Թուրքիայի հետ հարաբերության կարգավորման առումով չպետք է ունենալ չափազանցված սպասում, այն կարող է չիրականանալ. քաղաքագետ

Հայ-թուրքական հարաբերություններում հանրության ակնկալիքը մեկն է՝ դրանց կարգավորումը: Այդ հարաբերությունները պետք է կառուցվեն այնպես, որ չեզոքացնեն անվտանգության սպառնալիքները, որոնք կան Հայաստանի համար: Սակայն պետք է հասկանալ, որ այդ ակնկալիքները չպետք է բերեն չափազանցված սպասումների, որոնք կարող են տեղի չունենալ:

Օրեր առաջ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հեռախոսազրույցին և հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին անդրադառնալով «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է քաղաքագետ Հակոբ Բադալյանը:

Նկատենք, որ սա շուրջ 30 տարի դիվանագիտական հարաբերություններ չունեցող ու փակ սահմաններով ապրող երկու երկրների ղեկավարների առաջին հեռախոսազրույցն է:

Քաղաքագետի խոսքով՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների ընթացքը կախված է նաև երրորդ երկրներից:

«Նվազագույնը Թուրքիա-ԱՄՆ, Թուրքիա-Ռուսաստան հարաբերությունները էական ազդեցություն կարող են ունենալ: Եվ ոչ միայն նրանք, այլ ընդհանուր աշխարհաքաղաքական բաժանումներն ու վերադասավորումները, որոնք հիմա տեղի են ունենում աշխարհում»,- կարծում է նա:

Հարցադրմանը՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա Ադրբեջանն արդյոք դերակատարում չի՞ ունենալու, Բադալյանը նշում է՝ այնպես չէ, թե չունի որևէ ազդեցություն, սակայն, եթե դիտարկենք նշանակելիությունը, ապա Ադրբեջանի հանգամանքը առերևույթ թվում է շատ մեծ, բայց գործնական իմաստով այն փոքր է, եթե միջազգային մթնոլորտը ձևավորվում է ի նպաստ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման:

Զրուցակիցը նկատում է՝ այժմ հայ-թուրքական մակարդակում կան որոշակի շփումներ, պայմանավորվածություններ, որոնք կարող են կյանքի կոչվել:

«Օրինակ՝ երրորդ երկրների քաղաքացիների համար սահմանի բացումը, օդային բեռնափոխադրումները: Միգուցե շուտով ավելի երկկողմ բնույթի պայմանավորվածություններ լինեն: Ժամանակի և տարածության մեջ սա բավականին ընդգրկուն համակարգ է: Եվ պետք է հասկանանք, որ միջազգային իրավիճակն է թելադրելու, օրինակ, Թուրքիան որքանո՞վ անհրաժեշտ կհամարի պահպանել այդ դինամիկան, որքանո՞վ կունենա կարիք այդ դինամիկան զարգացնելու, նպատակահարմար կհամարի՞ սառեցնել իրավիճակը, ինչը տեսանք «ֆուտբոլային դիվանագիտության» ժամանակ: Մենք գործ չունենք կոնկրետ մեկ նպատակակետ ունեցող աշխատանքի հետ»:

Հակոբ Բադալյանի կարծիքով՝ Իրանի հետ կապված իրավիճակը նույնպես կարող է մեծ ազդեցություն ունենալ: Այժմ տեսնում ենք, որ բավականին ինտենսիվ դիվանագիտական շարժեր են ծավալվում Իրանի շուրջ:

«Պետք է ուշադրություն դարձնել նաև այն դրվագին, որ հուլիսի 1-ի՝ Հայաստանի և Թուրքիայի ներկայացուցիչների հանդիպումից և պայմանավորվածություններ ձեռք բերելուց և Փաշինյան-Էրդողան հեռախոսազրույցից հետո տեղի ունեցավ Պուտին-Էրդողան հեռախոսազրույցը, և դրա ընթացքում Իրանում հուլիսի 19-ին ձեռք բերվեց եռակողմ հանդիպման պայմանավորվածություն՝ Էրդողան-Պուտին-Ռաիսի մակարդակով: Դրան զուգահեռ տեսնում ենք ԱՄՆ նախագահ Բայդենի ռեգիոնալ այցը դեպի Մերձավոր Արևելք, որտեղ նա լինելու է Իսրայելում, Պաղեստինում և Սաուդյան Արաբիայում՝ փորձելով ձևավորել կոալիցիոն համաձայնություն երկու առանցքային ուղղությամբ՝ Ռուսաստանի և Իրանի զսպում: Եվ կարևոր է հասկանալ, թե Բայդենի այս այցի ընթացքում ինչպես կդիրքավորվեն Թուրքիան և Ադրբեջանը: Մենք գիտենք, որ Թուրքիան իր քաղաքականության առանցքային տարր է դարձրել ամերիկա-ռուսական դիմակայությունը: Եվ այս իրավիճակն է Էրդողանին տվել ավելին խաղալու հնարավորություն»,- ասում է նա:

Բադալյանի դիտարկմամբ՝ երկկողմ գործընթաց Թուրքիայի և Հայաստանի միջև չկա, կա գործընթաց, որը պահանջված է թե՛ Թուրքիայի, թե՛ խոշոր խաղացողների կողմից, իսկ Երևանը փորձում է օգտագործել այս իրավիճակը՝ Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման խնդիրը լուծելու համար:

«Այն միայն դիվանագիտական խնդիր չէ, նաև ռազմավարական է: Երևանը այս դեպքում փորձում է հասնել Թուրքիայի հետ ուղիղ շփման: Բայց պետք է նկատի ունենանք, որ այստեղ, ցավոք սրտի, Երևանի քաղաքական ու աշխարհաքաղաքական ներուժը չափազանց թույլ է՝ վճռորոշ դեր ունենալու համար»:

Դիտարկմանը, որ, ըստ թուրքական մամուլի, Թուրքիա-Հայաստան սահմանն ականազերծվում է, և այս լուրը հաջորդեց հենց երկրի ղեկավարների հեռախոսազրույցին, քաղաքագետը նշում է՝ մանրամասն չի կարող ասել, թե ինչո՞ւ էր ականապատված այդ տարածքը, ինչո՞ւ էր այդպիսի անհրաժեշտություն առաջացել, սակայն իրավիճակն ավելի շատ տակտիկական քայլի տրամաբանություն ունի, և չի կարծում, թե վճռորոշ որևէ գործոնի մասին է խոսքը:

Տպել
979 դիտում

ՀՀ վարչապետին ներկայացվել է Էկոնոմիկայի նախարարության 2022թ. գործունեության հաշվետվությունը

Երևանում և Գյումրիում կոլոռեկտալ քաղցկեղի վաղ հայտնաբերման անվճար սքրինինգային փորձարարական ծրագիր է իրականացվում

Անգլիական համալսարանների հետ մենք, կարծում եմ, չիրացված մեծ ներուժ և հնարավորություններ ունենք․ Վահրամ Դումանյան

Տիղմ ու կենցաղային աղբ. Երևանյան լճի մաքրման աշխատանքները շարունակվում են (լուսանկարներ, տեսանյութ)

Տարածաշրջանի լարված իրավիճակը ոչ միայն ՀՀ-ի և Արցախի, այլև միջազգային հանրության ուշադրության կենտրոնում պետք է լինի

ՀՀ վարչապետը Տոյվո Կլաարի հետ զրույցում ընդգծել է Պրահայի հանդիպման ձևաչափի համաձայն հետագա քննարկումների կարևորությունը

Էրիկ Իսրայելյանը հյուրընկալվել է ԿԳՄՍՆ-ում և ընդգծել, որ մշտապես զգացել է պետական աջակցություն

Նիկոլ Փաշինյանը կհանդիպի Վլադիմիր Պուտինի հետ․ ՀՀ վարչապետն աշխատանքային այցով կմեկնի Ղրղզստան

«Լուսակերտ» ուսումնական բազայում ԱԻՆ-ն ուսումնավարժանք է անցկացրել, որին հետևել են ԱԻ նախարարն ու Մայքլ Հայեսը

Ադրբեջանի շարունակական սադրիչ գործողությունները բերում են անվտանգային փխրուն իրավիճակի սրման․ Միրզոյանը՝ Տոյվո Կլաարին

Ռուբեն Ռուբինյանը հրաժեշտի հանդիպում է ունեցել Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանի հետ

ՊՆ-ն հայտարարում է մրցույթ 2023թ. ձմեռային զորակոչին ենթակա զորակոչիկների համար․ ինչպես և ովքեր կարող են դիմել

Գերմանիայի Բունդեսթագի պատգամավոր Քրիստիան Հաասեի գլխավորած պատվիրակությունն այցելել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր

Իրանը Հայաստանին հակատանկային հրթիռային համակարգեր և հրթիռներ չի փոխանցել․ ՊՆ

Հանրապետության հրապարակում ապամոնտաժվել է հանրապետական նշանակության հուշարձանի տեսքն աղավաղող կրպակը

Ինքնասպանության փորձ՝ ընտանեկան բռնության պատճառով․ մեղադրանք է ներկայացվել 25-ամյա կնոջ ամուսնուն և վերջինիս մորը

Սիգի ձվադրման ժամանակահատվածով պայմանավորված՝ ուժեղացված հսկողություն կիրականացվի Հայաստանի ողջ տարածքում

Ամեն օր 1000-ից ավելի մարդ է աշխատում բեմում հիշարժան շոուի համար, կատարվել է հսկայական աշխատանք. Մարտին Օսթերդալ

Գնահատման և թեստավորման կենտրոնը Ջերմուկում խորհրդաժողով է կազմակերպել. մասնակցել է նաև Ժաննա Անդրեասյանը

Հայաստանն իր լրացումներն ու փոփոխություններն է կատարում տեքստում. ԱԽ քարտուղարը՝ խաղաղության պայմանագրի մասին

Աղվանի գյուղից Սատանի կամուրջն ընկած ճանապարհահատվածը երկկողմանի փակ է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար

Պաշտոնական Անկարան Մոսկվային կդիմի ռուսական գազի ներկրման՝ Թուրքիայի համար ավելի քան 25 տոկոս զեղչի առաջարկով

Գույքահարկն այսուհետ կարելի է վճարել՝ մուտք գործելով Երևանի քաղաքապետարանի կայքէջ. ուղեցույց

Դեկտեմբերի 10-ին և 11-ին ժամանակ առ ժամանակ փակ են լինելու Աթենքի փողոցն ու Ծիծեռնակաբերդի խճուղին

Մոսկվայում հանդիպել են Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի գլխավոր դատախազները

Մենք խելքներս չենք թռցրել, տեղյակ ենք, թե ինչ է միջուկային զենքը. Պուտին

Լավրովը դեկտեմբերի 12-ին Մոսկվայում հանդիպում կունենա ԱՊՀ երկրների դեսպանների հետ

Խորհրդարանն ընդունեց 2023 թվականի պետական բյուջեի նախագիծը

«Հայաստան» դաշինքը խորհրդարանում կներկայացնի 4 նոր պատգամավոր. ովքեր են նրանք

Գագիկ Ջհանգիրյանի և Ռուբեն Վարդազարյանի զրույցի ձայնագրության մասով հարուցված քրեական վարույթը կարճվել է

Փարիզը միշտ կլինի Արցախի և նրա ժողովրդի կողքին. Անն Իդալգոն՝ Արայիկ Հարությունյանին

«Լավ չեմ, ազատեցեք ինձի». Բաքվի բանտից ահազանգում է շինծու գործով դատապարտված Վիգեն Էուլջեքյանը. Ազատություն

Աբովյանցի 46-ամյա տղամարդն ավտոբուսում գողացել է մի կնոջ բջջային հեռախոսը. նրան գտել, ձերբակալել են

Ալժիրի Հանրապետության նորանշանակ դեսպանն իր հավատարմագրերի պատճենն է հանձնել ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալին

Շիրակի մարզի Անի խոշորացված համայնքում ավագանու արտահերթ ընտրություններ կանցկացվեն

Քրեական վարույթի շրջանակներում որոնվում է տեսագրության մեջ պատկերված անձը (տեսանյութ)

Կստեղծվի նոր արտաքին հետախուզական ծառայություն, որը կգործի վարչապետի ենթակայության ներքո

Անբարեխիղճ մրցակցության առերևույթ հատկանիշներով հարուցվել է վարույթ «Յանդեքս Տաքսի» և «Յանդեքս Սնունդ» ՍՊԸ-ների նկատմամբ

Արցախում սննդային թունավորման ախտանշաններով երեկվա ընթացքում բուժհաստատություններ է ընդունվել 19 երեխա

Շինհրապարակներում ստանդարտները չեն պահպանվում. Ֆինանսների նախարարության՝ ոլորտի կանոնակարգմանը միտված նախագիծն ընդունվեց