«Շուշանիկի նամակը՝ Վարպետին»․ պատմությանն անհայտ նամակն այսօրվանից գտնվում է Գյումրու Իսահակյանի տուն-թանգարանում

Գյումրու Ավետիք Իսահակյանի հուշատուն-թանգարանը գրականության և իսահակյանագիտության մեջ շատ կարևոր շեշտադրում է անում. մինչ օրս անհայտ համարված «Շուշանիկի նամակը՝ Վարպետին» արդեն ոչ միայն հայտնի է, այլ յուրաքնչյուրը, այցելելով Գյումրու թանգարան, կարող է տեսնել այն, կարդալ և լսել։

Ավետիք Իսահակյանի թոռը՝ Ավիկ Իսահակյանն է հավաքույթներից մեկում տված իր խոստումը կատարել և բացառիկ նամակը նվիրել Գյումրուն։

Այս մասին այսօր հայտարարեց Գյումրու համայնքապետարանի Մշակույթի և երիտասարդության հարցերի բաժնի պետ Լիլիթ Թովմասյանը հուշատուն-թանգարանի նոր ցուցադրության և էքսպոզիցիայի փոփոխության ու թարմացման պաշտոնական հանձնման ասուլիսի ժամանակ:

«Բոլոր դասագրքերում գրված է, որ Ավետիք Իսահակյանի նամակը Շուշանիկին պահպանվում է, սակայն Շուշանիկ Մատակյանի նամակը չկար։ Եվ մի օր Երևանում գտնվող Իսահակյանի թանգարանում, երբ հավաքված էին մի խումբ գյումրեցիներ, ներկա էր նաև Ավիկ Իսահակյանը, ասացինք՝ նոր ցուցանմուշ ենք ուզում, բայց չգիտենք՝ ինչպես շարժվել: Ավիկ Իսահակյանն ասաց, որ հոգին խորն է և մեզ կարող է նվիրել Շուշանիկ Մատակյանի նամակը, ինչին, իհարկե, առաջին պահին դժվարությամբ էինք հավատում, բայց ինչպես ասում են, ասաց և արեց։

Այսօրվանից գրականության և իսահակյանագիտության մեջ փոխվում է շատ կարևոր մի շեշտադրում․ Շուշանիկ Մատակյանի նամակը կա, և այն Գյումրիում է՝ Ավետիք Իսահակյանի հուշատուն-թանգարանում»,- հպարտությամբ այս բացառիկ ցուցանմուշի ձեռք բերման պատմությունը ներկայացրեց Թովմասյանը։

Շուշանիկ Մատակյանի նամակը ընթերցել են ՀՀ-ում պահանջված ձայներ համարվող Բաբկեն Չոբանյանն ու Նարինե Գրիգորյանը։ Աշխատանքն արել են անվարձահատույց և նվիրել Գյումրու թանգարանին։

Ավետիք Իսահակյանի հուշատուն-թանգարանի նոր ցուցադրությունը միայն նամակով չի սահմանափակվում։ Մյուս կարևոր ցուցանմուշներից են Վարպետի նամակները Զաբել Եսայանին, Արշակ Չոբանյանին, Անդրանիկ Կարապետյանին, Հովհաննես Շիրազին և հետադարձ նամակները։

Դրանք որպես այդպիսին կարող են նոր գիտական նյութ համարվել, որոնք, ըստ Լիլիթ Թովմասյանի, անվերջ կարելի է ուսումնասիրել։

Նոր էքսպոզիցիոն պլանն իրականացվել է ԿԳՄՍՆ դրամաշնորհային ծրագրով՝ 2 մլն 300 հազար դրամի շրջանակներում։ Շինաշխատանքների համար պահանջվող 700 հազար դրամը տրամադրվել է համայնքային բյուջեից:

«Որպես այդպիսին այս թանգարանում էքսպոզիցիայի փոփոխություն տեղի էր ունեցել ուղիղ 30 տարի առաջ, ինչը ոչ միայն անթույլատրելի, այլև աններելի է։ Այս փաստն է եղել իրականացված փոփոխությունների առանցքում։ Ժամանակակից թանգարանային մշակույթի և զբոսաշրջային քաղաքի մասին խոսելիս նման տասնամյակներն անընդունելի են»,- ընդգծեց պատասխանատուն։

Այսօր արդեն փոխվել է Իսահակյանի գրական ստեղծագործական ժառանգությունը ներկայացնող 4 ցուցասրահի ամբողջ ցուցադրությունը, անցկացվել կետային լուսավորություն, ավելացվել են մեծադիր պաստառներ, կատարվել է հսկայական տպագրական աշխատանք։

Առաջին սրահում այցելուին դիմավորում է կենսագրության տպագիր պատը, ինչը թանգարանային մշակույթի մեջ նոր ձևաչափ է, նոր խոսք։ Թանգարանը հագեցվել է աուդիո-վիդեո սարքավորումներով, որոնց մեջ ներբեռնված է Իսահակյանի ու նրա գրական ժառանգության մասին հնարավոր առավելագույն տեղեկատվությունը։

Թանգարանում նաև առկա են Հանրային հեռուստաընկերության արխիվից վերցված բացառիկ տեսանյութեր, կադրեր ու ձայնագրություններ, որոնցում երևում ու խոսում է Իսահակյանը։

Դրանք տեսնել-լսելու, ինչպես նաև ինքնուրույն թանգարանային նմուշների ու Իսահակյանի մասին տեղեկություն ստանալուն աջակցել է էլեկտրատեխնիկայի վաճառքով զբաղվող ընկերություններից մեկն ու թանգարանին նվիրել անհրաժեշտ պլանշետները։

Իսահակյանի տուն-թանգարանում իրենց հարմարավետ կզգան նաև Գյումրի այցելող հազարավոր զբոսաշրջիկների մեծ մասը։

«Այսուհետև օտարերկրյա այցելուները, որոնք մեծ տեսակարար կշիռ ունեն այս թանգարանի այցելությունների մեջ, կարող են Իսահակյանի բանաստեղծությունները լսել իրենց լեզվով։ Հիմնականում դրանք թարգմանված են ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն լեզուներով։ Այս կերպ առավել ըմբռնելի կլինի, թե ինչ գրողի և ինչ ստեղծագործությունների հետ գործ ունեն, կընկալեն դրանք իրենց մայրենիով»,- տեղեկացրեց Գյումրու քաղաքապետարանի Մշակույթի և երիտասարդության հարցերի բաժնի պետը։

Այսօրվա համար այսքանն էր նախատեսված, բայց թանգարանում այլ անելիք դեռ կա։ Շուտով Իսահակյանի հուշատուն-թանգարանն իր կայքը կունենա, նաև առցանց ցուցադրություններ կլինեն։ Կենսագրությունների նոր պատը QR կոդերով կհամալրվի։

Թովմասյանն ընդգծեց, որ հպարտությամբ կարող ենք ասել՝ հիմա գործ ունենք ինտերակտիվ ու ինովացիոն լուծումներով նորարարական թանգարանի հետ։

Հարցին՝ արդյոք առցանց ցուցադրությունը չի՞ կրճատի այցելուների թիվը, թանգարանի տնօրեն Կարինե Վիրաբյանը վստահ շեշտեց՝ ոչ. այլ բան է հեռվից տեսնելը, այլ բան՝ տեղում զգալը։ Նաև տարիների փորձ ունեն. թանգարանում արված փոքրիկ տեսանյութերը, որոնք տարբեր օգտատերեր հրապարակել են իրենց էջերում, էապես ավելացրել են այլոց հետաքրքրությունները, ու շատերն են շտապել այստեղ։

Սա հուշատուն-թանգարան է, որտեղ պահպանված է ամեն ինչ՝ Իսահակյանների ընտանիքի գույքը, անգամ կենցաղային իրերն ու ամեն մանրուք։ Տուն է, որը պատմում է իրական բնակիչների նիստ ու կացի, սովորույթների ու ապրած կյանքի մասին։

Նոր ցուցադրությունն ու բացառիկ ցուցանմուշը՝ «Շուշանիկի նամակ»-ը, տեսնելու համար թանգարան շուտով շատերն են շտապելու։

«Հայկական ժամանակ»-ի դիտարկմանը՝ արդյոք ունի՞ թանգարանն այնքան ներուժ, որ եղած՝ առանց այն էլ մեծ հոսքին ավելացող նորի պահանջն էլ կարողանա բավարարել, տնօրեն Կարինե Վիրաբյանը վստահեցրեց՝ կանեն առավելագույնը։ Մշակույթի բաժնի պետն էլ ավելացրեց՝ այս պահին համայնքապետի հետ քննարկվում է ոչ միայն այս, այլ գրեթե բոլոր թանգարաններում նոր աշխատակիցների ներգրավման, ուրբաթ, շաբաթ, կիրակի օրերին թանգարանների աշխատանքային օրվա տևողության ավելացման հարցերը:

Եթե գան համաձայնության, ապա նշված օրերին ոչ միայն Իսահակյանի, այլ Գյումրու մնացած թանգարանները ևս բաց կլինեն մինչև 20։00-ն։

Լուսանկարները՝ «Հայկական ժամանակ»-ի