բանակում և թե՛ ընդհանրապես արտաքին քաղաքականությունում: Այս դեպքում Թուրքիայի գործոնը «երկու պետություն մեկ ազգ» ձևաչափով է, սակայն պաշտոնական առումով ռազմական համագործակցություն դեռևս Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև չկա, և չեմ էլ կարծում, որ մոտ ժամանակներում կլինի. ՌԴ-ն թույլ չի տա, որովհետև երբ ասում ենք՝ Թուրքիա, մեծ հաշվով ՌԴ-ի համար Արևմուտք է և ՆԱՏՕ: Այս ամենից ենթադրում ենք, որ հատկապես ԼՂ տարածքներում ոչ թե Թուրքիայի ներկայացվածությունը նոր է, այլ 2020 թվականից կա, և սա համաձայնեցված է եղել նաև ՌԴ-ի հետ:

- Իսրայելն ի՞նչ դերակատարում կարող է ունենալ, և արդյոք հնարավո՞ր է՝ ԼՂ-ն վերածվի հակաիրանական «ռազմաբազայի»:

- Այո, կարող է, որովհետև հատկապես 2020 թվականից հետո ԼՂ-ում կառուցված օդանավակայանները, ըստ էության, գտնվում են իսրայելական վերահսկողության տակ, և դրա մասին նաև գիտի Իրանը: Եթե Իսրայելը որոշի, որ պետք է Իրանի հետ սկսի ցամաքային ռազմական գործողություններ, ապա հավանականությունը մեծ է, որ նաև այդ հատվածից սկսվեն գործողությունները:

- Ի՞նչ հետևություններ պետք է այս ամենից անի ՀՀ-ն, ի՞նչ վտանգներ ու ռիսկեր կարող են առաջանալ ռուս խաղաղապահների հեռացմամբ:

- Եթե խոսում ենք ռուս խաղաղապահների Արցախից դուրսբերման մասին, ապա այստեղ ոչ մի ռիսկ այլևս չկա, որովհետև հայ բնակչություն չկա, բացառությամբ մշակութային արժեքների ոչնչացման և այլնի մասին: Իսկ ինչ վերաբերում է ՀՀ անվտանգային գոտիներին, ապա կարող եմ ասել, որ մենք կորցնում ենք անվտանգային գոտի, որովհետև, ամեն դեպքում, ռուս խաղաղապահների ներկայությունը Արցախում թեկուզ առանց հայ բնակչության որոշակի առումով անվտանգային գոտի էր ստեղծում և, ինչու՝ չէ, նաև որոշակիորեն զսպող մեխանիզմ էր դառնում: Այստեղ կարևոր է մեր համագործակցությունը ոչ միայն ռուսների հետ, այլև՝ Իրանի, որովհետև տարածաշրջանում մեր շահերը կարծես թե համընկնում են:

Հերմինե Կարապետյան

Տպել
26035 դիտում

Ալիևին կոչ ենք անում անհապաղ ազատ արձակել ապօրինաբար պահվող բոլոր հայերին. Լեմկինի ինստիտուտը ստորագրահավաք է սկսել

Շնորհավո՛ր Առաջին հանրապետության օրը, Հայաստա՛ն․ ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանություն

Գազամատակարարման անջատումներ Նոր Նորք վարչական շրջանի որոշ հասցեներում և Փոքր Վեդիում

Ջրի մակարդակի նվազում ունենք․ Գնել Սանոսյան (տեսանյութ)

Մայք Թայսոնի ինքնազգացողությունը վատացել է Լոս Անջելես թռչող ինքնաթիռում

1 զոհ, 4 վիրավոր․ Արմավիրում մեքենան բախվել է հողաթմբին և մոտ 100 մետր գլորվելով, գլխիվայր հայտնվել դաշտում

Կորոտչենկոն բողոքում է, որ կրկին Ռուսաստանից հատկացված միլիոններով հեղափոխություն չեղավ, գործը չարեցին. Ալեքսանյան

Փակ է Վանաձոր-Ալավերդի-Այրում-Բագրատաշեն ավտոճանապարհը. ինչպես մեկնել Վրաստան

Սուրեն Պապիկյանը մեկնել է Բրյուսել

Հայաստանի Հանրապետությունը կա և լինելու է անկախ, ունենալու է միջազգայնորեն ճանաչված սահմաններ. Ալեն Սիմոնյան

Կենսունակ լինել՝ նշանակում է կարողանալ պահպանել և զարգացնել պետականությունը, ինքնությունը, արժեքները. վարչապետի ուղերձը

ՀՀ կառավարության որոշմամբ՝ Լոռու և Տավուշի մարզերի որոշ համայնքներ ճանաչվել են աղետի գոտի. ինչ է սահմանվել

Ինչպիսին է Հայաստանում գետերի ջրի մակարդակը, ինչ ցուցանիշեր են առկա

40+10 հազար դրամ աջակցության ծրագրի շրջանակում վճարումները շարունակվում են

Օձունի տներից մեկում հայտնաբերվել է 64-ամյա տանտիրոջ դին՝ գլխի շրջանում վնասվածքներով

Տաշիրի տներից մեկից մոտ 5 տոննա անձրևաջուր է հեռացվել

Կրկին ուժգին ամպրոպ է․ Գագիկ Սուրենյանը տեսանյութ է հրապարակել

Մայր Աթոռը չի՞ ցանկանում Գալստանյանի հետ կապակցվել. ի՞նչը չէր բավարարում նրան հոգևորականի կարգավիճակում

Կապան-Ծավ քարաթափված հատվածի մաքրման աշխատանքներն ավարտվել են

Լոռու և Տավուշի հեղեղված բնակավայրերը կհայտարարվեն աղետի գոտիներ․ խնդիրների լուծման համար 300 մլն դրամ կհատկացվի

Ծեծկռտուք Երևանի դպրոցներից մեկի մոտ, կռվի մասնակիցները անչափահասներ են․ երեխաներից մեկը հիվանդանոցում է

ՀՀ-ն անհրաժեշտության դեպքում կդիմի գործընկերներին՝ Տավուշում և Լոռիում աղետի ազդեցությունը մեղմելու համար․ ԱԳՆ խոսնակ

Պատգամավորին բերման ենթարկած ոստիկանության ծառայողներից մեկի լիազորությունները դադարեցվել են

Երևի փող են վերցրել, հաշվետվություն են տալիս՝ փողոց փակեցինք, գնացինք ամառանոց, տակից պիտի դուրս գան. Ստեփանյան

Ռուսաստանը Ստեփանակերտում գլխավոր հյուպատոսություն կբացի

19-ամյա վարորդը «Տեսլա»-ով մխրճվել է կիսամաշված անվադողերի մեջ և բախվել երկաթե էլեկտրասյանը. կա վիրավոր

Ադրբեջանցի զինծառայողը ջրանցքում խեղդվել է

Վայ, տիրացու, տիրացու, էս ինչ աչքեր բացեցիր, մի ամիս է՝ գիտեինք վերևիս հարևանը ռեմոնտ է անում․ Սաֆարյան

Ավտովթարի հետևանքով Վանաձորի ԲԿ ընդունված տուժածներից մեկը սանավիացիայի ուղղաթիռով տեղափոխվել է Երևան

Հոգևորականների՝ աշխարհիկ պաշտոնների ձգտումը հաճախ համարվում է որպես շեղում աստվածային կոչումից․ Բաբաջանյան

Նախօրոք իր հետ վերցրել է բենզին և լցրել Կապանի համայնքապետի «Lexus»-ի վրա․ քաղաքացին ասել է՝ ինչու է նման քայլի դիմել

Տղամարդը ընկերոջ երեխայի մկրտության ժամանակ վիճաբանել է, կանանցից մեկի հասցեին անպարկեշտ արտահայտություններ արել, կրակել

Գալստանյանն ու համակիրները գնում են Սարդարապատ

Որքանով է առկա նոր վարարումների հավանականությունը․ Գագիկ Սուրենյանը պարզաբանել է

Հայաստան-Իրան միջպետական ճանապարհը բաց է, շրջանառվող լուրերն իրականությանը չեն համապատասխանում

Սահմանապահների տեղակայմամբ Հայաստանի սահմանը դառնում է ԵՄ-ի սահման, ուզում եմ իմանալ՝ էլ ո՞վ կհարձակվի. Սուքիասյան

7 բնակավայրի հետ ճանապարհի վերականգումը շարունակվում է, սնունդն ապահովվում է ամենագնացներով և բեռնատարներով․ Մկրտչյան

Լցվածության ինչ աստիճանում են Շիրակի մարզի ջրամբարները․ աշխատանքային խումբը նոր տվյալներ է ներկայացրել

Դոլարն էժանացել է․ ինչ փոփոխություններ է արձանագրել տարադրամի շուկան մայիսի 27-ին

ԵԽ երևանյան գրասենյակի ղեկավար Մաքսիմ Լոնգանգեն այցելել է Քննչական կոմիտե․ գործակցության զարգացման հարցեր են քննարկվել