Մասնատված տապանաքարեր, պղծված գերեզմաններ, ոչնչացող պատմություն. Գյումրու 1-ին գերեզմանատանը քաոսային վիճակ է

Մասնատված տապանաքարեր, պղծված գերեզմաններ, աղբակույտի վերածված պատմություն։ Այս պատկերը սեփական աչքերով կարող է տեսնել Գյումրու թիվ 1 գերեզմանատուն այցելող ցանկացած մարդ։

Հանգստարանը, որը նաև կոչվում է հին գերեզմանոց, ընդգրկված է Հայաստանի Հանրապետության պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում։

Այստեղ ժամանակին հուղարկավորվել են գյումրեցի հայտնի գերդաստանները՝ Անտիկյանները, Գյուրջիևները, Վարդիկյանները, Մելիք-Աղամալյանները, Տիգրանյանները, Ձիթողցյանները, Ծաղիկյանները, Գյումրու կոլորիտային դեմքերը, արվեստագետները, մեծ հարգանք վայելող արհեստավորներն ու այլ հայտնիներ։

Յուրաքանչյուրի շիրմաքարը բնութագրել է նրան, առանց անուն կարդալու անգամ պատկերացում են կազմել, թե ով է եղել հանգուցյալը, ինչ մասնագիտության ու արհեստի տեր մարդ:

գգգգգ.jpg (878 KB)

ԱՄՆ-ում բնակվող Ավետիք Մելիք-Սարգսյանը, որը նախկինում զբաղեցրել է Շիրակի մարզի պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության մարզային ծառայության պետի պաշտոնը և այս գերեզմանատան պահպանության հարցում տևական պայքար մղել ինչպես իրավական հարթակներում, այնպես էլ ՏԻՄ մակարդակում, ասում է՝ պետությունն իր պարտականությունը չի կատարել։ 

«Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում վերջինս փաստում է՝ խնդիրը միշտ է ակտուալ եղել։

«Պատմություն է ոչնչանում, ինչն անթույլատրելի է։ Սիրտս ցավում է ամեն կոտրված քարի համար։ Շատ լավ գիտեմ, թե ինչեր են կատարվում, ու դրա դեմ պայքար, մեղմ ասած, չկա կամ թույլ է։ Այդ գերեզմանատունը, որը 3 մասի է բաժանված, պետական պահպանության տակ է, այնտեղ ամեն քարը շարժվելիս պետությունը պետք է տեղյակ լիներ, բայց տեղյա՞կ է»,- ասում է Մելիք-Սարգսյանը։

Գյումրու համայնքապետարանի «Հավերժ հիշատակ» ՓԲԸ-ի տնօրեն Էդվարդ Բաղրամյանը մեր զրույցում համաձայնում է՝ գերեզմանատան ուղիղ պատասխանատուն ՓԲԸ-ն է, հարցն նրա պատասխանատվության հարթակում է, սակայն միևնույն ժամանակ ընդգծում է՝ խնդիրը տարիների պատմություն ունի և կապ չունի կոնկրետ իր պաշտոնավարման մոտ երկու տարվա ժամանակահատվածի հետ։

«Երկրաշարժից հետո (- խմբ․ նկատի ունի 88-ի աղետը) 1 քար, հետո՝ ևս 2 քար, 3, ու աստիճանաբար նման գործընթաց է սկսվել։ Հիմա, այո՛, սարսափելի վիճակ է այնտեղ, բայց մենք այդ քարերը ո՛չ հեռացնել կարող ենք, ո՛չ տեղափոխել։ Անգամ անցումներ չեն մնացել գերեզմանների արանքներում։ Մենք էդքան միջոցներ չունենք, որ նման ահռելի ծավալի աշխատանք կարողանանք կատարել։ Էնպես չէ, որ էդ փողերը դրված են, մենք չենք ուզում գործ անենք»,- ասում է Բաղրամյանը։

ՓԲԸ-ն ոչ միայն գումար չունի, այլ նաև՝ աշխատուժ. Գյումրին 3 գերեզմանատուն ունի, որոնց խնամքի համար 4 բանվոր է կարողանում պահել ընդամենը։ Այդ գերեզմանատները գտնվում են քաղաքի տարբեր ծայրերում: Հասկանալի է, որ 4 հոգին ո՛չ ֆիզիկապես, ո՛չ ժամանակային առումով չի կարողանա արդեն անծայրածիր դարձած գերեզմանատներում աշխատանք կատարել, էլ ուր մնաց՝ մաքրություն ու խնամք ապահովել։

Հարցադրմանը՝ ինչո՞ւ չեն ընդունում աշխատակիցների, կամ վճարովի աշխատանքի հայտարարություն տալիս, որ որոշակի ժամանակահատված մարդկանց վճարեն, նրանք էլ պղծված գերեզմանների շիրմաքարերի գոյացած բլուրները մաքրեն, հեռացնեն տարածքից, ոտքի ճամփա բացեն հանգուցյալներին այցելողների համար, տնօրենն ասում է. «Որ հայտարարություն տանք, կարծում եք՝ կգա՞ն մարդիկ, չեն գա»:

Նախնական հաշվարկ «Հավերժ հիշատակ»-ը չունի, թե այդ աշխատանքի իրականացման համար որքա՞ն աշխատավոր ուժ և գումար է հարկավոր:

Բաղրամյանի խոսքով՝ 10 և ավելի մարդ է պետք, որպեսզի ամբողջ տարածքից այդ ջարդուփշուր արված քարերը հանվեն և պահվեն, քանի որ դրանք պատմական փաստեր են, թափելու իրավունք չունեն։ Ըստ նրա՝ աշխատանքը հիմնականում ձեռքով է կատարվելու, որովհետև այդ հատվածներում ո՛չ մեքենա կարող է մտնել, ո՛չ ձեռքի սայլակ։

գգգ.jpg (564 KB)

Սույն գերեզմանատունը վաղուց համարվում է մասնակի փակ, այսինքն՝ հուղարկավորություններ կատարելու իրավունք ունեն միայն նրանք, ովքեր տարածք ունեն։ Նոր հողհատկացում, Բաղրամյանի վստահեցմամբ, չի իրականացվում։ Սակայն ասել, թե չկան հուղարկավորություններ, ճիշտ չէ։

Այս պարագայում էլ դեռ ոչինչ անել չեն կարող, քանի դեռ մարդկանց այլ տարբերակ չեն առաջարկել: 2021-ի ապրիլից քաղաքապետարանը նոր գերեզմանատան հիմնման նպատակով 8 հա հողատարածքի գնմամբ է զբաղված։ Ըստ Բաղրամյանի՝ նոր-նոր հասնում են վերջնագծին։ Երբ որ այդ տարածքում արդեն կառուցմանը զուգահեռ նաև հուղարկավորություններ կատարելու հնարավորություն ստեղծեն, միայն այդ ժամանակ մարդկանց հետ կկարողանան այլ կերպ խոսել։

Նրա խոսքով՝ ապօրինի հուղարկավորությունների փաստերով տասնյակ գործեր կան այժմ դատարանում, նախկինում էլ են եղել, սակայն չի հիշում դեպք, որ հանգուցյալին այլ վայրում վերահուղարկավորելու վճիռ կայացված լինի։

Հարցին՝ հնարավո՞ր է՝ նման նախադեպ ունենալու պարագայում այս հարցը լուծել, Էդվարդ Բաղրամյանը չի կարծում։

«Գյումրիում հնարավո՞ր է մեռելը հանել, տանել ուրիշ տեղ։ Սա Գյումրին է։ Հիմա ասեմ, իմացեք՝ ինչ հոգեբանություն ունեն մարդիկ։ Թաղամաս ունենք, որ ասում են՝ մեր մայլի գերեզմաններն է, մեր մեռելը ըդտեղ բդի թաղենք։ Բայց էդ գերեզմանատունը ո՛չ Արցախ թաղամասինն է, ո՛չ Ավզնոցինը, դա քաղաքինն է։ Կամ ստրոմմաշի ժողովուրդը սորվան, որ իրանց մեռելը բերեն, գծի բերանը թաղեն»։

գգ.jpg (456 KB)

Ավետիք Մելիք-Սարգսյանը դրական ելքով մի քանի գործ, այնուամենայնիվ, հիշում է։

«Եկել են արտասահմանից մարդիկ, գնացել իրենց տատիկ-պապիկի շիրիմին այցի, տեսել են՝ գերեզմանը չկա։ Նկարն ունեին, և դատարանում կարողացանք ապացուցել, որ այն տեղում, որտեղ նոր ինչ-որ հուղարկավորություն է կատարված, այլ հանգուցյալ է եղել, այլ գերեզման։ Նման շատ օրինակներ կարող եմ բերել։ Ոչինչ չի փոխվել։ Բայց «Հավերժ հիշատակ»-ը պետք է կարողանար այդ հարցը կարգավորել»,- նկատում է նա:

Քրեական գործերից համեմատաբար նորերը Գյումրու թիվ 2 գերեզմանատանն են վերաբերում։ Երկուսն էլ ապօրինի հուղարկավորություններ են, մեկը՝ կառուցապատմամբ նույնիսկ. «Էն մեկը նավես էր սարքել, ոնց որ գազի կալոնկա լինի։ Մյուսն էլ եղածներից 40 սմ դուրս էր եկել։ Երկուսի գործն էլ հարուցված մնացել է։ Էդ 40 սմ-ը նույնիսկ չհամաձայնեցին, որ հետ գնային, ու էդ հարցը փակվեր։ Ես իրենց ժամանակին արգելել էի, ասել էի՝ չանեն, հանկարծ տեսնում ենք, որ գիշերով փորել, սարքել են։ Գյումրեցիք ամեն տեսակ քայլի կդիմեն, որ իրանց մեռելը լինի առաջին պլան»:

Հուղարկավորությունների թույլտվությունը հենց «Հավերժ հիշատակ»-ն է տալիս, սակայն վերջին ապօրինությունների դեպքերով Բաղրամյանը շեշտում է՝ մասնակից չէ։

«Ես կոնկրետ էդ դեպքերով թույլտվություն չունեմ տված, չեմ էլ ուզում, ցանկություն էլ չունեմ։ Արդեն Գյումրիում գիտեն, որ Բաղրամյանը համաձայն չէ ապօրինի թաղումների հետ։ Ես դրանից հաճույք չեմ ստանում, բացի գլխացավանքից, թուքումուրից ոչ մի բան չեմ ստանում։ Ես ասել եմ ի սկզբանե՝ տարեք, ուրիշ տեղ թաղեք, մի արեք նման բաներ»,- նշում է զրուցակիցը:

գ.jpg (863 KB)

Լուսանկարները՝ «Հայկական ժամանակ»-ի

Տպել
2284 դիտում

Երևանում 5 օր փակ կլինեն մի շարք փողոցներ

Միջնորդություն է ներկայացվել Ստեփանակերտի նախկին քաղաքապետի նկատմամբ «վարչական հսկողություն» կիրառելու մասին

Հայկական կողմն առաջարկել է ՀՀ վարչապետի և Ադրբեջանի նախագահի երկկողմ հանդիպում ՄԹ-ում. Ադրբեջանը մերժել է

Կրասնոդարում այնքան շոգ է, որ բլոգերը ձվածեղ է պատրաստել հենց արևի ջերմությամբ (տեսանյութ)

Փաշինյանը և Նիդերլանդների նորընտիր վարչապետը քննարկել են Հայաստան-Ադրբեջան խաղաղության գործընթացը

Բարձր աշխատավարձով աշխատանքի են հրավիրվում աղբատար մեքենաների վարորդներ ու հավաքարարներ

Կցրտի 5-7 աստիճանով. սպասվում են տեղումներ, որոշ հատվածներում՝ կարկուտ, ուժգին քամի

ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատում կոչ են արել Բայդենին դուրս գալ ընտրապայքարից

Իլհամ Ալիևն աշխատանքային այցով գտնվում է Բրիտանիայում

Փաշինյանը Բլենհայմյան պալատում մասնակցում է Եվրոպական քաղաքական համայնքի 4-րդ գագաթնաժողովին (տեսանյութ)

Կրկին ատելության և խտրական խոսք Հ2-ի եթերում. ԶԼՄ-ների էթիկայի դիտորդ մարմնի կարծիքը

Հրապարակվել է ԼՂ-ից տեղահանված ընտանիքների բնակարանային ապահովման պետական աջակցության ծրագրով դիմումների ուղեցույց

Բենզինի շուկայում կարծում ենք՝ չարաշահում է եղել․ Գևորգյանը մանրամասնում է

Հնարավոր է նույնիսկ չհասկանաք՝ ինչպես են ձեր գումարներն անցել ուրիշի ձեռքը․ Սամվել Մարտիրոսյանը զգուշացնում է

Առավել արդյունավետ աշխատանքի համար ԱԱԾ-ին հատկացվել է լրացուցիչ 409 մլն դրամ

ՀԱՊԿ-ին Հայաստանի անդամակցությունը խոչընդոտ չէ Վաշինգտոնի հետ ավելի խորը պաշտպանական համագործակցության համար. Զեյա

Բրիտանական թանգարանում պահվող Անահիտ աստվածուհու արձանը կցուցադրվի Երևանում. հայտնի է բացման օրը

«Սևան» ՔԿՀ-ում կանխվել է թմրամիջոցների նմանվող զանգվածների ներթափանցումը

ՀՀ ՊՆ-ում ամերիկյան բանակի ներկայացուցիչ կաշխատի․ պետքարտուղարի տեղակալը հաստատել է տեղեկությունը

Վիճաբանությունը վերածվել է ծեծի, հնչել են կրակոցներ․ նոր մանրամասներ Նորատուսցի Արայի որդու մասնակցությամբ միջադեպից

Մեքենան` գլխիվայր շրջվելով, հայտնվել է դաշտում. 2 հոգի տեղափոխվել է հիվանդանոց

Ավարտվել են «Բիրլեստիկ-2024» միջազգային զորավարժությունները, որին մասնակցում էր նաև Ադրբեջանը

Հաճելի էր հանդիպել իմ հայրենի Կալիֆորնիայից ժամանած ամերիկահայ զինվորականներին. ԱՄՆ դեսպան

Կրակոցներ Սևանի հանգստյան գոտիներից մեկում, կան սպանված և վիրավորներ. մասնակիցներից մեկը նորատուսցի Արայի տղան է

Հայաստանը պատրաստ է 2025-ին ընդունել «Ծրագրավորման միջազգային ուսանողական մրցույթը»․ ԲՏԱ նախարար

Բոլոր մարզերի և Երևանի հարյուրավոր հասցեներում մինչև 6-ժամյա հոսանքազրկումներ են սպասվում

Լավրովը հայտնել է՝ որ դեպքում են պատրաստ Ուկրաինայում հակամարտության դադարի

Քամու հետևանքով երկաթե թիթեղն ընկել է գազատարի վրա, գազի արտահոսք է սկսվել

ԱՄՆ նախագահ Բայդենը կրկին վարակվել է կորոնավիրուսով

Ծառը կոտրվել և ընկել է էլեկտրական լարերի վրա

Երևանի մետրոպոլիտենն աշխատում է իր բնականոն հունով

Անձրևից հեղեղվել է մետրոյի Շենգավիթ կայարանը (տեսանյութ)

Ինչու սպառվեց Ռոբերտ Քոչարյանի գործի վաղեմության ժամկետը, ինչ խախտում էր թույլ տվել դատավորը. ԲԴԽ նախագահը մանրամասնել է

Նիկոլ Փաշինյանը տիկնոջ՝ Աննա Հակոբյանի հետ ժամանել է Լոնդոն

Երևանս փայլատակում է. Սուրենյանը տեսանյութ է հրապարակել

Ռուսաստանը պատրաստ կլինի աշխատել ԱՄՆ ցանկացած նախագահի հետ. Լավրով

Օրհնության փոխարեն՝ անեծք. խաչը վզից կախ տված Գալստանյանը վերածվել է ատելության խոսքի ագրեգատի

Բախվել են «07»-ն ու տրակտորը․ կան վիրավորներ

Թումանյան փողոցում ամեն ծառ իր առանձին համակարգն ունի. Երևանում 20 կմ ոռոգման նոր ցանց է կառուցվում (տեսանյութ)

Ոստիկանական ուժեղացված ծառայություններ մարզերում. ինչեր են հայտնաբերվել