Կրակոցները անհամաչափ ուժի կիրառում են եղել, ավելի հաճախ՝ ոչ տեղին. Human Rights Watch-ը հետաքննում է Ղազախստանի դեպքերը

Human Rights Watch իրավապաշտպան կազմակերպությունը Ղազախստանի կառավարությունից պահանջում է հետաքննել Ալմաթիում բողոքի ցույցերի ժամանակ անվտանգության ուժերի կողմից զենքի և հատուկ տեխնիկայի անհամաչափ օգտագործման դեպքերը։

80 տեսանյութ վերլուծելուց հետո իրավապաշտպանները եզրակացրել են, որ ոստիկանությունը և զինվորականները կարող էին ցուցարարների նկատմամբ չափից ավելի ուժ կիրառած լինել առնվազն չորս դեպքում։

Խոսքը Ալմաթիում արված տեսանյութերի մասին է հունվարի 4-իղ սկսած, երբ քաղաքում բողոքի ցույցերը սկսվել են, մինչև հունվարի 6-ը, երբ զինվորականները մտել են քաղաք և կրակ բացել  Հանրապետության հրապարակում հավաքված մարդկանց վրա։

Տեսագրությունները ստուգվել  են, տեսարանները հաստատվել են տարածքին բնորոշ հատկանիշներով, ժամանակագրությունը սահմանվում է արևի գտնվելու վայրով, կադրում ընկած ստվերով և այլ մանրամասներով։ Իրավապաշտպանները նաև հարցազրույցներ են վերցրել ականատեսներից և ցուցարարներից:

Պաշտոնական տվյալներով՝ Ղազախստանում մոլեգնած ցույցերի ընթացքում սպանվել է 225 մարդ, այդ թվում՝ 19 զինվորական և ոստիկան։

Այն, ինչ հայտնվել է այս տեսանյութերում, պահանջում է «հրատապ, արդյունավետ, անկախ և անաչառ հետաքննություն», պնդում է  Human Rights Watch-ը:

Ուսումնասիրության թիրախում հատկապես 4 դրվագ է

Կազմակերպության հիմնական հայտարարությունը վերաբերում է չորս դրվագների. Դրանցից առաջինը և ամենաարյունալին տեղի է ունեցել հունվարի 5-ի գիշերը, երբ ուժայինները ցրել են Հանրապետության հրապարակում բողոքի ակցիա իրականացնող և խանութները թալանող ցուցարարներին։ Օգտագործվել են լուսաձայնային նռնակներ և ռետինե փամփուշտներ, մահակներ ու գազ, որից հետո ամբոխը անցել է հարձակման և այրել ոստիկանական մի քանի մեքենաներ։

Իրավապաշտպանները եզրակացնում են, որ այս օրը առնվազն տասը մարդ է զոհվել, ևս 19-ը վիրավորվել, թեպետ HRW-ն ընդգծում է, որ իրական թիվը կարող է շատ ավլեին լինել։

 «Բազմաթիվ ապացույցներ կան, որ անվտանգության ուժերը կրակ են բացել առանց ակնհայտ պատճառի և սպանել առնվազն 10 մարդու», - ասել  է HRW-ի կոնֆլիկտների հետազոտող Ջոնաթան Պեդնոն:

Երկրորդ դրվագը տեղի է ունեցել հունվարի 5-ին ժամը 15:00-17:30-ն Ալմաթիի նախագահական նստավայրում։ Ձայնագրությունները ցույց են տալիս, որ շենքը հսկող անվտանգության ուժերը բազմիցս ավտոմատներով կրակել են ցուցարարների վրա, որոնցից մի քանիսը զինված են եղել փայտերով կամ վահաններով: Միաժամանակ, ցուցարարներից մեկի ձեռքում ատրճանակ է նկատվել։ հենց այդ օրվա երեկոյան էր, որ Ղազախստանի նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևը հեռուստաուղերձում ցուցարարներին ահաբեկիչներ է անվանել, ընդգծում է Human Rights Watch-ը։

Երրորդ դեպքը հունվարի 6-ին, ժամը 10:00-ի սահմաններում Հանրապետության հրապարակում ցուցարարների վրա զինվորականների կրակոցն է։ Դեպքի վայրում ներկա ականատեսները պատմել են, որ որոշ ցուցարարներ դիմել են ոստիկաններին՝ խնդրելով չկրակել։

Մեկ այլ արյունալի դեպք՝ չորրորդ դրվագը, որի մասին խոսում են HRW-ի փորձագետները, հունվարի 6-ին ժամը 06:00-ի սահմաններում Հանրապետության հրապարակում ցուցարարների հավաքն է՝ «Մենք խաղաղ ցուցարարներ ենք, մենք ահաբեկիչ չենք» գրությամբ պաստառով։

Բողոքի ակցիայի մասնակիցներից մեկը HRW-ին ասել է, որ դրանից հետո իրավապահները նախ մի քանի նախազգուշական կրակոց են արձակել օդ, ապա սկսել են կրակել ցուցարարների ուղղությամբ։ Այդ պահին հիշյալ ականատեսը փորձել է թաքնվել՝ կյանքը փրկելու համար։

Ականատեսները լրագրողներին պատմել են նաև, որ այդ օրը հրապարակում գտնվողներից առնվազն մեկը հրազենային վնասվածք է ստացել գլխին, իսկ երկրորդը՝ մարմնի վերին հատվածում։

Ականատեսների վկայությունները հաստատվում են կրակոցների տակ հայտնված մարդկանց կողմից նկարահանված վեց տեսանյութերից, թեև դրանցից ոչ մեկը ցույց չի տալիս այն պահը, երբ զինվորականները կրակ են բացում: Տեսանյութերից մեկում 100-ից ավելի միաժամանակյա կրակոց է լսվում։

Ո՞վ է մեղավոր բռնության համար.

«Տասնյակ ղազախ ընտանիքներ սգի մեջ են և սպասում են կառավարության պատասխանին:

 Ղազախստանի իշխանությունների առաջնահերթությունը պետք է լինի գոնե որոշ չափով վերականգնել օրենքի գերակայությունը և պատժել նրանց, ովքեր մեղավոր են ողբերգական մահերի համար»-ասել է Ջոնաթան Պեդնոն։

Իրավապաշտպանները կոչ են անում ազգային կառավարությոններին, ԵՄ-ին և ԵԱՀԿ-ին ստիպել Ղազախստանին հետաքննել այս դեպքերը:

Ղազախստանում բողոքի ցույցերը սկսվել են հունվարի 4-ին։ Երթն ու բողոքը խաղաղ է անցել, սակայն, ըստ ականատեսների, իրավիճակը սկսել է սրվել, երբ ոստիկանությունը սկսել է ցրել ցուցարարներին խլացուցիչ նռնակներով և արցունքաբեր գազով։ Սա միայն զայրացրել է ցուցարարներին, սկսվել են ուժայինների հետ առաջին բախումները, որոնք տևել են ողջ գիշեր։

Հունվարի 5-ին Ալմաթիի փողոցներում հրազեն է հայտնվել։ Հաջորդ օրը զինվորականներն են մտել քաղաք։

Ականատեսների ու ցուցարարների խոսքով, իրենք դեռ չեն հասկանում, թե այդ գիշեր ով է հրդեհել քաղաքապետարանն ու հարձակվել նախագահական նստավայրի վրա։ Հրապարակում գտնվող ցուցարարներից ոմանք կարծում են, որ դրանք սադրիչներ են եղել և ցուցարարների հետ կապ չեն ունեցել։ Մյուսները խոսում են «ճերմակ թևկապներով, սպոտային կազմվածքով երիտասարդ տղաների» մասին, ովքեր անընդհատ հորդորում էին գնալ բնակավայր, հետո օդանավակայան կամ ոստիկանական բաժանմունք ու այնտեղ սկսել անկարգություններ:  Հարցաքննվող ցուցարարները պնդում են՝ տեղի ունեցածը պառակտման փորձ է եղել՝ ուղղորդվող ինչ-որ հատուկ խմբերի կողմից:

Տպել
1510 դիտում

Գյուլբենկյան փողոցի 30/3 շենքի մոտ զինամթերքի նմանվող առարկայի հայտնաբերման առթիվ քրեական վարույթ է նախաձեռնվել

Հայտնի է՝ երբ կհուղարկավորեն Նավալնիին

Աճել են մեղադրական եզրակացությամբ դատարան ուղարկված գործերը. ամփոփվել են Ավանի և Նոր Նորքի դատախազության աշխատանքները

Հայաստանի նախագահը պաշտոնական այցով ժամանել է Իրաք

Սիմոնյանը գերմանացի գործընկերներին ներկայացրել է Ադրբեջանի ռազմատենչ քաղաքականության հետեւանքները

Փետրվարի 27-ին գումարվող հերթական նիստերի օրակարգի նախագծում ընդգրկվել է 28 հարց

«Խորապես գիտակցում ենք ձեր խնդիրները. Արագածոտնի մարզպետը հանդիպել ԼՂ-ից տեղահանվածների հետ, ծանոթացել նրանց կարիքներին

«Արմավիր» քրեակատարողական հիմնարկի ծառայողի կոշիկների միջից հայտնաբերել են 3 տուփ ծխախոտ՝ թմրամիջոցի փաթեթներով

Կարևորում եմ, երկխոսության բարձր մակարդակի պահպանումը մեր երկրների միջև. Նախագահը ընդունել է ՀՀ-ում Քուվեյթի դեսպանին

Գավառում կասեցվել է հանրային սննդի օբյեկտի արտադրական գործունեությունը

ԲՏԱ նախարարն ու Համաշխարհային բանկի ներկայացուցիչները քննարկել են նոր ծրագրեր նախաձեռնելու հեռանկարները

ՀՀ-ի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպումը տեղի կունենա փետրվարի 28-29-ը Բեռլինում

ԵՄ դիտորդական առաքելության ղեկավարն ընդունել է Բունդեսթագի Իրավական հանձնաժողովի պատվիրակությանը

Գևորգ Պապոյանը հրաժարականի դիմում է ներկայացրել. ԱԺ նախագահի հայտարարությունը

ՔՊ գրասենյակի մոտ հայտնաբերվածը պայթուցիկ սարք չի եղել, այլ՝ «մուլյաժ», այն վտանգ չի ներկայացնում. Հովհաննիսյան

ՀԿ-ների ներկայացուցիչների հետ հանդիպմանը քննարկվել են ընթացող բարեփոխումների վերաբերյալ հարցեր (տեսանյութ)

Նոր նշանակում Քննչական կոմիտեում

Մեկնարկել է ԶՈՒ բարձրագույն սպայական կազմի ատեստավորման գործընթացը. Պապիկյանը ՊՆ վարչական համալիրում է

Մարմնի վրա տեսանելի են կենդանիների կողմից հոշոտման հետքեր. հայտնաբերվել է անհետ կորած տղամարդու դիակը

«Ռադ արեք»․ Մարտիրոսյանն ահազանգել է «Վոթզափով» իրականացվող խաբեության մասին

Գևորգ Պապոյանը պատգամավորական մանդատից հրաժարվելու դիմում է ներկայացրել

Ադրբեջանցիները ռազմական հարցում զգայուն են, նրանց անհանգստացնում է ՌԴ ԶՈՒ շարժը․ Կարեն Հովհաննիսյան

Ես ինձ պատկերացնում եմ այնտեղ, որտեղ պետք է լինեն բոլոր նախարարները՝ «հայաստանամետ»․ Պապոյան

Արաբկիրում ռումբի ահազանգ է եղել, տեղում է նաև ՆԳ նախարարի տեղակալը

Արշակ Վարդանյանի լիազորությունները Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավորի և ԲԴԽ անդամի պաշտոնում դադարեցվել են

ԼՂ-ում մարտական գործողություններից 181 զինծառայող զոհվել է, 11-ը՝ անհետ կորել․ հիմնադրամը մանրամասներ է հայտնել

ՔԿ-ն մանրամասներ է ներկայացրել ապօրինի արդյունահանված ավազի, պետությանը պատճառված վնասի և դրա վերականգնման մասին

ՀԱՊԿ կանոնադրությունը չի նախատեսում «սառեցված անդամակցություն» կարգավիճակ․ Մոսկվան հստակեցում է պահանջում Երևանից

Լուկաշենկոն ճորտի կարգավիճակով ապրում է, իսկ մենք ուզում ենք անկախ երկիր դառնալ․ Մելքոնյան

Միհրան Պողոսյանի հետ կապված մենք հարցում չենք ստացել․ ՆԳ նախարար

Նիկոլ Փաշինյանը կարևորել է կանցլեր Օլաֆ Շոլցի ներդրումը Հայաստան-Ադրբեջան խաղաղության գործընթացում

Եթե Զելենսկին գա, կընդունենք, ՌԴ-ի ճորտը չենք, իրենք էին ընտրում՝ մեր երկրում ով լիներ նախագահ, ով ՊՆ ղեկավար․ Մելքոնյան

Որոշում դեռ չունենք․ Կոնջորյանը՝ ՍԴ դատավորի թեկնածու Դավիթ Բալայանի հետ հանդիպման մասին

Վանաձորի քրեակատարողական հիմնարկում դատապարտյալը բուլավկայով կարել է շուրթերը (լուսանկար)

Սառեցված բառը նշանակում է, որ սառեցված է․ Անդրանիկ Քոչարյանը՝ ՀԱՊԿ-Հայաստան հարաբերությունների մասին

Պաշտոնանկանություն Արտաքին գործերի նախարարությունում

Մենք մեր գործառույթները իրավաչափ իրականացրել ենք․ ՆԳ նախարարը՝ Մոսկվայում ադրբեջանցու ձերբակալման և ազատ արձակման մասին

Պուտինը զանգել է Էրդողանին, շնորհավորել նրա ծննդյան օրը

Քննարկում եղել է․ Թունյանը՝ իրեն Էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնն առաջարկելու մասին

Պետության կամ կառույցների ղեկավարները պահի տակ հայտարարություններ չեն անում․ Թունյանը՝ ՀԱՊԿ-ի մասին