Գյումրու «Ագաթի»-ի գործունեությունը դրականորեն առաջ է անցել պետությունից. բացվեց Անկախ կյանքի ռեսուրս կենտրոնը

Գյումրիում ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալությունը և «Ագաթ» հաշմանդամություն ունեցող կանանց իրավունքների պաշտպանության կենտրոն հասարակական կազմակերպությունը պաշտոնապես բացեցին նոր վերանորոգված Անկախ կյանքի ռեսուրս կենտրոն։

Այն Շիրակի մարզում հաշմանդամություն ունեցող բոլոր խմբերի անձանց համար մատչելի առաջին կենտրոնն է։

Կենտրոնն ավելի վաղ էր հիմնադրվել՝ 2020թ-ին՝ համավարակի ու 44-օրյա պատերազմի ժամանակահատվածում, և աջակցել պատերազմի հետևանքով վիրավորում ստացած և երկարաժամկետ հաշմանդամություն ձեռք բերած զինծառայողներին ու նրանց ընտանիքի անդամներին։

Անկախ կյանքի ռեսուրս կենտրոնը հիմնադրման օրվանից՝ երկու տարվա ընթացքում, ավելի քան 1250 ծառայություն է մատուցել շուրջ 500 անձի, կազմակերպել՝ 280 անկախ կյանքի հմտությունների զարգացման վերաբերյալ դասընթաց մտավոր զարգացման խնդիրներ ունեցող երեխաների համար։

«Երանի իմ մանկության և պատանեկության տարիներին Հայաստանում լինեին անկախ կյանքի կենտրոններ, այդ դեպքում ինձանից չէր պահանջվի 30 տարի, որ հասկանայի՝ կարող եմ ապրել անկախ կյանքով։ Անկախ կյանք նշանակում է, որ հաշմանդամություն ունեցող անձը ինքն է վերահսկում և ուղղորդում իր սեփական կյանքը և պատասխանատվություն կրում իր գործողությունների համար»,- ելույթի իր խոսքում նշեց «Ագաթ» ՀԿ նախագահ Կարինե Գրիգորյանը։

«Ագաթ» Անկախ կյանքի ռեսուրս կենտրոնը ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության «Դեպի անկախ կյանք» ծրագրի բաղադրիչներից է, որի նպատակն է հզորացնել Հայաստանում հաշմանդամություն ունեցող անձանց՝ ապրելու ինքնուրույն, պաշտպանելու իրենց իրավունքներն ու լիարժեք մասնակցելու իրենց համայնքների զարգացմանը։

Հաշմանդամություն ունեցող անձինք ունեն նույն մարդու հիմնարար իրավունքները, ինչ հաշմանդամություն չունեցող անձինք՝ մասնակցելու և նպաստելու համայնքային կյանքին և երկրի ներառական զարգացմանը:

«Ագաթ» Անկախ կյանքի ռեսուրս կենտրոնը շարունակելու է աշխատել հաշմանդամություն ունեցող անձանց և ընտանիքների հետ՝ հզորացնելով և նրանց ձայնը լսելի դարձնելով որոշում կայացնողների համար, ինչպես նաև ակտիվորեն շահերի պաշտպանություն իրականացնել ազգային ու միջազգային մակարդակներում, որպեսզի մեր երկրում մշակվեն ու կիրարկվեն ներառական և մարդու իրավունքների վրա հիմնված իրավական ակտեր, քաղաքականություններ»,- նշեց Գրիգորյանը։

Ծրագիրն իրականացնում է երեք առաջատար հաշմանդամահեն կազմակերպություն՝ Մոբիլիթի ինթերնեյշնլ ԱՄՆ (MIUSA), «Ագաթ» հաշմանդամություն ունեցող կանանց իրավունքների պաշտպանության կենտրոն և «Հավասար իրավունքներ, հավասար հնարավորություններ» ՀԿ-ներ:

ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության հայաստանյան առաքելության տնօրեն Ջոն Ալելոն, կարևորելով մարզում հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար կենտրոնի մատուցած ծառայությունների առկայությունը, նշեց․ «Հպարտ ենք, որ այսօր պաշտոնապես բացում ենք Հայաստանում ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության կողմից հիմնադրված երկու անկախ կյանքի ռեսուրս կենտրոններից առաջինը։ Այս կենտրոնները օգնում են հաշմանդամություն ունեցող անձանց դուրս գալ մեկուսացումից, ստեղծում կապ գործատուների հետ ու առաջարկում աշխատանքի հնարավորություններ, մատուցում ծառայություններ՝ հիմնված հաշմանդամություն ունեցող անձանց կարիքների վրա»։

ՀՀ ՄԻՊ Քրիստիննե Գրիգորյանի գնահատմամբ՝ այն փիլիսոփայությունը, որը որ դրված է այս կենտրոնի գործունեության և մոտեցումների հիմքում, այն է՝ հաշմանդամություն ունեցողների վերաբերյալ որևէ որոշում, որ պետք է կայացվի, կամ որևէ քայլ, որ պետք է արվի, չի կարող արվել առանց իրենց, ամենակենտրոնականն է և ճանաչված է ՄԱԿ-ի կողմից։

«Հատկապես ուրախ եմ տեսնել, որ մենք նման մակարդակ ենք ապահովում։ Կրկնակի ուրախ եմ, որ հենց Գյումրիից ենք սկսել։ Այս կենտրոնի բացումը նախանշում է հսկայածավալ աշխատանքների սկիզբ, որը, հավատացնում եմ, գտնվում է վստահելի ձեռքերում։ Կարծում եմ՝ «Ագաթ» հասարակական կազմակերպության 15-ամյա գործունեությունը նման է մեր երկրում հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանության հարցերում զարգացման ճանապարհին, բայց Գյումրու «Ագաթի» գործունեությունը դրականորեն առաջ է անցել պետությունից, և ես ուզում եմ այս առիթով հրավիրել Կառավարության կոլեգաների ուշադրությունը՝ օգտագործելու այս օրինակը»,- ասաց նա։

Շիրակի մարզպետ Նազելի Բաղդասարյանն էլ փաստեց՝ ՀՀ նշանակակետը մարդակենտրոն է, և մարդակենտրոն հասարակության մեջ նախևառաջ պետք է հոգ տանել, որ որևէ մեկը խտրական վերաբերմունքի չարժանանա։ Սա նշանակում է, որ հավասար հնարավորություններ պետք է ընձեռվեն յուրաքանչյուրին, և բոլորի քայլերը պետք է ուղղված լինեն այդ նպատակի իրականացմանը։

«Այս տրամադրություն ստեղծող միջավայրում մենք հնարավորություն ունենք մեկ կարևոր առաքելություն ևս կյանքի կոչել։ Ես կարծում եմ՝ հասարակության իրավագիտակցությունն է փոխվել, և սա բերելու է այն անջրպետի կրճատմանը, որն ունեցել ենք տարիներ շարունակ։ Ուզում եմ այս առումով հատկապես ընդգծել «Ագաթ»-ի դերը, քանի որ իրենց քայլերը մշտապես միտված են եղել հենց բևեռացված հասարակության մտերմացմանը։

Անկեղծ լինեմ և ասեմ, որ «Ագաթ»-ի և անձամբ իմ բարեկամությունն սկսվել է շուրջ 10 տարի առաջ։ Կարողացել ենք քաղաքական բանավեճները դարձնել մատչելի թույլ լսող անձանց համար»,- ելույթի իր խոսքում ասաց Շիրակի մարզպետը։

Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության հավասար հնարավորությունների ապահովման վարչության պետի տեղակալ Արթուր Կեսոյանը ևս կարևորեց կենտրոնի գործունեությունն ու նշեց, որ այն կարևոր ուղենիշ է նախարարության համար, քանի որ Կառավարությունը ևս որդեգրել է հանրապետության տարբեր մարզերում անկախ կյանքի ռեսուրս կենտրոններ ստեղծելու քաղաքականությունը։

Գյումրու համայնքապետ Վարդգես Սամսոնյանը հանդիպմանը ներկա չէր, սակայն փոխանցել էր իր ուղերձը և անչափ կարևորել քաղաքի զարգացման ուղղությամբ իրականացվող ծրագրերում հաշմանդամություն ունեցող անձանց դիտարկումներն ու առաջարկները։

«Կարևոր ներդրում էր նաև ներառական խաղահրապարակի կառուցումը Նորավան թաղամասում, որը մեր քաղաքում իր տեսակի մեջ եզակի է։ Ինչպես միշտ, մենք պատրաստակամ ենք շարունակել համագործակցել Ագաթ ՀԿ-ի հետ և միացյալ ջանքերով աստիճանաբար ապահովել հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքները»,- ասված էր համայնքապետի ուղերձում։

Միջոցառման ամբողջ ընթացքում անգլերեն-հայերեն և հայերեն-անգլերեն թարգմանությունից զատ, նաև ապահովվել էր հայկական ժեստերի լեզվով համաժամանակյա թարգմանություն։

Սամսոն Մատինյան