Կրակոցները անհամաչափ ուժի կիրառում են եղել, ավելի հաճախ՝ ոչ տեղին. Human Rights Watch-ը հետաքննում է Ղազախստանի դեպքերը

Human Rights Watch իրավապաշտպան կազմակերպությունը Ղազախստանի կառավարությունից պահանջում է հետաքննել Ալմաթիում բողոքի ցույցերի ժամանակ անվտանգության ուժերի կողմից զենքի և հատուկ տեխնիկայի անհամաչափ օգտագործման դեպքերը։

80 տեսանյութ վերլուծելուց հետո իրավապաշտպանները եզրակացրել են, որ ոստիկանությունը և զինվորականները կարող էին ցուցարարների նկատմամբ չափից ավելի ուժ կիրառած լինել առնվազն չորս դեպքում։

Խոսքը Ալմաթիում արված տեսանյութերի մասին է հունվարի 4-իղ սկսած, երբ քաղաքում բողոքի ցույցերը սկսվել են, մինչև հունվարի 6-ը, երբ զինվորականները մտել են քաղաք և կրակ բացել  Հանրապետության հրապարակում հավաքված մարդկանց վրա։

Տեսագրությունները ստուգվել  են, տեսարանները հաստատվել են տարածքին բնորոշ հատկանիշներով, ժամանակագրությունը սահմանվում է արևի գտնվելու վայրով, կադրում ընկած ստվերով և այլ մանրամասներով։ Իրավապաշտպանները նաև հարցազրույցներ են վերցրել ականատեսներից և ցուցարարներից:

Պաշտոնական տվյալներով՝ Ղազախստանում մոլեգնած ցույցերի ընթացքում սպանվել է 225 մարդ, այդ թվում՝ 19 զինվորական և ոստիկան։

Այն, ինչ հայտնվել է այս տեսանյութերում, պահանջում է «հրատապ, արդյունավետ, անկախ և անաչառ հետաքննություն», պնդում է  Human Rights Watch-ը:

Ուսումնասիրության թիրախում հատկապես 4 դրվագ է

Կազմակերպության հիմնական հայտարարությունը վերաբերում է չորս դրվագների. Դրանցից առաջինը և ամենաարյունալին տեղի է ունեցել հունվարի 5-ի գիշերը, երբ ուժայինները ցրել են Հանրապետության հրապարակում բողոքի ակցիա իրականացնող և խանութները թալանող ցուցարարներին։ Օգտագործվել են լուսաձայնային նռնակներ և ռետինե փամփուշտներ, մահակներ ու գազ, որից հետո ամբոխը անցել է հարձակման և այրել ոստիկանական մի քանի մեքենաներ։

Իրավապաշտպանները եզրակացնում են, որ այս օրը առնվազն տասը մարդ է զոհվել, ևս 19-ը վիրավորվել, թեպետ HRW-ն ընդգծում է, որ իրական թիվը կարող է շատ ավլեին լինել։

 «Բազմաթիվ ապացույցներ կան, որ անվտանգության ուժերը կրակ են բացել առանց ակնհայտ պատճառի և սպանել առնվազն 10 մարդու», - ասել  է HRW-ի կոնֆլիկտների հետազոտող Ջոնաթան Պեդնոն:

Երկրորդ դրվագը տեղի է ունեցել հունվարի 5-ին ժամը 15:00-17:30-ն Ալմաթիի նախագահական նստավայրում։ Ձայնագրությունները ցույց են տալիս, որ շենքը հսկող անվտանգության ուժերը բազմիցս ավտոմատներով կրակել են ցուցարարների վրա, որոնցից մի քանիսը զինված են եղել փայտերով կամ վահաններով: Միաժամանակ, ցուցարարներից մեկի ձեռքում ատրճանակ է նկատվել։ հենց այդ օրվա երեկոյան էր, որ Ղազախստանի նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևը հեռուստաուղերձում ցուցարարներին ահաբեկիչներ է անվանել, ընդգծում է Human Rights Watch-ը։

Երրորդ դեպքը հունվարի 6-ին, ժամը 10:00-ի սահմաններում Հանրապետության հրապարակում ցուցարարների վրա զինվորականների կրակոցն է։ Դեպքի վայրում ներկա ականատեսները պատմել են, որ որոշ ցուցարարներ դիմել են ոստիկաններին՝ խնդրելով չկրակել։

Մեկ այլ արյունալի դեպք՝ չորրորդ դրվագը, որի մասին խոսում են HRW-ի փորձագետները, հունվարի 6-ին ժամը 06:00-ի սահմաններում Հանրապետության հրապարակում ցուցարարների հավաքն է՝ «Մենք խաղաղ ցուցարարներ ենք, մենք ահաբեկիչ չենք» գրությամբ պաստառով։

Բողոքի ակցիայի մասնակիցներից մեկը HRW-ին ասել է, որ դրանից հետո իրավապահները նախ մի քանի նախազգուշական կրակոց են արձակել օդ, ապա սկսել են կրակել ցուցարարների ուղղությամբ։ Այդ պահին հիշյալ ականատեսը փորձել է թաքնվել՝ կյանքը փրկելու համար։

Ականատեսները լրագրողներին պատմել են նաև, որ այդ օրը հրապարակում գտնվողներից առնվազն մեկը հրազենային վնասվածք է ստացել գլխին, իսկ երկրորդը՝ մարմնի վերին հատվածում։

Ականատեսների վկայությունները հաստատվում են կրակոցների տակ հայտնված մարդկանց կողմից նկարահանված վեց տեսանյութերից, թեև դրանցից ոչ մեկը ցույց չի տալիս այն պահը, երբ զինվորականները կրակ են բացում: Տեսանյութերից մեկում 100-ից ավելի միաժամանակյա կրակոց է լսվում։

Ո՞վ է մեղավոր բռնության համար.

«Տասնյակ ղազախ ընտանիքներ սգի մեջ են և սպասում են կառավարության պատասխանին:

 Ղազախստանի իշխանությունների առաջնահերթությունը պետք է լինի գոնե որոշ չափով վերականգնել օրենքի գերակայությունը և պատժել նրանց, ովքեր մեղավոր են ողբերգական մահերի համար»-ասել է Ջոնաթան Պեդնոն։

Իրավապաշտպանները կոչ են անում ազգային կառավարությոններին, ԵՄ-ին և ԵԱՀԿ-ին ստիպել Ղազախստանին հետաքննել այս դեպքերը:

Ղազախստանում բողոքի ցույցերը սկսվել են հունվարի 4-ին։ Երթն ու բողոքը խաղաղ է անցել, սակայն, ըստ ականատեսների, իրավիճակը սկսել է սրվել, երբ ոստիկանությունը սկսել է ցրել ցուցարարներին խլացուցիչ նռնակներով և արցունքաբեր գազով։ Սա միայն զայրացրել է ցուցարարներին, սկսվել են ուժայինների հետ առաջին բախումները, որոնք տևել են ողջ գիշեր։

Հունվարի 5-ին Ալմաթիի փողոցներում հրազեն է հայտնվել։ Հաջորդ օրը զինվորականներն են մտել քաղաք։

Ականատեսների ու ցուցարարների խոսքով, իրենք դեռ չեն հասկանում, թե այդ գիշեր ով է հրդեհել քաղաքապետարանն ու հարձակվել նախագահական նստավայրի վրա։ Հրապարակում գտնվող ցուցարարներից ոմանք կարծում են, որ դրանք սադրիչներ են եղել և ցուցարարների հետ կապ չեն ունեցել։ Մյուսները խոսում են «ճերմակ թևկապներով, սպոտային կազմվածքով երիտասարդ տղաների» մասին, ովքեր անընդհատ հորդորում էին գնալ բնակավայր, հետո օդանավակայան կամ ոստիկանական բաժանմունք ու այնտեղ սկսել անկարգություններ:  Հարցաքննվող ցուցարարները պնդում են՝ տեղի ունեցածը պառակտման փորձ է եղել՝ ուղղորդվող ինչ-որ հատուկ խմբերի կողմից:

Տպել
1006 դիտում

Հայտնի է, թե որքան մարդ է մասնակցել ընդդիմության հանրահավաք-երթին

Դրանք հնազանդեցնելու գործիք են. Բաբայանը՝ կոչումների համար Սերժ Սարգսյանին կրկին շնորհակալություն հայտնողների մասին

«Փյունիկը»՝ Հայաստանի 15-ակի չեմպիոն

Զորամասերից մեկում անցկացվել են գործնական պարապմունքներ

Ուրախ լուր հայրենադարձների համար

Հանրությունը չի տալու այն վստահությունը, որ Իշխան Սաղաթելյանը հավակնի ՀՀ-ի հաջորդ ղեկավարը լինելուն. Նորայր Նորիկյան

Գեղարքունիքի դպրոցների բարձր դասարանցիներն այցելել են զորամասերից մեկի հրաձգարան

ԱՄՆ դեսպանատունը շարունակում է աջակցությունը. դեսպան Լին Թրեյսիին այցելել է Սյունիք

Վահագն Խաչատուրյանը ՖԻՖԱ-ի նախագահ հետ հանդիպմանն անդրադարձել է Երևանում նախատեսված «Լեգենդների խաղին»

29-ամյա երիտասարդը որոնվում է որպես անհետ կորած

Երևանում չնախատեսված տեղում աղբ նետելու տուգանքը 10 անգամ կբարձրացվի. հավաքարարների կարծիքով՝ դա ևս խնդրի լուծում չէ

Բռնցքամարտի ԵԱ. Համբարձում Հակոբյանը մեկնարկեց փայլուն հաղթանակով (լուսանկարներ)

Սասունցի Դավթի արձանի մոտ հրավիրված հանրահավաքից հետո մեկնարկել է «Դիմադրություն» շարժման երթը

Վահագն Խաչատուրյանը հանդիպել է Լեհաստանի նախագահ Անջեյ Դուդայի հետ

Հայաստան-Ադրբեջան միջպետական սահմանին տեղի է ունեցել Հայաստանի և Ադրբեջանի փոխվարչապետների առաջին հանդիպումը

Դատարանը մերժել է Ռոբերտ Քոչարյանի խափանման միջոց գրավը փոխելու միջնորդությունը

Լիոնում տեղի ունեցած Ինտերպոլի եվրոպական տարածաշրջանային կոնֆերանսին Հայաստանը ներկայացրել է Նարինե Հակոբյանը

Միքայել Բադալյանը կալանավորվել է

Հայաստանում օդի ջերմաստիճանը կնվազի 0-1 աստիճան. առաջիկա օրերի եղանակային կանխատեսումը

Բավարարվել է ավտոմեքենայում գնդացիր և փամփուշտներ ապօրինի պահելու և տեղափոխելու գործով ՀՀ դատախազության վճռաբեկ բողոքը

Գյումրիում առաջին մենահամերգով ներկայացել է կես դար առաջ սազահար Էդուարդի հիմնադրած Ժողգործիքների մանկական նվագախումբը

Դոլարի փոխարժեքը նվազել է 453 դրամից. ՀՀ կենտրոնական բանկը հրապարակել է նոր փոխարժեքներ

48 ժամ՝ նոր ստարտափ ստեղծելու համար. «Դիջիթեյնը» 2-րդ անգամ մեկնարկել է M1TQ նախագիծը (տեսանյութ)

Տեղի ունեցած խորհրդակցության ընթացքում քննարկվել են հարկաբյուջետային քաղաքականությանը վերաբերող հարցեր

ՀՀ նախագահը հանդիպել է Էգիլս Լևիտսի հետ. բարձր է գնահատվել հայ-լատվիական քաղաքական երկխոսությունը (տեսանյութ)

Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանն այցելել է Սյունիք. կարևորվել է մարզում զբոսաշրջության զարգացումը

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենի հետ

Արմեն Փամբուխչյանն ընդունել է Արցախի ներքին գործերի նախարար Կարեն Սարգսյանին. կարևորվել են նման ձևաչափով հանդիպումները

2018-ի համեմատ՝ ներկայումս ՀՀ-ում ունենք 123 հազար 310-ով ավելի աշխատատեղ. վարչապետը՝ ԱՆԻՖ-ի միջոցառմանը

ՍԱՏՄ-ն մոնիթորինգ է իրականացրել Հայաստանի թռչնամիս արտադրող գրեթե բոլոր խոշոր ընկերություններում

Էրեբունի վարչական շրջանում վթարային ջրանջատում կլինի

Բագրևանդի փողոցի պահեստից գողություն կատարող խումբ է վնասազերծվել. 8 անձ ձերբակալվել է (տեսանյութ)

ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանը հեռախոսազրույց է ունեցել ՌԴ մարդու իրավունքների հանձնակատար Տատյանա Մոսկալկովայի հետ

Այսօրվա դրությամբ արձանագրվել է կապիկի ծաղիկ հիվանդության 178 դեպք, ևս 90-ը հետազոտվում է

Քաղաքապետարանի բալանսում գտնվող որևէ շինություն, որտեղ բուժական գործունեություն է իրականացվում, չի օտարվել. Սիմոնյան

Անցկացվել է ՀԱՊԿ անդամ պետությունների պաշտպանության նախարարների խորհրդի հերթական նիստը

Ես այդ ոճի մարդ չեմ, մի զրպարտեք. Խաչատուր Սուքիասյանի եղբայրը՝ ցույցերի ժամանակ ոստիկաններին հրահանգներ տալու մասին

Խոակին Կապառոսը հրապարակել է ազգային հավաքական հրավիրված ֆուտբոլիստների ցուցակը

Ավարտվել է նախկին պատգամավոր Արագած Ախոյանի կողմից բռնություն գործադրելու կոչեր hնչեցնելու քրգործի նախաքննությունը. ՔԿ

Աջափնյակում մետրոպոլիտենի կայարանի կառուցման նախագծային աշխատանքների համար 554 միլիոն դրամ կհատկացվի