Ասել, որ կանգառներին խանգարող բոլոր ծառերը կհեռացվեն, ճիշտ չէ. Արմեն Բեգոյանը՝ Երևանում կանաչապատման խնդիրների մասին

«Իմ սուբյեկտիվ և մեր կազմակերպության կարծիքով՝ Երևանի կանաչ ֆոնդը գտնվում է խիստ անմխիթար վիճակում: Հստակ տվյալներ չունենք, բայց քաղաքի ծառերի՝ կանաչ զանգվածի մոտ 30%-ը կենսունակության ավարտին է, և մենք լուրջ խնդիր ունենք: Մինչ օրս այս հարցը բարձիթողի վիճակում է եղել»:

«Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է Երևանի քաղաքապետարանի «Կանաչապատման և շրջակա միջավայրի պահպանության» ՀՈԱԿ-ի տնօրեն Արմեն Բեգոյանը:

Վերջինիս վստահեցմամբ՝ քաղաքի կանաչ զանգվածներին, կանաչապատմանն իր մոտեցումն այսուհետև լինելու է գիտականորեն հիմնավորված. խնդիրներին լուծում են տալու ոլորտի առաջադեմ գիտնականների հետ:

«Ճիշտ է՝ մեր կազմակերպությունում աշխատում են գիտական հանրության ներկայացուցիչներ, ոլորտի դոցենտներ, գիտական թեկնածուներ, բայց արդեն այս ամիս Երևանի քաղաքապետարանի հետ համատեղ առաջին անգամ իրականացնելու ենք գիտական ժողով, որտեղ բարձրացվելու է Երևան համայնքում կենսունակության ավարտին մոտ գտնվող և ամբողջովին դեֆորմացված ծառերի հարցը: Հրավիրվելու են ոլորտի առաջատարները՝ միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, գիտական հանրությունը՝ հասկանալու համար, թե ինչպե՞ս են պատկերացնում այս հարցի լուծումը, որն արդեն հրատապ է»,- ասում է Բեգոյանը:

Նրա կարծիքով՝ խնդրի լուծման համար պետք է հաշվի առնել նաև միջազգային փորձը:

«Ամեն ծառ ունի իր ապրելու ժամկետը՝ տարիքը, և քաղաքային պայմաններում նրանց կյանքն ավելի է կրճատվում՝ ելնելով մի շարք հանգամանքներից: Իմ սուբյեկտիվ կարծիքով՝ դրանք ենթակա են փոխարինման: Նորը տնկելուց էլ պետք է տնկվեն ֆունկցիոնալ, թանկարժեք, գեղագիտական առումով մայրաքաղաքին հարիր տեսք ունեցող ծառեր: Գաղտնիք չէ, որ մեր բնակիչներն անընդհատ բողոքում են ծառերից թափվող շիրայից, թրթուռներից ու միջատներից: Նույնիսկ նամակներ ենք ստանում, որ մեքենաները չեն ուզում կայանել այդ տեսակ ծառերի տակ: Խնդիրն այստեղ ավտոմեքենան չէ, մենք գնում ենք այն ուղղությամբ, որ Երևան քաղաքում այն հողը, որ նախատեսված է կանաչապատման համար, վերականգնվի խիստ ֆունկցիոնալ ծառերով: Ի՞նչ է ասել ֆունկցիոնալություն. այնպիսի ծառատեսակներ, որոնք օդում եղած էլեմենտների ավելի մեծ քանակ են ֆիլտրում, ունեն փոշու կլանման ավելի մեծ ֆունկցիա, ինչի խնդիր ունի այսօր Երևանը»,- մանրամասնում է «Կանաչապատման և շրջական միջավայրի պահպանության» ՀՈԱԿ-ի տնօրենը:

Ինչ վերաբերում է ավտոբուսների համար նախատեսված կանգառներում իրականացվելիք ծառահատումներին, որի մասին քաղաքապետարանի գործակարգավարական նիստերից մեկի ժամանակ հայտարարել էր քաղաքապետ Հրաչյա Սարգսյանը, Բեգոյանն ասում է՝ տրանսպորտի վարչության հետ աշխատանքային խումբ են ձևավորելու: Դենդրոլոգները պետք է ուսումնասիրեն և ըստ այդմ տան եզրակացություն՝ ենթակա՞ է ծառը հատման կանգառը մեծացնելու համար, թե՞ ոչ:

«Այնպես չէ, որ եթե ծառը խանգարում է կանգառին, ապա պետք է անպայման հատվի: Պետք է հաշվի առնել ծառատեսակը և մի շարք այլ հանգամանքներ, և սա չի կրելու մասսայական բնույթ: Եթե ինչ-որ տեղերում կպարզվի, որ ծառատեսակը դեռ կենսունակ է, բայց կանգառը մեծացնելու այլ ելք չկա, այդ դեպքում մենք կկիրառենք փոխհատուցող կանաչապատման օրենքը, որով հեռացված ծառի փոխարեն կտնկվի ավելի մեծ կենսունակությամբ և ավելի լավ ծառատեսակ, անգամ՝ մեկի փոխարեն մի քանի ծառ: Միանշանակ ասել, որ կանգառներին խանգարող բոլոր ծառերը կհեռացվեն, ճիշտ չէ: Մենք և քաղաքային իշխանությունը չենք գնում այդ ուղղությամբ, վստահ եմ՝ ենթադրվելիք գիտական ժողովը նաև կտա այդ հարցերի պատասխանը»,- վստահեցնում է նա:

Տնօրենը նաև նկատում է՝ հիմնովին փոխվել են կանաչապատման մոտեցումները. այն շիվերը և տնկիները, որոնք տնկվել են Երևան քաղաքում, այլևս չեն լինելու: 

«Հազարավոր տնկիներ են տնկվել, որոնք այդպես էլ ծառ չեն դարձել կամ դառնալուց գեղագիտական տեսք չեն ապահովել: Այսուհետև Երևան համայնքը ներկրելու է 10 տարեկան, կայացած սաղարթով, մեծ, հասուն, ֆունկցիոնալ առումով արժեքավոր ծառատեսակներ, և մենք արդեն գնում ենք այդ ուղղությամբ: Մրցույթներ են հայտարարված նման պահանջներով, և կարող եմ ասել, որ դրանց մեծ մասն արդեն կայացել է: Ծառերի հիմնական մասը կներկրվեն արտասահմանից, բայց տնկվելու են միայն գեղազարդ և մեծ ֆունկցիոնալություն ունեցող հասուն ծառեր: Ինչո՞ւ: Որովհետև Երևանի այսօրվա թե՛ օդի վիճակը, թե՛ օդում եղած փոշու աստիճանը մեզ թույլ չեն տալիս, որ տնկենք տնկիներ, որոնք դեռ տասը տարի պետք է մեծանան ու նոր կատարեն ծառի ֆունկցիա: Մեզ պետք է տնկել ծառեր, որոնք հենց տնկման պահից կսկսեն կատարել իրենց ֆունկցիաները: Այդ առումով պատրաստվում ենք, եթե կարելի է այդպես ասել, հեղափոխական մոտեցումների կանաչապատման ոլորտում, և վստահեցնում եմ, որ գարնանը երևանցիները կտեսնեն մեկ այլ՝ ավելի բարձր մակարդակի վրա կանաչապատում»,- ասում է Արմեն Բեգոյանը:

Վերջինս կանաչապատումը բաժանում է երեք հիմնական ուղղությունների. առաջինը ֆունկցիոնալությունն է, երկրորդը՝ երևանցիների կեցության՝ հարմարավետության գրավականը, և երրորդը՝ քաղաքի գեղագիտական տեսքի ապահովումը: Կանաչապատման ոլորտում այս երեք խնդիրներն են դրել իրենց առաջ, որից առաջնայինը տրված է ֆունկցիոնալությանը:

Նրա խոսքով՝ անցյալ տարի Ծիծեռնակաբերդի բարձունքում և Սարալանջում (14 հեկտար տարածքի վրա) իրականացված ծառատունկից հիմնել են ուրբան անտառ և ամենամեծ անտառհիմնման աշխատանքներն են տարել Երևան քաղաքի նորագույն պատմության մեջ. «Կպչողականության մասին վաղ է խոսել, բայց կարող եմ ասել, որ մեծ է: Ակնկալում ենք 90%, որովհետև անտառհիմնման աշխատանքները կատարվել են պրոֆեսիոնալ ճանապարհով, կիրառվել են մի շարք էլեմենտներ, որոնք նախկինում չեն արվել»:

«Կանաչապատման և շրջակա միջավայրի պահպանության» ՀՈԱԿ-ի տնօրենը, խոսելով նաև բնապահպանական առաջնային խնդիրներից, ընդգծում է՝ Երևանում ունենք մեկ շնչին հասնող ոչ բավարար կանաչ զանգված:

«Մեր նորանկախ պատմության մեջ (մինչև 2018 թվականը) տարբեր պատճառներով ունենք այդ տարածքների սեփականաշնորհում, որտեղ շինարարական աշխատանքներ են արվել, և այժմ հնարավոր չէ կանաչապատում իրականացնել, որի հետևանքով առանց այդ էլ մեկ շնչին հասնող ոչ բավարար կանաչ զանգվածն ավելի է նվազել: Խնդիրը լուծելու համար մտածում ենք երևանամերձ տարածքներում անտառներ հիմնել, որը պետք է քննարկենք Շրջակա միջավայրի նախարարության հետ: Կարծում ենք՝ դա պետք է արվի՝ կոմպենսացնելու համար այն կորսված տարածքները, որը ունեցել ենք նախկինում: Այս տարի ունենք անտառհիմնման աշխատանքների մեծ պրոյեկտ «Եռաբլուր» պանթեոնի լանջին գտնվող 8-10 հեկտար տարածքում: Այդ գործողություններն առաջին հերթին ուղղված են ֆունկցիոնալության բարձրացմանը և բերելու են քաղաքի օդի վիճակի բարելավմանը»,- հավատացած է Բեգոյանը:

Հերմինե Կարապետյան