Ինչ կլինի, եթե շարունակենք խոսել պատմական Հայաստանի մասին. Էդգար Առաքելյանը մանրամասնում է

12/04/2024 schedule22:00

Քաղաքագետ Էդգար Առաքելյանը կարծում է, որ այսօր ունենք իրական Հայաստան, սակայն դրսից ուղղորդվող ինչ-որ ուժեր, նաև որոշ քաղաքական սուբյեկտներ պատմական Հայաստանի մասին խոսույթով փորձում են նսեմացնել դրա նշանակությունը:

«Դա վտանգավոր է և կործանարար, որովհետև, եթե մենք կորցնում ենք իրական՝ գոյություն ունեցող Հայաստանը, որը ճանաչում է ամբողջ աշխարհը, մենք կորցնելու ենք նաև պատմական Հայաստանի մասին երազանքը»,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է նա:

Առաքելյանի խոսքով՝ երբ մենք խոսում ենք Արևմտյան Հայաստանի, Ծովից-ծով Հայաստանի մասին, առնվազն կասկածի տակ ենք դնում մի քանի պետության տարածքային ամբողջականությունը. «Խոսել պատմական Հայաստան՝ Ծովից ծով Հայաստան վերադարձի մասին, նշանակում է խոսել ներկայիս իրական Հայաստանի ոչնչացման կամ դրա սպառնալիքի մասին, նշանակում է կասկածի տակ դնել առնվազն Թուրքիայի, Ադրբեջանի, մի մասով՝ Վրաստանի, մի մասով՝ Իրանի տարածքային ամբողջականությունը: Այսինքն՝ մենք պատերազմ ենք հայտարարելու մեր հարևան բոլոր երկրներին: Հավատացնում եմ՝ այդ խոսույթը հենց այն է, ինչ պետք է մեր հակառակորդներին՝ Հայաստանը վերջնականապես քաղաքական քարտեզից ջնջելու, վերացնելու, ոչնչացնելու համար»:

Միաժամանակ քաղաքագետը նկատում է, որ անձնական մակարդակում ոչ ոք չի արգելում երազել կամ մտածել պատմական Հայաստանի կամ սեփական արմատների մասին:

«Քանի որ այսօր ՀՀ բնակչության զգալի մասի ծագումնաբանությունը հենց այն տարածքներից են, որոնք չեն հանդիսանում ՀՀ ներկայիս տարածքի մաս: Օրինակ՝ իմ նախնիները Արևելյան Հայաստան են ներգաղթել Մուշից և Ալաշկերտից, դա նաև իմ պատմական հայրենիքն է, սակայն, երբ մենք պետության մակարդակով խոսում ենք այդ թեմաների մասին, նշանակում է մարտահրավեր ենք նետում մեր հարևան երկրներին, և այդ մարտահրավերները ընդունողները ՀՀ-ից շատ ավելի հզոր երկրներ են և կարող են դրանք ընդունել ու ձեռնարկել համապատասխան քայլեր, ինչը մեր շահերից չի բխում»,- ասում է Առաքելյանը:

Վերջինս նկատում է՝ հայ կղերականությունը, որը պատմական տարբեր ժամանակահատվածներում հայկական պետականության հակառակորդն է եղել և խավարամտության մեջ պահել հայ հասարակությանը, այսօր էլի գլուխ է բարձրացրել. «Կա խավարամիտ մի կարծիք, որ հյուսիսի օգնությամբ կարող ենք պատմական Հայաստանի երազանքը կյանքի կոչել, բայց պատմությունը մեզ ցույց է տվել, որ հենց հյուսիսի մուտքը Հայկական լեռնաշխարհի տարածք հանգեցրեց այն ողբերգությանը, որը կոչվում է Հայոց ցեղասպանություն, հայրենազրկում, հայ ժողովրդի կենսական տարածքի կորուստ, մշակույթի, գենոֆոնդի կորուստ: Այսօր նորից այդ խավարամիտ կղերականությունն ու դրան հարող խմբակները նույն թեզն են կրկնում պատմական հայրենիքի մասին: Իրենք հնարավորություն են ունեցել 25 տարի ղեկավարել ներկայիս Հայաստանը և եկեղեցու լուռ համաձայնությամբ կեղեքել և թալանել են ՀՀ-ն, այսօր էլ փորձում են Հայաստանի անիվը կրկին հետ պտտել այդ ուղղությամբ, սակայն համոզված եմ, որ ձախողելու են»:

Առաքելյանը տարօրինակ է համարում նաև այն, որ հաճախ եկեղեցու՝ Մայր Աթոռի հայտարարություններն ու խոսույթները համընկնում են հյուսիսից եկող «մեթոդիչկաների» հետ և համահունչ են խորհրդարանական ընդդիմության ասածներին, ինչը կասկածների տեղիք է տալիս, թե ո՞ւմ համար է աշխատում, ո՞ւմ շահերն է սպասարկում և կոնկրետ ո՞ւմ հոգևոր իշխանությունն է եկեղեցին:

«Իրենք ինչպե՞ս են պատկերացնում՝ պատերազմ հայտարարենք Իրանին, Թուրքիային, Վրաստանին, Ադրբեջանին, ո՞նց պետք է իրականացնենք այդ պատմական Հայաստանի երազանքը, եթե մենք այսօր ունենք Հայաստան, որը դեռ լիարժեք ոտքի չի կանգնել: Եթե եկեղեցին անհամաձայնություն ունի դրա մասով, կարող է գնալ իր պատկերացրած պատմական Հայաստան, ասել՝ սա մեր տարածքն է, այստեղ մեր եկեղեցիներն են, և մենք այլևս մեր հոգևոր գործունեությունը իրականացնում ենք պատմական Հայաստանում, ինչո՞ւ չեն գնում: Ցավալիորեն մեր եկեղեցին, թողած եկեղեցական կյանքը, ակտիվ քաղաքականությամբ է զբաղված, այն պարագայում, երբ վերջին 20 տարիներին ներկայիս հոգևոր իշխանության ակտիվ ջանքերի շնորհիվ ՀՀ-ում հոգևոր կյանքը ճգնաժամի մեջ է»,- ասում է քաղաքագետը:

Անդրադառնալով վարչապետի այն մտքին, որ պատմական Հայաստան-ՌԴ հարաբերություններից անցնում ենք իրական Հայաստան-ՌԴ հարաբերությունների՝ զրուցակիցն ասում է՝ այդ հարաբերությունները չպետք է լինեն նախկին վասալի և տիրոջ հարաբերություններ. «Այդ հարաբերությունները պետք է լինեն պետությունների միջև միջպետական սուվերեն հարաբերություններ, ՀԱՊԿ-ը, ԱՊՀ-ն, ԵԱՏՄ-ն, ռազմակայանը այլևս փչացած գործիքներ են, որոնք ընկած են հայ-ռուսական հարաբերությունների ճանապարհին և ոչ միայն օգուտ չեն տալիս, այլև վնասում են, ուստի պետք է ազատվել դրանից, հասկանալ՝ որտեղ են մեր շահերը համընկնում և կառուցել այդ հարաբերությունները, և միայն այդ պարագայում մենք կկարողանանք հաջողել»:

Հարցին, թե իրական Հայաստանի հայեցակարգը որքանո՞վ է երաշխավորում ՀՀ անվտանգությունը կամ ինքնիշխանությունը՝ քաղաքագետը պատասխանում է՝ իրական Հայաստանի երաշխավորը միջազգայնորեն ընդունված նորմերն են՝ խաղի կանոնները, որոնք ընդունել է քաղաքակիրթ աշխարհը:

«Մեր երաշխիքները միջազգային իրավունքի սկզբունքներն են, որ մեր հարևաններին ասում է՝ ՀՀ-ն ճանաչում ենք այս սահմաններով, այս տարածքում, և դուք իրավունք չունեք խախտել այդ սահմանները, հակառակ դեպքում կարող են տեղի ունենալ կոնկրետ գործողություններ: Մեր երաշխիքը մեր բանակն է, մեր գործընկերներն են, մեր դաշնակիցները, մեր ներքին կյանքի կայունությունը, ժողովրդավարական՝ կայուն պետություն ստեղծելը, հզոր տնտեսություն ունենալը»,- եզրափակում է նա:

Հերմինե Կարապետյան

Տպել
1584 դիտում

Ինչպիսին է Հայաստանում գետերի ջրի մակարդակը, ինչ ցուցանիշեր են առկա

40+10 հազար դրամ աջակցության ծրագրի շրջանակում վճարումները շարունակվում են

Օձունի տներից մեկում հայտնաբերվել է 64-ամյա տանտիրոջ դին՝ գլխի շրջանում վնասվածքներով

Տաշիրի տներից մեկից մոտ 5 տոննա անձրևաջուր է հեռացվել

Կրկին ուժգին ամպրոպ է․ Գագիկ Սուրենյանը տեսանյութ է հրապարակել

Մայր Աթոռը չի՞ ցանկանում Գալստանյանի հետ կապակցվել. ի՞նչը չէր բավարարում նրան հոգևորականի կարգավիճակում

Կապան-Ծավ քարաթափված հատվածի մաքրման աշխատանքներն ավարտվել են

Լոռու և Տավուշի հեղեղված բնակավայրերը կհայտարարվեն աղետի գոտիներ․ խնդիրների լուծման համար 300 մլն դրամ կհատկացվի

Ծեծկռտուք Երևանի դպրոցներից մեկի մոտ, կռվի մասնակիցները անչափահասներ են․ երեխաներից մեկը հիվանդանոցում է

ՀՀ-ն անհրաժեշտության դեպքում կդիմի գործընկերներին՝ Տավուշում և Լոռիում աղետի ազդեցությունը մեղմելու համար․ ԱԳՆ խոսնակ

Պատգամավորին բերման ենթարկած ոստիկանության ծառայողներից մեկի լիազորությունները դադարեցվել են

Երևի փող են վերցրել, հաշվետվություն են տալիս՝ փողոց փակեցինք, գնացինք ամառանոց, տակից պիտի դուրս գան. Ստեփանյան

Ռուսաստանը Ստեփանակերտում գլխավոր հյուպատոսություն կբացի

19-ամյա վարորդը «Տեսլա»-ով մխրճվել է կիսամաշված անվադողերի մեջ և բախվել երկաթե էլեկտրասյանը. կա վիրավոր

Ադրբեջանցի զինծառայողը ջրանցքում խեղդվել է

Վայ, տիրացու, տիրացու, էս ինչ աչքեր բացեցիր, մի ամիս է՝ գիտեինք վերևիս հարևանը ռեմոնտ է անում․ Սաֆարյան

Ավտովթարի հետևանքով Վանաձորի ԲԿ ընդունված տուժածներից մեկը սանավիացիայի ուղղաթիռով տեղափոխվել է Երևան

Հոգևորականների՝ աշխարհիկ պաշտոնների ձգտումը հաճախ համարվում է որպես շեղում աստվածային կոչումից․ Բաբաջանյան

Նախօրոք իր հետ վերցրել է բենզին և լցրել Կապանի համայնքապետի «Lexus»-ի վրա․ քաղաքացին ասել է՝ ինչու է նման քայլի դիմել

Տղամարդը ընկերոջ երեխայի մկրտության ժամանակ վիճաբանել է, կանանցից մեկի հասցեին անպարկեշտ արտահայտություններ արել, կրակել

Գալստանյանն ու համակիրները գնում են Սարդարապատ

Որքանով է առկա նոր վարարումների հավանականությունը․ Գագիկ Սուրենյանը պարզաբանել է

Հայաստան-Իրան միջպետական ճանապարհը բաց է, շրջանառվող լուրերն իրականությանը չեն համապատասխանում

Սահմանապահների տեղակայմամբ Հայաստանի սահմանը դառնում է ԵՄ-ի սահման, ուզում եմ իմանալ՝ էլ ո՞վ կհարձակվի. Սուքիասյան

7 բնակավայրի հետ ճանապարհի վերականգումը շարունակվում է, սնունդն ապահովվում է ամենագնացներով և բեռնատարներով․ Մկրտչյան

Լցվածության ինչ աստիճանում են Շիրակի մարզի ջրամբարները․ աշխատանքային խումբը նոր տվյալներ է ներկայացրել

Դոլարն էժանացել է․ ինչ փոփոխություններ է արձանագրել տարադրամի շուկան մայիսի 27-ին

ԵԽ երևանյան գրասենյակի ղեկավար Մաքսիմ Լոնգանգեն այցելել է Քննչական կոմիտե․ գործակցության զարգացման հարցեր են քննարկվել

Սյուզի Բադոյանը մանիպուլացնում է. ցուցարարները ոչ թե արյունոտված, այլ ներկված են եղել

Հորդառատ անձրևների պատճառով Մեծ Մանթաշում գազատար է փլուզվել․ Շիրակի մարզպետն այցելել է դեպքի վայր

Ընդհանուր առմամբ բերման է ենթարկվել ակցիայի 289 մասնակից, 284-ը ազատ է արձակվել, 1-ը՝ ձերբակալվել, փակ փողոցներ չկան

Որ ճանապարհներն են փակ կամ միակողմանի երթևեկելի

Տավուշի մարզպետը խորհրդակցություն է անցկացրել․ տրվել են նոր հանձնարարականներ

Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև առևտրային հարաբերություններում ընդհատումներ չկան․ Օվերչուկ

Հայտնի են հեղեղի հետևանքով զոհվածների անունները

Եթե այլևս հոգևորական չես, ուրեմն հագիդ շորը ոչ թե սքեմ է, այլ՝ դեյրա. Սաֆարյան

Ֆրանսիան մեր առաջնային գործընկերներից է, համագործակցությունը խորացնելու ահռելի ներուժ կա․ վարչապետը՝ Ժորժ Սիֆրեդին

Ժանրի կանոնները պահանջում են, որ հնարավորինս հրատապ Գալստանյանը երդվի զենքի վրա և համալրի ՀՅԴ շարքերը. Թորոսյան

Դուք կո՞ղմ եք, որ պատգամավորը մեր հայհոյի ոստիկանին, չի՛ կարելի. ոստիկանապետը՝ լրագրողներին

Ինչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին