Հայ գիտնականները նախագծվել, պատրաստել ու փորձարկել են շենքերի վնասվածության աստիճանի որոշման սեյսմիկ համակարգ

ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտում նախագծվել, պատրաստվել ու փորձարկվել է շենքերի վնասվածության աստիճանի որոշման սեյսմիկ համակարգը: Բնական պայմաններում փորձարկումների միջոցով ստացվել են տարբեր կոնստրուկտիվ համակարգերի շենքերի տատանման նոր ձևերը:

Այս աշխատանքներն իրականացվել են «Շենքերի և կառուցվածքների սեյսմիկ անվտանգության գնահատման և ապահովման դիստանցիոն մոբիլ համակարգ» թեմայով ծրագրի շրջանակներում՝ ՀՀ գիտության կոմիտեի ֆինանսավորմամբ, տեղեկացնում են ՀՀ ԳԱԱ տեղեկատվական-վերլուծական ծառայությունից:

«Հայաստանում սեյսմակայուն շինարարության գիտական դպրոցը զարգանում է երկու հիմնական ուղղություններով: Առաջինը՝ սեյսմակայունության տեսության կատարելագործմանն ուղղված հետազոտություններն են, թե որքանով են տեսական հաշվարկները, հաշվարկային սխեմաները համապատասխանում իրականությանը: Երկրորդը՝ շենքերի բնական պայմաններում փորձարկումներն են, որոնք հնարավորություն են տալիս պարզելու շահագործվող շենքի վարքը իրական երկրաշարժի վերաբերյալ: Բացի այդ, դա հնարավորություն է տալիս եզրակացություն անել շահագործվող շենքի իրական վիճակի մասին, գնահատել վնասվածության աստիճանը»,- ասել է գիտական աշխատանքների ղեկավար, ՀՀ ԳԱԱ Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտի տնօրեն Ջոն Կարապետյանը:

Նա նշել է, որ շենքերը շահագործման ընթացքում ենթարկվում են բնական և տեխնածին ազդեցությունների: Դրա պատճառով շենքերում առաջ են գալիս որոշակի վնասվածության աստիճաններ, որոնք անհրաժեշտ է ժամանակի ընթացքում պարզել ու գնահատել: «Սպիտակի 1988 թ-ի աղետալի երկրաշարժի ժամանակ ավերվեցին բնակելի ֆոնդի տարբեր կոնստրուկտիվ համակարգերի շենքեր, որոնք գտնվում էին տարբեր գրունտային պայմաններում: Սպիտակի երկրաշարժի մակրոսեյսմիկ դիտարկումների տվյալների համակողմանի վերլուծությունը ցույց տվեց, որ եղել են դեպքեր, երբ երկրաշարժի ժամանակ հին շենքերի երկրաշարժադիմակայունությունը եղել է ավելի բարձր, քան նոր կառուցված շենքերինը: Մինչ օրս իրականացվում են հետազոտություններ՝ պարզելու ավերվածությունների հնարավոր հիմնական պատճառները: Նմանատիպ շենքերն այսօր շահագործվում են նաև Հայաստանի մի շարք խոշոր բնակավայրերում, մասնավորապես՝ Երևան քաղաքում: Այդ պատճառով ներկայում հրատապ է համարվում իրականացնել լայնածավալ հետազոտություններ՝ պարզելու հին և նոր շենքերի վարքը երկրաշարժերի ժամանակ»,- ասել է Ջոն Կարապետյանը:

Այս համակարգը կիրառվում է շենքերի տեխնիկական վիճակի հետազննության, վարքի ուսումնասիրման, ախտորոշման նպատակով քաղաքաշինության, բնապահպանության, ռազմաարդյունաբերության ոլորտներում: Այն կարող է օգտագործվել ռեգիոնալ կայանների, երկրաշարժերից անմիջապես հետո օջախային գոտում օպերատիվ դիտարկումների կազմակերպման, ջրամբարների պատվարների վարքի ուսումնասիրման, վաղ ազդարարման համակարգերի մշակման նպատակով:

«Դժվար չէ նկատել, որ գիտական մշակումը ժամանակի ընթացքում դարձել է շոշափելի արդյունք, որն էլ ներդրվել է տնտեսության զարգացման գործում: Նմանօրինակ մշակումներ ունի Ռուսաստանի Դաշնությունը, կոչվում է «СТРУНА», ճապոնական հայտնի «OYO» ընկերությունը և այլ կազմակերպություններ: Սակայն դրանց ձեռքբերումը բավականին թանկ է»,- ասել է Ջոր Կարապետյանը:

Հետազոտությունների շրջանակներում ձեռք են բերվել մշակումների հեղինակային իրավունք, արդյունքները տպագրվել են Scopus գիտական շտեմարաններում ընդգրկված միջազգային հանդեսներում, այդ աշխատանքների վրա կան բավականաչափ միջազգային հղումներ: Մշակված համակարգի տվիչները միջազգային մասնագետների կողմից երաշխավորվում են մասսայական կիրառության, հատկապես շենքերի վիճակի ախտորոշման, վնասվածության աստիճանի գնահատման նպատակով:

«Նմանօրինակ մշակումներ, որոնք իրականացրել է ինստիտուտի գիտական խումբը, ունի մի շարք առանձնահատկություններ, որոնք այսօր ի զորու է իրականացնելու միայն Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտը՝ իր գիտական պոտենցիալով ու ժամանակակից սարքավորումներով հագեցված լաբորատորիաներով»,- ասել է Ջոն Կարապետյանը:

Աշխատանքներում ներգրավված են եղել երիտասարդ մասնագետներ, որոնք իրականացրել են իրենց թեկնածուական աշխատանքները «Տարբեր կոնստրուկտիվ համակարգերի շենքերի դինամիկ բնութագրերի հետազոտությունները բնական պայմաններում փորձարկումներով» թեմայով, ստացել տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան:

Տպել
300 դիտում

24-ամյա երիտասարդը կալանավորվել է՝ 8-ամյա աղջնակի նկատմամբ անառակաբարո գործողություններ կատարելու մեղադրանքով

Ովքեր են Սերժ Սարգսյանի եղբորորդու շուրջը կանգնած գլխիկոր տղամարդիկ և ինչու են խուսափում նայել տեսախցիկներին (տեսանյութ)

Սենատորներ Մենենդեսի ու Ռիչի հետ հանդիպմանն իբր ուշանալու մասին «տեղեկատվությունը» չի համապատասխանում իրականությանը. ԱԳՆ

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարն ու տեղակալը կմեկնեն Իտալիա

Հայաստանն այսօր 3 ներկայացուցիչ կունենա Եվրոպայի բռնցքամարտի առաջնությունում

Գեղարքունիքի Կուտական գյուղում բնակիչների վեճը վերածվել է ծեծկռտուքի. 54-ամյա բնակիչը բազմաթիվ վնասվածքներ է ստացել. ՔԿ

Երևան-Մեղրի ավտոճանապարհին օրեր առաջ շրջված բեռնատարի 39-ամյա վարորդը մահացել է

Կոտայքի, Լոռու մարզերի որոշ բնակավայրերի, Երևանի մի շարք թաղամասերի գազամատակարարումը կդադարեցվի

Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորել է Ավստրալիայի նորընտիր վարչապետին

Երիտասարդը կրակ է բացել Տեխասի տարրական դպրոցում. զոհվել է 21 մարդ, այդ թվում՝ 19 երեխա (լուսանկարներ)

Դավիթ Տոնոյանի և մյուսների գործով պաշտպանության կողմը ձեռք է բերել անհերքելի ապացույցներ. հայտարարություն

Վաղը մի քանի ժամով փակվելու է Վանաձոր-Բագրատաշեն ավտոճանապարհը

Ողբերգական դեպք Երևանում. շինհրապարակում տղամարդու դի է հայտնաբերվել

Վթարի պատճառով 8 ժամ ջուր չի լինելու Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանում

Փլուզում Երևանի Գոգոլի փողոցում. մայթեզրը սահել է դեպի շինհրապարակի փոսը

200 դոլարի դիմաց Ադրբեջանին է փոխանցել ռազմական գաղտնիքներ. պետական դավաճանության ևս մեկ դեպք է բացահայտվել (տեսանյութ)

Մեր ընդդիմադիրները հենց իրենց թակարդն են ընկել, ժողովրդական լեզվով ասած՝ «լռվել» իրենց մատրիցայում. Արսեն Թորոսյան

Երևանում վերսկսվել են ընդդիմության ակցիաները. վերջիններս նախագահական նստավայրի դիմաց են, տեղի ունեցավ հրմշտոց

Հոսանքի ժամանակավոր անջատումներ են սպասվում Երևանի և 7 մարզերի բազմաթիվ հասցեներում

Սյունիքի մարզի «Մեղրու սար» կոչվող հատվածում, Կապան-Գորիս, Կապան-Քաջարան ճանապարհներին մառախուղ է

Հրդեհ Շիրակի մարզի Ղարիբջանյան գյուղում. տուն է այրվել

Այսօրվա ձյունառատ առավոտը Արագածոտնի մարզի Հնաբերդ գյուղում (տեսանյութ)

Հայտնի է, թե որքան մարդ է մասնակցել ընդդիմության հանրահավաք-երթին

Դրանք հնազանդեցնելու գործիք են. Բաբայանը՝ կոչումների համար Սերժ Սարգսյանին կրկին շնորհակալություն հայտնողների մասին

«Փյունիկը»՝ Հայաստանի 15-ակի չեմպիոն

Զորամասերից մեկում անցկացվել են գործնական պարապմունքներ

Ուրախ լուր հայրենադարձների համար

Հանրությունը չի տալու այն վստահությունը, որ Իշխան Սաղաթելյանը հավակնի ՀՀ-ի հաջորդ ղեկավարը լինելուն. Նորայր Նորիկյան

Գեղարքունիքի դպրոցների բարձր դասարանցիներն այցելել են զորամասերից մեկի հրաձգարան

ԱՄՆ դեսպանատունը շարունակում է աջակցությունը. դեսպան Լին Թրեյսիին այցելել է Սյունիք

Վահագն Խաչատուրյանը ՖԻՖԱ-ի նախագահ հետ հանդիպմանն անդրադարձել է Երևանում նախատեսված «Լեգենդների խաղին»

29-ամյա երիտասարդը որոնվում է որպես անհետ կորած

Երևանում չնախատեսված տեղում աղբ նետելու տուգանքը 10 անգամ կբարձրացվի. հավաքարարների կարծիքով՝ դա ևս խնդրի լուծում չէ

Բռնցքամարտի ԵԱ. Համբարձում Հակոբյանը մեկնարկեց փայլուն հաղթանակով (լուսանկարներ)

Սասունցի Դավթի արձանի մոտ հրավիրված հանրահավաքից հետո մեկնարկել է «Դիմադրություն» շարժման երթը

Վահագն Խաչատուրյանը հանդիպել է Լեհաստանի նախագահ Անջեյ Դուդայի հետ

Հայաստան-Ադրբեջան միջպետական սահմանին տեղի է ունեցել Հայաստանի և Ադրբեջանի փոխվարչապետների առաջին հանդիպումը

Դատարանը մերժել է Ռոբերտ Քոչարյանի խափանման միջոց գրավը փոխելու միջնորդությունը

Լիոնում տեղի ունեցած Ինտերպոլի եվրոպական տարածաշրջանային կոնֆերանսին Հայաստանը ներկայացրել է Նարինե Հակոբյանը

Միքայել Բադալյանը կալանավորվել է