Հոռետեսական սցենարից խուսափել ենք, բայց լավատեսականով էլ չենք ընթանում. Քթոյանը՝ տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի մասին

Հունիսին Հայաստանի տնտեսության ակտիվությունն աճել է ավելի դանդաղ տեմպերով, քան մայիսին էր: «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց տնտեսագետ Արմեն Քթոյանը:

Նշենք, որ Վիճակագրական կոմիտեի հրապարակման համաձայն՝ հունիսին, 2020-ի հունիսի համեմատ, տնտեսական ակտիվության ցուցանիշն աճել է 8 տոկոսով: Իսկ 2021 թվականին՝ 6 ամիսների ընթացքում, աճը կազմել է 5 տոկոս:

Արձանագրված ցուցանիշների մասին Արմեն Քթոյանի հետ մեր զրույցը` ստորեւ.

- Պարո՛ն Քթոյան, հունիսին տնտեսական ակտիվության աճը 8 տոկոս է կազմել: Ձեր գնահատմամբ՝ ամսվա կտրվածքով ինչպիսի՞ն է այս ցուցանիշը:

- Եթե համեմատենք մայիս ամսվա աճի հետ, որոշակի դանդաղում կա. մայիսին, 2020-ի մայիսի համեմատ, դրանից 2 տոկոսով ավելի աճ էր արձանագրվել: Եթե դիտարկենք տարվա տրամաբանության մեջ, ունենք տնտեսության հետճգնաժամային աստիճանական վերականգնում: Մեկ առանձնահատկություն կա. արդյունաբերական արտադրանքի առումով աճն այնքան էլ ցանկալի մակարդակի չէ՝ 1.3 տոկոս, այն դեպքում, երբ մայիսին ունեինք 8 տոկոս աճ: Շինարարության ծավալները, նախորդ տարվա համեմատ, դարձյալ ընդամենը 1.3 տոկոս են աճել: Առեւտրի եւ ծառայությունների ծավալի աշխուժացում կա, բայց տեմպն ավելի ցածր է, քան մայիսը մայիսի համեմատ էր:

Թեեւ հունիսին որոշակի դանդաղում է արձանագրվում, բայց 1 ամիսն այն ժամանակահատվածը չէ, ոչ էլ դանդաղման տեմպն է այնպիսին, որ մենք հեռուն գնացող դատողություններ անենք: Ավելի ընդգրկուն վերլուծություն անել հնարավոր կլինի տարվա տվյալների ամփոփման ու համախառն ներքին արդյունքի գնահատականներն ունենալու պարագայում: Էականն այն է, որ ունենք աճ եւ վերականգնում: Այլ հարց է՝ հնարավո՞ր էր ավելի արագ տեմպ ապահովել, թե՞ ոչ: Մենք ունենք լուրջ խնդիրներ, եւ բարձր աճ ակնկալելը մի քիչ բարդ է:

- Տնտեսական ակտիվության աճի մեջ մեծ է սպառողական եւ արդյունաբերական արտադրանքի գնաճը՝ համապատասխանաբար 6.5 եւ 15.5 տոկոս: Կարո՞ղ ենք ասել, որ տնտեսական այսչափ ակտիվության աճին սա էականորեն նպաստել է:

- Մի կողմից՝ այո, մյուս կողմից՝ ոչ: Դրանք նույն պրոցեսի արտացոլումն են: Տնտեսական ակտիվությունն արդյունք է այն բանի, որ պահանջարկն աստիճանաբար վերականգնվում է, եւ դա բարձրացնում է նաեւ առաջարկը: Բնականաբար, այս ամբողջ պրոցեսը  բերում է նաեւ գնաճային որոշ դրսեւորումներ, ինչն անխուսափելի է, բայց ասել, թե ամբողջությամբ պայմանավորված է գնաճով, այդպես չէ: Ավելի շատ կարելի է ասել, որ գնաճը տնտեսական ակտիվության դրսեւորումներից է:

- Կիսամյակային կտրվածքով ունենք 5 տոկոս աճ՝ նախորդ տարվա կորոնավիրուսային սահմանափակումների պայմանների համեմատ: Դրակա՞ն, թե՞ բացասական կարելի է սա համարել:

- Այնքան էլ բարձր չէ 5 տոկոս աճը, հատկապես, եթե արդյունաբերական արտադրանքի առումով ունենք ընդամենը 2 տոկոս աճ: Այս 5 տոկոսն ավելի շատ պայմանավորված է շինարարության ընդլայնմամբ: Ունենք նաեւ արտահանման զգալի ընդլայնում, ինչը ցուցանիշների մեջ առավել առաջնային ցուցիչներից է: Մյուս կողմից էլ դա որոշակիորեն պայմանավորված է պղնձի համաշխարհային գների բարձր մակարդակով: Մեր արտահանման մոտ 1/3-րդը պղինձն է, եւ հանքագործական արտադրանքի գների աճն էականորեն ազդում է արտահանման ընդհանուր ծավալի վրա: Այստեղ դերակատարում է ունեցել նաեւ դրամի արժեզրկումը եւ որոշակիորեն նպաստել արտահանման ընդլայնմանը: Այնուհանդերձ, 5 տոկոսը չի կարելի բավարար համարել, որովհետեւ հետճգնաժամային իրավիճակում դա այն նվազագույն մակարդակն է, որին հնարավոր է հասնել առանց մեծ ջանքերի: Մյուս կողմից, եթե հաշվի առնենք նաեւ պատերազմի գործոնը, եւ եթե նկատի ունենանք, որ կարող էր նաեւ աճ չլինել ու անկում արձանագրվեր, 5 տոկոսը շատ վատ չէ:

- Տնտեսական ակտիվության աճը որակական առումով չափելու համար ո՞ր ոլորտն է ցուցիչ:

- Բոլոր ոլորտներն էլ ակտիվություն են գեներացնում, եւ ասել, որ մի ոլորտը կարեւոր է, մյուսը՝ չէ, այդպես չէ: Այստեղ կարեւորը համաչափություն ապահովելն է, որպեսզի մենք չունենանք այն վիճակը, ինչն ունեինք 2000-ականներին, երբ շինարարությունը շռնդալից ընդլայնվում էր, եւ ՀՆԱ-ի մեջ 30 տոկոսից բարձր մասնաբաժին էր ստացել: Այդ տիպի կառուցվածքային ձեւախեղումները բացասական են: Կարեւոր է, որ որոշակի համամասնություն ապահովվի, եւ ընդլայնում ունենան այն ճյուղերը, որոնք արդյունավետ են, ավելի շատ ավելացված արժեք են ձեւավորում, եւ որոնք արտահանելի են: Այս առումով մեզ համար ավելի կարեւոր ցուցիչ պետք է հանդիսանա մշակող արդյունաբերության ավելացումը եւ ավելի կարեւոր պետք է լինի մշակող արդյունաբերության այն մասը, որը կապված է բարձր տեխնոլոգիաների հետ: Այս ասպեկտում մենք դեռեւս ուշագրավ արդյունքներ չունենք:

Կիսամյակային կտրվածքով՝ արդյունաբերական արտադրանքի ծավալի 2 տոկոս աճը մեծապես հանքագործության շնորհիվ է, շինարարության 10.8 տոկոս աճը հիմնականում նախորդ տարվա 20 տոկոս անկման համապատկերում է: Առեւտուրն ու ծառայությունների ոլորտն էլ որոշակիորեն են վերականգնվել: Ընդ որում, եթե առեւտուրը քիչ թե շատ ընդունելի՝ 8 տոկոս աճ ունի, ապա ծառայությունների ոլորտն ընդամենը 2.7 տոկոս է աճել, եթե հաշվի առնենք նախորդ տարվա շատ մեծ անկումը: Կարող ենք ասել, որ առավել հոռետեսական սցենարից խուսափել ենք, բայց դեռեւս առավել լավատեսական սցենարով չենք ընթանում:

- Որակական առումով քաղաքացին զգո՞ւմ է տնտեսական ակտիվության աճի արդյունքները:

- Չեմ կարծում, թե 5 տոկոսն այն մակարդակն է, որը քաղաքացին կզգա, առավել եւս, երբ նախորդ տարի անկում ունեինք: Ընդհանրապես, երբ մենք խոսում ենք քաղաքացու կողմից աճի պրոցեսներն իր վրա զգալու մասին, պետք է վերցնենք 5-ամյա կամ 10-ամյա ժամանակահատվածը, երբ հնարավոր կլինի ՀՆԱ-ն կրկնապատկել: Այդ պարագայում միայն որակական ինչ-որ տեղաշարժ կլինի տնտեսության մեջ եւ նաեւ եկամուտների առումով: Իսկ 5, 7, կամ այլ այս չափի տոկոսները, առավել եւս՝ բարձր գնաճի պայմաններում, այն մակարդակը չեն, որ քաղաքացին զգա: Քաղաքացին կարող է զգալ, որ աստիճանաբար տնտեսությունն սկսում է վերականգնվել:

- Կառավարությունը տարեկան 7 տոկոս տնտեսական աճ է կանխատեսում, էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնակատարը՝ երկնիշ: Ձեր կանխատեսմամբ՝ այս պահին ընթացող սցենարի դեպքում որքա՞ն կլինի այդ աճը:

- Կարծում եմ՝ 7 տոկոսին ավելի մոտ կլինի: Եթե 7 տոկոս լինի, պետք է համարենք, որ բավականին հաջողված արդյունք ունենք: Ի վերջո, ունենք ճգնաժամ, հետպատերազմյան իրողություններ, լրջագույն սոցիալական խնդիրներ, պարտքեր եւ այլն: Այսինքն՝ այս իրավիճակում ֆինանսական, տնտեսական եւ սոցիալական կայունությունը պահպանելը եւ տնտեսությանը որոշակի աճ ապահովելը, թեկուզ՝ 6 կամ 7 տոկոսի չափով, վատ արդյունք չի լինի:

Տպել
760 դիտում

Վարչապետը հանձնարարել է շահագրգիռ պետական կառույցներին ապահովել հոկտեմբերի 1-ից ուժի մեջ մտնող հրամանի կիրարկումը

Մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահ Գեղամ Գևորգյանն ընդունել է Արցախի իր գործընկեր Գևորգ Գրիգորյանին

Մարտի 1-ից 13 տարի անց ՍԴ-ն հակասահմանադրական է ճանաչում 300,1 հոդվածը, ՄԻԵԴ-ն էլ՝ արձանագրել խախտումներ

Ջերմուկի ճանապարհին մեքենան ձորն է գլորվել. 38-ամյա վարորդը մահացել է

Առաջին անգամ Հայաստանում իրականացվել է նոր կորոնավիրուսի 12 ամբողջական գենոմի վերծանում

Տեխնոլոգիական ոլորտի հայրենադարձներն աշխատանքով կապահովվեն

Արդարադատության փոխնախարար Քրիստիննե Գրիգորյանն ընդունել է շվեդական Ազգային դատարանների վարչության պատվիրակությանը

UCOM-ում գործում է «մատչելին՝ զեղչով» առաջարկը

Ղազախստանում կայացել է եռակողմ հանդիպում Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի գլխավոր դատախազների միջև

Արտաշես Խալաթյանը նշանակվել է ՔԿԱԳ պետ

Մալաթիա-Սեբաստիայում հայտնաբերվել է հակահամաճարակային կանոնների խախտման 16 դեպք

Վարանդայից հայտնաբերվել է ևս մեկ զինծառայողի աճյուն

Հատուկ նշանակության ստորաբաժանումների զորավարժությունները շարունակվում են (լուսանկարներ)

Ստեփանակերտում բնակելի առանձնատուն է այրվել (լուսանկարներ)

Մայրաքաղաքի «Երեւան» ձուլվածքով նստարանների մեծ մասը կոտրված են, որոշներն արդեն պիտանի չեն նստելու համար

Ալեն Սիմոնյանն առաջիկայում պաշտոնական այցով կմեկնի Ռուսասաստան․ ԱԺ նախագահն ընդունել է դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինին

Հայ խաղաղապահները Կոսովոյում նշել են Անկախության օրը (լուսանկարներ)

Զրո հանդուրժողականություն բոլոր ապօրինությունների նկատմամբ․ Կարեն Անդրեասյանը ներկայացրել է ՔԿ ծառայության նոր պետին

Զորամասերի պատասխանատուների հավաք-խորհրդակցություն է անցկացվել

Գազալցակայաններում իրավունք չեն ունենա լիցքավորել Էլեկտրոնային շտեմարանում չգրանցված մեքենաներին. որքան է տուգանքի չափը

Արտաշես Խալաթյանն ազատվել է վարչապետի աշխատակազմի հանրային խորհրդի քարտուղարության պետի պաշտոնից

Համոզված եմ, որ Ուզբեկստան-Հայաստան փոխշահավետ համագործակցությունը կշարունակի զարգանալ. Շավքաթ Միրզիյոևի ուղերձը

Խախտվել են պահպանվող բնական օբյեկտների պահպանության կանոնները. տեսչական մարմինը հաշվետվություն է ներկայացրել

Արբանյակային մոնիթորինգի տվյալներով «Արևիք» ազգային պարկում այրվել է մոտ 423 հա տարածք. առկա են ծխացող օջախներ

Խաղողագործները բողոքի ակցիա են իրականացնում Կառավարության դիմաց. նրանց հետ հանդիպման դուրս եկավ էկոնոմիկայի նախարարը

Երևանում կկատարվի երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն

ՀՀ շրջանների զգալի մասում այսօր ու առաջիկա օրերին անձրև կտեղա. ցրտելու է 7-10 աստիճանով

«Արևիկ» ազգային պարկի տարածքում հրդեհաշիջման աշխատանքները վերսկսվել են

Երևանի քաղաքապետարանը պնդում է՝ «Դվինի» շինություններն ապօրինի են, հյուրանոցից ապատեղեկատվություն են որակում (տեսանյութ)

Ռուսական կողմը պատրաստ է բոլոր ոլորտներում համագործակցել. հանդիպել են ՌԴ դեսպանն ու ՀՀ փոխվարչապետը

Անդրեա Վիկտորինին վերահաստատում է ԵՄ շարունակական աջակցությունը Հայաստանի ժողովրդավարական բարեփոխումներին

Չնայած բազում դժվարություններին, հայ ժողովուրդը կշարունակի հզոր պետություն կերտել. Ղարիբաշվիլիի ուղերձը

Խաբարովսկում կործանված Ան-26 օդանավի անձնակազմի բոլոր անդամները զոհվել են

Հայաստանի և Հունաստանի արտգործնախարարները մտքեր են փոխանակել տարածաշրջանային և միջազգային օրակարգի մի շարք հարցերի շուրջ

Երևանի 39-ամյա բնակչին մեղադրանք է առաջադրվել վեճի ժամանակ կրակոցներ արձակելու համար. նա կալանավորվել է

Թալիբները ցանկություն են հայտնել մասնակցել ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի հանդիպումներին

Քննարկվել են մաքսային վարչարարության ոլորտում կառույցների միջև համագործակցությանն առնչվող հարցեր. հանդիպում ՊԵԿ-ում

Ապատեղեկատվության եւ հակաքարոզչության հետեւանքով պատվաստումային գործընթացը հապաղել է. նախարար

Որ դեպքում կարող են աշխատանքից ազատել կորոնավիրուսի դեմ չթեստավորված կամ չպատվաստված աշխատակցին. նոր նախագիծ

Գլխավոր դատախազ Արթուր Դավթյանը Նուր-Սուլթանում մասնակցել է ԱՊՀ անդամ-պետությունների ԳԴՀԽ նիստին