Ինչ ազդեցություն կթողնի երեխայի վրա «դու հայ չես մնալու» արտահայտությունը. իրավապաշտպաններն ու հոգեբանները ահազանգում են

Ամբողջ աշխարհում ընդունված է հունիսի մեկը նշվել որպես Երեխաների պաշտպանության միջազգային օր, սակայն երեկ հայաստանյան ընդդիմադիր գործիչները, ծավալած փողոցային պայքարի ֆոնին, խախտեցին օրվա խորհուրդը՝ քաղաքական նպատակներով շահագործելով երեխաներին:

Ֆրանսիայի հրապարակից ընդդիմադիր կին պատգամավորների ուղեկցությամբ մի քանի տասնյակ կանայք իրենց երեխաների հետ երթ էին իրականացրել դեպի Կառավարության շենք: Նախադպրոցական ու դպրոցական տարիքի փոքրիկները մեծահասակների դրդմամբ շենքի դիմացը՝ գետնին, ընդդիմության լոզունգներն արտահայտող գրառումներ էին պատկերել և դրանք առել սրտիկների մեջ: Գործողությանն անդրադարձած մասնագետների խոսքով՝ դա փաստում է, որ երեխաները անգամ չեն էլ գիտակցել իրենց արարքի էությունն ու իմաստը:

Իրավապաշտպան Արթուր Սաքունցը ևս կարծում է, որ երեխաներին այդ քայլին դրդելը նրանց իրավունքների կոպիտ խախտում է: 

«Երեխաների իրավունքների մասին որևէ կոնվենցիայով կամ սկզբունքով չի թույլատրվում նրանց ընդգրկել կամ մասնակից դարձնել այնպիսի գործողությունների, որոնց համար երեխաները ոչ թե պատրաստ չեն, այլ հակացուցված են այդպիսի գործողությունները: Նման քայլերով փոքրիկները միայն օգտագործվում են: Նրանց նկատմամբ դեռ մեծահասակների ազդեցությունն է գործում, քանի որ երեխաները ընտրության իրավունք չունեն»,- «Հայկական ժամանակի» հետ զրույցում նշում է Սաքունցը:

Իրավապաշտպանի խոսքով՝ երևույթը նոր չէ. տարիներ շարունակ երեխաներին տարբեր քաղաքական գործողություններում ներգրավել են: Նրա համոզմամբ՝ երեկվա հավաքը կազմակերպած ուժերին բնորոշ է այդ վարքագիծը:

«Դպրոցահասակ երեխաներին պետք է օգնել ճանաչել խաղաղությունը, իրենց իրավունքները, այլ ոչ թե նրանց մեջ վաղ տարիքից սերմանել ատելություն ինչ-որ բանի վերաբերյալ, որից նրանք դեռ որևէ պատկերացում չունեն: Իսկ երեխաներին քաղաքական գործիք դարձնելը ամենավատ քայլն է: Այդ քաղաքական ուժերը տարիներ շարունակ աչքի են ընկել նման վարքագծով. կար ժամանակ, երբ տարբեր ուսանողների ևս ներգրավում էին իրենց գործողություններում, քաղաքականացված ուսանողական խորհուրդներ կային: Եվս մեկ անգամ ասեմ, որ այդ ամենը բնորոշ է նրանց՝ անկախ նրանից՝ իշխանության կլինե՞ն, թե՞ ոչ»,- ասում է նա:

Իրավապաշտպանի կարծիքով՝ ընդդիմությունը երեխաներին քաղաքական նպատակներով փորձում է օգտագործել, որպեսզի լրացնի այն աջակցության բացը, որը ունեն. «Մեծահասակների շրջանում աջակցություն չունենալով՝ փորձում են երեխաների մասնակցությամբ այն լրացնել, տպավորություն ստեղծել, թե կա հանրային պահանջ»:

Սաքունցը նշում է՝ ՀՀ-ում որևէ մեխանիզմ չկա, որով հնարավոր կլինի երեխաներին զերծ պահել քաղաքականապես օգտագործվելուց, բացառությամբ այնպիսի ծայրահեղ դրսևորումների, երբ երեխաների նկատմամբ ճնշումներ կամ բռնություն է գործադրվում: Այս պարագայում անհրաժեշտ է հանրային ճիշտ վերաբերմունք, քաղաքական ինստիտուտների հստակ դիրքորոշում և ծնողների՝ իրենց երեխաների հանդեպ պատասխանատվություն: Այս պարագայում Սաքունցը կարևորում է նաև իրավապաշտպանների դերը:

«Պետք է հանդես գալ դատապարտող հայտարարություններով և նման երևույթների նկատմամբ դրսևորել անհանդուրժողականություն: Գործողությունները, որոնք իրականացվում են երեխաների մասնակցությամբ կամ նրանց նկատմամբ, ուղղակիորեն ազդեցություն ունեն ապագայում վերջիններիս կերպարի ձևավորման վրա»,- նշում է զրուցակիցը:

«Հոգեսոցիալական կարգավորման կենտրոնի» հոգեբան Լիլիթ Կարապետյանն էլ «Հայկական ժամանակի» հետ զրույցում նկատում է՝ երեկվա գործողությունները երեխաների համար պարզապես եղել են խաղ, զբաղմունք, քանի որ նրանք դեռ չեն գիտակցել իրենց քայլերի էությունը: Այդ տարիքի երեխաները դեռ գտնվում են անձի ձևավորման շրջանում:

«Մանկուց է երեխայի անձը ձևավորվում. եթե դեռ փոքրուց մենք իրենց փորձում ենք ցույց տալ, որ աշխարհը անապահով է, ինչ-որ մարդիկ կան, որոնք լավը չեն մեր շրջապատում, դա երեխայի մոտ մի շարք խնդիրներ է առաջ բերում: Նրանք այդ գաղափարով կարող են մտնել մեծահասակների կյանք, որն էլ կհանգեցնի հոգեբանական որոշ խնդիրների, նաև՝ որոշակի հոգեբանական խանգարումների: Երեխաները կսկսեն տագնապալի լինել, շրջապատի հետ հարաբերություններում որոշակի խնդիրներ ունենալ, որը հետագայում նաև իրենց հոգեկան առողջության վրա կարող է անդրադառնալ»,- ասում է հոգեբանը՝ հավելելով՝ երեխաների նկատմամբ մեծ պատասխանատվություն և ուշադրություն պետք է ցուցաբերեն հատկապես նրանց ծնողները:

Հարցին՝ իսկ ի՞նչ հետևանք կարող է թողնել այն, երբ ծնողը կամ այլ անձ փորձում է երեխային համոզել, թե ինքը իր հայրենիքում կարող է հայ չմնալ, Կարապետյանը նշում է՝ ծանր հոգեբանական ազդեցություն է թողնելու երեխայի ողջ կյանքի ընթացքում: Վերջինս նաև ընդգծում է՝ ընտանիքներում քաղաքական խոսակցությունները ևս վատ կարող են անդրադառնալ արդեն մանկական կոլեկտիվում երեխաների միմյանց հետ շփման ժամանակ:

«Երբ հարց ենք տալիս՝ լավ, ծնողը մասնակցում է ու ունի իր քաղաքական որոշումը, ինչո՞ւ է երեխային նույնպես տանում այդ ճանապարհով, պետք է հասկանանք՝ յուրաքանչյուր ծնող մտածողության սահմաններում երեխաներին դաստիրակելու իր ձևն ունի: Երեկվա երթի ծնողներն էլ չեն մտածել ու պատկերացրել, թե այդ գործողությունը ինչ հոգեբանական հետևանքներ կարող է թողնել իրենց երեխաների ներսում: Ընտանիքում քաղաքական խոսակցություններով էլ երեխաների մոտ սերմանում ենք, որ դու ուրիշ ես, մյուս երեխան՝ ուրիշ: Արդեն մանկական կոլեկտիվում իրենք իրենց մեջ այդ բաժանումը կանեն, ու պառակտում կլինի, ինչը շատ սխալ է»,- ասում է նա:

Հոգեբանի դիտարկմամբ՝ երեխաների մոտ պետք է սերմանել, որ բոլորս հավասար ենք, ունենք նույն իրավունքները: Նրանց մասնակից դարձնելով որևէ գործողության՝ ծնողները նախ և առաջ պետք է մտածեն այդ գործողությունների բացասական հետևանքների մասին. «Երեխան վստահում է իր ծնողին, ծնողն ինչ ասում է, նա դա ընդունում է, ինչպես մատուցում է, այդպես էլ՝ ընդունում: Այդ ճանապարհին կարող է հիասթափվել, թիրախավորվել, դրա համար երեխայի հանդեպ պետք է շատ ուշադիր լինել»:

Մերի Խաչատրյան

Տպել
2297 դիտում

Ինչպես կարող է խաղաղապահների վերահսկողության գոտում հայտնվեն քաղաքացիական հագուստով սադրանք իրականացնողներ․ Նորիկյան

Ադրբեջանի բռնապետը հենց մեկ անգամ սահմանին պարտություն կրի, հաջորդ օրը իրենց երկրում կլինի իշխանափոխություն․Հովհաննիսյան

Դեղերի շատ օգտագործումն ինչի կարող է հանգեցնել. դեղատները հաճախ խախտում են պահանջը՝ առանց դեղատոմսի տրամադրելով դրանք

«Հայոց ցեղասպանության հատուցման հարցը. սահմանելով ազգային և ﬕջազգային իրավարարության սահմանները» գիտական թեման հաղթել է

Մաշկաբանության ազգային կենտրոնի լոգասենյակի պատուհանից փախուստի դիմած կալանավորված անձը հայտնաբերվել է

Վարդաքարցին հարևանի տնից կենցաղային իրեր է գողացել

Հասարակության բոլոր շերտերի համար պետք է մեր մարզը, քաղաքը հարմարավետ լինի, դրան են միտված մեր ջանքերը․ Շիրակի մարզպետ

Միրզոյանը Ռիքերի հետ հանդիպման ժամանակ շեշտել է Ադրբեջանի զինված ուժերի՝ ՀՀ ինքնիշխան տարածքից դուրսբերման հրամայականը

Որոշ տեղերում շտկված էին նկատված սխալներն ու թերացումները․ Գեղարքունիքի մարզպետը հետևել է սուբվենցիոն ծրագրերի ընթացքին

Միջազգային հանրությանը խնդրում ենք ստիպել Ադրբեջանին հարգել խաղաղության օրակարգը, հեռանալ Հայաստանի հողերից․ Ինարիտու

Երևանի մետրոպոլիտենը դեկտեմբերի 6-ին և 7-ին 7 ժամով չի գործի (տեսանյութ)

Կոչ ենք անում միջազգային հանրությանը գործուն քայլեր ձեռնարկել և սանձազերծել ագրեսորին․ Արցախի ԱԳՆ

Ադրբեջանական կողմի հետ ավելի քան երեք ժամ տևած բանակցությունները տվել են դրական արդյունք․ տեղեկատվական շտաբ

Այս պահին Արցախի 120 հազար ժողովուրդը ամբողջական շրջափակման մեջ է՝ կանգնելով հումանիտար վերահաս աղետի առջև․ Արցախի ՄԻՊ

76-ամյա տղամարդը ձերբակալվել է՝ որդու և հարսի նկատմամբ սպանության փորձ կատարելու կասկածանքով

Փորձ է արվում խզել Արցախի և ՀՀ-ի միակ կապը, Ադրբեջանի գործողություններն ուղղված են ԱՀ բնակչության և խաղաղապահների դեմ

Ավելի քան երկու ժամ է շարունակում է փակ մնալ Արցախ-Հայաստան միակ մայրուղին․ տեղեկատվական շտաբ

Ադրբեջանը նպատակ ունի հումանիտար աղետ ստեղծել Արցախում․ ԱՀ առողջապահության նախարարություն

Շուշի-Քարին տակ հատվածում ադրբեջանցիները շարունակում են փակ պահել ճանապարհը, սա ցեղասպան և ահաբեկչական քայլ է. Բաբայան

Արգավանդում 76-ամյա տղամարդը կացնով կտրել է քնած որդու մատները

Ալեն Սիմոնյանը Մոսկվայում կմասնակցի ՀԱՊԿ ԽՎ խորհրդի և 15-րդ լիագումար համատեղ նիստին

Азербайджанцы перекрыли трассу Степанакерт-Горис (фото)

Արտակարգ դեպք Երևանում․ Արմավիրի բանտից Մաշկաբանության ազգային կենտրոն տեղափոխված դատապարտյալը դիմել է փախուստի

Քաղաքացիական հագուստներով ադրբեջանցիները փակել են Ստեփանակերտ-Գորիս մայրուղին (լուսանկար)

ԿԸՀ անդամները մասնակցել են «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց հիմնախնդիրները» թեմայով քննարկմանը

ՀՀ նախագահը «Բարեկամության» շքանշան է շնորհել Գյումրիում Իտալիայի Հանրապետության պատվավոր հյուպատոս Անտոնինո Մոնտալտոյին

Սիսիանի Գետաթաղ բնակավայրի տներից մեկում տարաներով մարիխուանա է հայտնաբերվել (տեսանյութ)

Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարները պայմանավորվել են արագացնել բանակցությունները, ունենալ ևս մեկ հանդիպում․ Փրայս

«Էջմիածին» ջրօգտագործողների ընկերության տրանսֆորմատորներից գողացել են յուղը, շարժիչներն ու այլ կարևոր դետալներ

Կներդրվի անձի ֆունկցիոնալության գնահատման նոր համակարգ․ Նարեկ Մկրտչյանի ուղերձը

Քանաքեռ ՀԷԿ-ի տարածքում քաղաքացու ոտքը արգելափակվել է աղբամաքրման հաստոցի մեջ․ վիճակը ծանր է

Շուշի-Լիսագոր և այլ ճանապարհատվածներում խիտ մառախուղի պատճառով տեսանելիությունը ցածր է․ Արցախի ԱԻՊԾ

Դեկտեմբերի 3-ը հաշմանդամություն ունեցող անձանց միջազգային օրն է․ ՄԻՊ-ը հանդես է եկել տեսաուղերձով (տեսանյութ)

Օշականի հատվածում ավտոճանապարհը միակողմանի փակ է

ՀՀ տարբեր տարածաշրջաններում ձյուն է տեղում, Վայքի ավտոճանապարհներին խիտ մառախուղ է

ԱԱ-2022. հայտնի են փլեյ-օֆֆ ուղեգրեր նվաճած 16 հավաքականները

Սյունիքում և Արագածոտնում ձյուն է տեղում. Ամբերդ ամրոց և Քարի լիճ տանող ավտոճանապարհները փակ են

Վարդենյաց լեռնանցքում, Դիլիջանի ոլորաններում, Սյունիքում մառախուղ է․ կան փակ ճանապարհներ

Իսպանացի պատգամավորը Ջերմուկում ծանոթացել է ադրբեջանական ագրեսիայի հետեւանքներին (լուսանկարներ)

Տոնածառ, լուսային զարդարանքներ. Երևանի որ վարչական շրջանն ինչպես է դիմավորելու Նոր տարին, և որքան գումար է հատկացվել