Եթե աշխատավայրում ցերեկը ցանկություն է առաջանում քնելու, լուրջ խնդիր է. անքնության հետևանքները

25/02/2024 schedule21:50

Մեր օրերում շատերը տառապանում են անքնության պատճառով: Սա փաստում է նաև ՀՀ առողջապահական գերատեսչության նյարդաբանության գծով խորհրդատու, «Սոմնուս» նյարդաբանական կլինիկայի Քնի խանգարումների կենտրոնի ղեկավար, Քնի խանգարումների հայկական ասոցիացիայի նախագահ Սամսոն Խաչատրյանը։

Նրա խոսքով, ըստ Քնի բժշկության ամերիկյան ակադեմիայի՝ չափահաս մարդու համար 24 ժամվա ընթացքում նորմալ քնելու համար հարկավոր է 7-9 ժամ: Մանկական տարիքում կամ դեռահասության շրջանում, սակայն, այդ ժամանակահատվածը տարբերվում է. որքան ավելի փոքր է տարիքը, այդքան անհրաժեշտ է երկար քնել:

«Հիվանդություններ կան, որ կարող են բարձրանալ քիչ քնողների մոտ, երբ համեմատում ենք նորմայի սահմաններում քնողների հետ։ Կան քնի հիվանդություններ, օրինակ՝ անքնությունը, երբ մարդ ցանկանում է քնել, ոչինչ չի խանգարում, բայց քունը չի տանում։ Սա սկզբունքորեն տարբերվում է այն իրավիճակից, երբ նա կարող է քնել, բայց զբաղեցնում է իրեն տարբեր գործողություններով (հեռախոս, հեռուստացույց և այլն) ու չի քնում, կամ քիչ է քնում, հետո չի կարողանում վերականգնել քնի համար կորցրած րոպեները կամ ժամերը»,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում մանրամասնում է մասնագետը:

Վերջինիս խոսքով՝ առանձնացվում են մոտ 100 տարբեր քնի խանգարումներ։ Ըստ նրա՝ անքնությունը, օրինակ, կարող է լինել խրոնիկ, կարճ տևողությամբ, հանդիպում է թե՛ մանկական տարիքում, թե՛ մեծահասակների մոտ․ «Դրանցից են նաև քնի շարժողական խանգարումները՝ ատամների կրճտոցը, երբ քնի մեջ ատամները սեղմում են, ու ձայն է գալիս, ոտքերի պարբերական շարժումները, ոտքերի անհանգիստ համախտանիշը, քնի շնչառական խանգարումները, որոնք մեծ տոկոս են կազմում այդ ցանկում։ Քնի ապնոէն շնչառության դադարներն են, դա ազդում է առողջության վրա. բարձրացնում է մարդու օրգանիզմում խոլեստերինը, տատանվում է շաքարը, վատ ազդեցություն է ունենում արյան ճնշման վրա, կարող է ձևավորվել զարկերակային գերճնշում»։

Մասնագետը պարզաբանում է՝ խռմփոցը նույնպես շնչառական խնդիր է համարվում։ Ըստ նրա, սակայն, հասարակության մեջ քիչ են մարդիկ, որոնք խռմփոցի հետ կապված, բացի կատակի առիթ դարձնելուց, նաև մտահոգություն են ունենում․ «Վտանգ կա նաև ցերեկային արտահայտված քնկոտության հետ․ այստեղ խոսքը հենց ցերեկային՝ քնի համար չնախատեսված հատվածի մասին, որն է՝ առավոտյան 10-17:00-ը ընկած ժամանակահատվածը։ Եթե աշխատավայրում ցերեկը 2-3-ը ցանկություն կա քնելու, ապա դա լուրջ խնդիր է։ Հատկապես եթե վարորդ է աշխատում անձը, կարող է քնել ղեկին, այսինքն՝ դա չի կառավարվում»։

Նրա խոսքով՝ կան նաև քնի խանգարումներ, որոնք կապված են ոչ թե քիչ քնելու, այլ քնկոտության հետ, այսինքն, երբ մարդը գիշերը նորմալ քնում է, սակայն ցերեկը նորից քնելու ցանկություն է ունենում։ Սա արդեն համարվում է գերքնություն։ Ըստ մասնագետի՝ դրա վառ օրինակն է նարկոլեպսիա հիվանդությունը։ «Կա ավելի հազվադեպ հանդիպող գերքնություն, որը կոչվում է «քնած գեղեցկուհու» համախտանիշ: Մի իրավիճակ է, երբ մարդը չունի ցերեկային քնի կարիք, սակայն ինչ-որ մի հատվածում մտնում է «արջի քուն», օրվա 24 ժամից 23-ը քնած է։ Դա տևում է մի քանի օրից մինչև 5-6 շաբաթ։ ՀՀ-ում ունենք այդպիսի դեպք, առայժմ ախտորոշման ընթացքի մեջ ենք։ Այն բնորոշ է սովորաբար երիտասարդ տարիքի անձանց կամ դեռահասներին»,- ասում է նա:

Քնի խանգարումների հայկական ասոցիացիան նաև որոշակի ուսումնասիրություններ է արել Հայաստանի տարբեր մարզերի համայնքներում, օրինակ՝ Սյունիքի մարզի Գորիսի Ակներ համայնքում, Բագրատաշենում, Երևանում և Վերին Շորժայի հատվածում։ Պատկերը, ըստ բժիշկ Խաչատրյանի, եղել է այնպես, որ Հայաստանում կան անքնություն, խռմփոց, նույնիսկ անհանգիստ ոտքերի համախտանիշ. «Նաև ունենք քնի ժամացույցի շեղումներ, երբ մարդիկ սովորական ժամերից շեղված են քնում ու արթնանում, այսինքն՝ «բու» տեսակը, երբ ուշ են քնում ու ուշ արթնանում, նաև «արտույտը»՝ երբ շուտ են քնում, շուտ արթնանում։ Շատ հաճախ հանդիպում է լուսնոտությունը, հատկապես ուշ մանկական և դեռահասության տարիներին»:

Մասնագետը նկատում է՝ այլ վարքային խանգարումները ավելի մեծ տարիքում են հանդիպում, հաճախ չեն հաղորդվում, սակայն դրանք մեծ ուշադրության են արժանի։

«Քնի յուրաքանչյուր խանգարում իր մոտեցումներն ու վտանգներն ունի։ Վտանգավորներից է քնի ապնոէն՝ շնչադադարը, որը բարձրացնում է, օրինակ, սիրտ անոթային ռիսկերը, խոլեստերինը, շաքարային դիաբետը, ճնշման տատանումները, կաթվածի հավանականությունը։ Ֆիզիկական տեսանկյունից լուսնոտությունն է վտանգավոր, երբ անձը լիարժեք չի տիրապետում իրավիճակին ու կարող է թե՛ իրեն, թե՛ մեկ ուրիշի վնասել։ Այսինքն՝ քիչ քնողների մոտ տարբեր տեսակի հիվանդություններն ու մահացության պատճառները ավելի շատ են, քան այն մարդկանց մոտ, որոնք նորմալ տևողությամբ են քնում։ Հնարավոր է՝ մարդը մեկ շաբաթ չքնի, ու դա վատ ավարտ ունենա նրա համար»,- ընդգծում է մասնագետը:

Մերի Խաչատրյան

Տպել
8194 դիտում

Թբիլիսիում հերթական ցույցն է ընթանում՝ ընդդեմ «Օտարերկրյա գործակալների մասին» օրենքի

«Մարտական եղբայրության» անդամ Արման Պետրոսյանը կալանավորվել է

Որ որոշների լպիրշությունը կհասնի Ծիծեռնակաբերդում մանկահասակ երեխային ահաբեկել, վիրավորելուն՝ նորություն էր․ Ալեքսանյան

Ողջունում ենք Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանի սահմանազատման գործընթացի սկիզբը․ Պետդեպարտամենտ

Չնայած սարսափներին, որոնց բախվում է հայ ժողովուրդը, տոկունության կամքը չի կոտրվել, ես միշտ կկանգնեմ ձեր կողքին․ Ադամ Շիֆ

Ողջունում ենք ՀՀ-Ադրբեջան սահմանային սյան տեղադրումն ու գործընթացի ուշագրավ զարգացումները․ Էստոնիայի ԱԳՆ

Կլիշեներից պետք է հրաժարվել, բայց ոչ՝ պատմական իրականությունից. Քոչինյանը՝ Էրդողանի հայտարարության մասին

Եվրոպական դատարանը երբեք չի վճռել, որ Հայաստանն օկուպացրել է Լեռնային Ղարաբաղը․ Եղիշե Կիրակոսյան

Հիշում ենք և պահանջում․ Կանադայի ԱԳ նախարարը գրառումն ավարտել է հայերենով

ՄԻՊ-ը բրիտանական ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչների հետ խոսել է մարդու իրավունքների հետ կապված խնդիրների և Տավուշի այցի մասին

Կարասինը պաշտոնական նամակ է հղել ՀՀ ԱԺ-ին՝ Ալեն Սիմոնյանի հայտարարությունների հետ կապված

ԱԺԲ-ի անդամները փորձել են անհնազանդություն անել. կան բերման ենթարկվածներ

Զգացմունքներն ու զայրույթն են համակել են ինձ այսօր․ Բուայեն հարգանքի տուրք է մատուցել Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին

Կամո գյուղում տուն և անասնագոմ է այրվել

Պատմական ճշմարտության ճանաչումն անհրաժեշտ է մարդկության դեմ հանցագործությունների կրկնությունից խուսափելու համար․ Դենդիաս

Իսակովի պողոտայից ակցիայի մասնակից 12 անձ է բերման ենթարկվել

Ինչպես երիտթուրքերը, Ալիևը նույնպես ատելություն է տածում հայերի նկատմամբ․ Լեմկինի ինստիտուտի տնօրեն

109 տարի առաջ այս օրը սկսվեց Հայոց ցեղասպանությունը, ես դատապարտում եմ մեղավորներին․ Փայլան

Սևանում հրկիզել են «Աուդի A4»-ը. սեփականատերը ենթադրյալ հրկիզողի մասին տեղեկություններ է փոխացել իրավապահներին

Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի անարգանքը․ Թորոսյանը՝ Ծիծեռնակաբերդում Աննա Հակոբյանի և դստեր հետ կատարվածի մասին

Մարդկանց ուղեղը մխտռում են՝ ցույց տալով, թե մարտնչող ողորմելիությունը ուժի դրսևորում է. Մեհրաբյանը՝ դրոշ այրելու մասին

Մի խումբ քաղաքացիներ փորձել են փակել Իսակովի պողոտան. կան բերման ենթարկվածներ

Սիրիայի Ժողովրդական ժողովի պատվիրակությունը հարգանքի տուրք է մատուցել Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին

Հայոց ցեղասպանության հիշատակի օրը մտորումների և ոգեկոչման ժամանակ է, պետք է հիշենք և հարգենք․ Կանադայի վարչապետի ուղերձը

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը լուսանկար է հրապարակել տիկնոջ՝ Աննա Հակոբյանի հետ

Սենատի Ֆրանսիա-Հայաստան բարեկամական խումբն այցելել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր (լուսանկարներ)

Ադրբեջանում հանդիպել են Ալիևն ու Ղրղզստանի նախագահ Սադիր Ժապարովը․ համագործակցության վերաբերյալ փաստաթղթեր են ստորագրվել

Պաշտոնական Անկարան, խեղաթյուրելով պատմական փաստերը, ժխտել է Հայոց ցեղասպանության իրողությունը և հայտարարություն տարածել

Արարատ Միրզոյանը ՀՀ բարձրագույն ղեկավարության հետ այցելել է Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր (լուսանկարներ)

Իմ մայրն այստեղ հաճախ էր գալիս՝ թոռան ձեռքը բռնած, իբրև իր ծնողների գերեզման, ո՛չ ծնող տեսավ, ո՛չ գերեզման․ Մանսուրյան

Բախվել են «Մերսեդես»-ը, «ՎԱԶ 2106»-ն ու տրակտորը․ պապը, տատը, նրանց դուստրն ու անչափահաս թոռները հիվանդանոցում են

Թուրքիան դեռ չի ճանաչել ցեղասպանությունը, և դա խայտառակություն է, բայց մենք հիշում ենք և չենք ների․ Ջամբասկի

«Լադանիվա» խմբի անդամներն այցելել են Ծիծեռնակաբերդ, հարգանքի տուրք մատուցել զոհերի հիշատակին (լուսանկարներ)

Եվրոն էժանացել է․ ինչ փոփոխություններ է արձանագրել տարադրամի շուկան ապրիլի 24-ին

5-րդ շարասյունը կասի «Бьет, значит любит», իմացի հերդ ա, դիմացի, Ցոլակ ջան. Խաչատրյանը՝ Մատվիենկոյի հայտարարության մասին

Ալիևի ներկայացուցիչը հայտարարել է, թե ՀՀ-ի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի կնքման իրական հնարավորություն կա

Պետք է աշխատենք հայ ժողովրդի եվրոպական բարեկեցիկ ապագայի համար. Ֆաբիո Մասիմո Կաստալդո

«Հողատու» են գոռում մի կնոջ ու մի աղջնակի ուղղությամբ, ովքեր որդի ու եղբայր են ուղարկել պատերազմ, որ հող պահեն. Սաֆարյան

Աբխազիան հարգում է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը․ երկրի նախագահ Ասլան Բժանիա

Հայոց ցեղասպանության զոհերը երբեք չպետք է մոռացվեն․ Հունաստանի նախագահ