«Աճառյանի բառարանն օրենսդրական ակտ չէ». հայհոյանքի դեպքում առաջարկվող պատիժներն ու պատգամավորների բանավեճը

Ազգային ժողովն առաջին ընթերցմամբ ընդունեց Քրեական եւ Քրեական դատավարության օրենսգրքերում փոփոխություններ կատարելու նախագծերի փաթեթը, որոնցով առաջարկվում է պատիժ անձին ծանր վիրավորանք հասցնելու՝ հայհոյելու կամ նրա արժանապատվությունն այլ ծայրահեղ անպարկեշտ եղանակով վիրավորելու դեպքում:

Նախագիծն ԱԺ-ում ներկայացրեց դրա հեղինակներից Վլադիմիր Վարդանյանը:

Ըստ նրա՝ փաթեթը չափազանց կարեւոր է մեր հասարակության համար՝ հաշվի առնելով վերջին ընթացքում տեղի ունեցող զարգացումները:

«Մարդու իրավունքների հիմքն է մարդու արժանապատվությունը, եւ արժանապատվության նվաստացման հարցում ամենավտանգավոր դրսեւորումներից մեկը անձին վիրավորանք հասցնելն է հայհոյանքի միջոցով: Տարիներ առաջ Հայաստանը որոշեց ապաքրեականացնել վիրավորանքի եւ զրպարտության համար քրեական պատասխանատվությունը, ինչը շատ լավ որոշում էր»,- ասաց Վարդանյանը՝ ընդգծելով, որ պետք է վիրավորանքից տարբերել հայհոյանքը:

Պատգամավորի խոսքով՝ խնդիրը շատ ավելի պրոբլեմային է դարձել, երբ հեռավար եղանակով հայհոյանք պատճառելու հնարավորությունները՝ հեռավար հայհոյանքը դարձել է հաճախակի: Դա էլ իր հերթին, Վարդանյանի կարծիքով, բերել է քրեածին վարքագծի դրսեւորման:

ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Նիկոլայ Բաղդասարյանը հետաքրքրվեց, թե արդյոք չարժե՞ քրեականացնել որոշ սուբյեկտների նկատմամբ հայհոյանքը, մասնավորապես՝ պատգամավորի, Կառավարության անդամի եւ այլն: Նա անտրամաբանական համարեց, որ օրենքում վիրավորանքից պաշտպանված են Մարդու իրավունքների պաշտպանը, զինվորը, դատավորը, դատախազը, փաստաբանը, իսկ Կառավարությունն ու պատգամավորը պաշտպանված չեն նաեւ ներկայացված նախագծով:

«Եթե պատգամավորին ասեն՝ այ դու սուտասան, օրենքը չի պաշտպանում»,- օրինակ բերեց պատգամավորը:

Վլադիմիր Վարդանյանն արձագանքեց. «Խոսքը չի վերաբերում վիրավորանքին, որովհետեւ սուտասան բառը ինձ գուցե վիրավորի, բայց իմ արժանապատվությունը չի նվաստացնի: Մենք առաջնորդվում ենք այն սկզբունքով, որ յուրաքանչյուր ոք օժտված է արժանապատվությամբ, եւ արժանապատվությունն է նրա իրավունքների եւ ազատությունների հիմքը: Կներեք, ես չեմ հասկանում, թե ինչո՞ւ մենք պետք է պաշտպանենք պատգամավորին եւ չպաշտպանենք մշակին, տաքսու վարորդին, ում արժանապատվությունը ծայրահեղ ձեւով ոտնահարվել է: Մենք առաջնորդվել ենք այն սկզբունքով, որ յուրաքանչյուր ոք պետք է պաշտպանված լինի»,- ասաց Վարդանյանը:

Այնուհետեւ Նիկոլայ Բաղդասարյանը հակադարձեց՝ ըստ Աճառյանի բառարանի՝ ցանկացած սուտ տեղեկատվություն անձի վերաբերյալ համարվում է հայհոյանք: Եվ երկրորդ, ըստ նրա, դատավորը կդժվարանա որոշել՝ տվյալ բառը անպարկե՞շտ է, թե՞ ոչ:

Վարդանյանն ասաց, որ, իր կարծիքով, Հայաստանում ե՛ւ դատախազը, ե՛ւ քննչական մարմնի ներկայացուցիչը, ե՛ւ յուրաքանչյուր քաղաքացի շատ լավ կարողանում է տարբերել հայհոյանքի եւ այլ վիրավորանքի շեմը:

«Ամենայն հարգանքով մեծն Աճառյանին, բայց Աճառյանի բառարանը օրենսդրական ակտ չէ, որով մենք պետք է առաջնորդվենք»,- եզրափակեց Վարդանյանը:

Կառավարության դիրքորոշումը հայտնեց արդարադատության փոխնախարար Քրիստիննե Գրիգորյանը՝ նշելով, որ Կառավարությունը կողմ է այս նախագծին: Ըստ փոխնախարարի՝ նախագծով առաջարկվող սանկցիաները կանխարգելիչ նպատակ ունեն:

Որեւէ խմբակցությունում չընդգրկված պատգամավոր Սոֆիա Հովսեփյանն էլ հետաքրքրվեց, թե ինչպե՞ս է պետությունը պայքարելու այն երեւույթի դեմ, երբ հանրության մի շարք ներկայացուցիչներ իշխանության հասցեին կիրառեն «անհայրենիք», «հողատու», «կապիտուլյանտ» արտահայտությունները: Հովսեփյանը հիշեցրեց նաեւ ԱԺ փոխխոսնակ Լենա Նազարյանի կիրառած «իդիոտկա» բառը՝ հետաքրքրվելով, թե այս դեպքերն արդյոք քրեականացվելո՞ւ են, թե՞ ոչ:

Քրիստիննե Գրիգորյանն ասաց, որ քննադատությունից բխող բառերը քրեաիրավական գնահատման դաշտ տանելը խիստ վտանգավոր է: Ըստ նրա՝ այդ բառերը դժվար է որպես հայհոյանք ընկալելը, իսկ նախագծի նպատակը հայհոյանքի դեմ պայքարելն է:

Նախագծին կողմ քվեարկեց 75 պատգամավոր:

Հիշեցնենք՝ նախագծով «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորներն առաջարկում են անձին ծանր վիրավորանք հասցնելու՝ հայհոյելը կամ նրա արժանապատվությունն այլ ծայրահեղ անպարկեշտ եղանակով վիրավորելու դեպքում պատժել տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով (100 հազարից-500 հազար դրամ):

Եթե անձի վերաբերյալ ծանր վիրավորանք պարունակող նյութեր տարածելը կատարվել է տեղեկատվական կամ հաղորդակցական տեխնոլոգիաներն օգտագործելով կամ հրապարակային այլ եղանակով կամ կատարվել է անձի հանրային գործունեությամբ պայմանավորված՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով (500 հազարից մինչև մեկ միլիոն դրամ):

Նույն արարքը, որը կատարվել է միևնույն անձի նկատմամբ, պարբերաբար պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկից երեքհազարապատիկի չափով (1-3 միլիոն դրամ) կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով:

Նախագծում շեշտվում է՝ հանրային գործունեություն է համարվում անձի կողմից լրագրողական, հրապարակախոսական գործունեության, ծառայողական պարտականությունների կատարման, հանրային ծառայության կամ հանրային պաշտոն զբաղեցնելու, հասարակական կամ քաղաքական գործունեության հետ կապված վարքագիծը: