Թուրքական ինքնաթիռը Հայաստանի օդային տարածքով Նախիջեւանից մեկնել է Գյանջա. քաղավիացիան եւ փորձագետն ասում են՝ նոր բան չէ

Տելեգրամյան ալիքով կրկին ակտիվորեն տարածվում է տեղեկություն, որ թուրքական ինքնաթիռները Հայաստանի օդային տարածքով անարգել մեկնում են Ադրբեջան:

Նշվում է, օրինակ, որ թուրքական «Turkish airlines» ավիաընկերության ինքնաթիռը մայիսի 25-ին Հայաստանի վրայով Նախիջեւանից մեկնել է Ադրբեջանի Գյանջա (Գանձակ) քաղաք:

Շվեդական հայտնի Flightradar24 ինտերնետային կայքից տեղեկանում ենք, որ նշված օրը այս չվերթը Նախիջեւանից իրականացվել է ժամը 12:05-ին, Գյանջայում ինքնաթիռը վայրէջք է կատարել ժամը 12:43-ին: Երեւում են նաեւ թռիչքի ամբողջ ուղղությունն ու օդանավի հետագիծը, որը Հայաստանով է անցնում: Հետադարձ թռիչքուղին, սակայն, Հայաստանի օդային ճանապարհով չէ, այլ հարեւան Վրաստանի տարածքով:

Նշենք, որ մի քանի ամիս առաջ ադրբեջանական եւ թուրքական լրատվամիջոցներն էլ հաղորդում էին, որ 2020 թվականի դեկտեմբերի 27-ին պատմական երեւույթ է տեղի է ունեցել. Հայաստանի օդային տարածքով թուրքական ավիաուղիների թռիչք է իրականացվել Բաքվի ու Ստամբուլի միջեւ:

Հայտնի է, սակայն, որ Հայաստանի օդային տարածքը վաղուց բաց է բոլոր քաղաքացիական օդանավերի համար, այդ թվում՝ թուրքական:

«Հայկական ժամանակը» ՀՀ քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեից հետաքրքրվեց, թե նույն հաջողությամբ արդյոք բա՞ց է Թուրքիայի օդային սահմանը հայկական օդանավերի համար: Մեր այս հարցին կոնկրետ պատասխան չստացանք: Քաղավիացիայից միայն նշեցին, որ դա կախված է նրանից, թե մեր ավիաընկերությունները ինչ թռիչքուղի ունեն, որ ուղղություններով են անցնում եւ արդյոք ունենում են Թուրքիայի օդային ճանապարհով անցնելու անհրաժեշտություն:

Քաղավիացիայից պարզաբանեցին, որ օդային տարածքը կարգավորվում է ICAO-ի՝ միջազգային ավիացիոն կազմակերպությունների կանոնակարգերով, ինչը բացառում է որեւէ խտրականություն։ Տվյալ ընկերությունը եւ բազմաթիվ այլ ընկերություններ կարող են օգտվել Հայաստանի Հանրապետության օդային տարածքից, եւ դրանում որեւէ արտառոց կամ նոր բան չկա:

Շեշտենք, ավելի վաղ, երբ հերթական աղմուկն էր բարձրացել Հայաստանի օդային ճանապարհով թուրքական օդանավերի անցնելու մասին, կոմիտեից նշել էին, որ Հայաստանի քաղաքացիական օդանավերը նույնպես անհրաժեշտության դեպքում կարող են օգտվել Թուրքիայի օդային տարածքից։

Ավիացիոն փորձագետ Նավիկ Խաչատրյանը, սակայն, բոլորովին այլ համոզմունք ունի: Մասնագետը վստահ է՝ մեծ ցանկության դեպքում անգամ հայկական օդանավերը չեն կարողանա անցնել Թուրքիայի օդային տարածքով:

Ըստ Նավիկ Խաչատրյանի՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 24-ից Հայաստանն ընդունել է բաց երկնքի քաղաքականությունը, ինչպես եվրոպական մի շարք երկրներ: Սակայն Հայաստանն իր օդային տարածքը կարգավորում եւ վերահսկում է քաղավիացիայի կոմիտեի, մասնավորապես՝ հայաստանյան նավիգացիայի միջոցով:

«Այդ աշխատանքներն իրականացվում են պետության իշխանության հետ համաձայնեցված: Ըստ ICAO-ի կանոնակարգի՝ յուրաքանչյուր պետության օդային սահմանն իր սուվերեն տարածքն է, եւ եթե մենք որեւէ ոտնձգություն ենք տեսնում այդ սեփականության վրա, կարող ենք արգելել: Թե ինչու չենք արգելել, դա արդեն ես չեմ կարող ասել, բայց դրա պատասխանատուն պետք է որ գտնվի»,- նկատեց Նավիկ Խաչատրյանը:

Անդրադառնալով 44-օրյա պատերազմի օրերին մեր օդային տարածքը Թուրքիայի համար չփակվելուն՝ Խաչատրյանն ասաց. «Այդ հարցն ամիսներ շարունակ ինչպես ինձ է տանջում՝ որպես մասնագետի, այնպես էլ ամբողջ ավիացիոն հանրությանը: Էլ չեմ ասում հազարավոր մեր քաղաքացիների հարցադրումները, թե ինչպե՞ս կարող էինք թույլ տալ նման անարդարություն: Բայց այդ հարցերի ամենաճիշտ հասցեատերը Կառավարությանն առընթեր քաղավիացիոն կոմիտեն է»:

Մասնագետը նաեւ կարծիք հայտնեց, որ եթե, օրինակ, անցած տարվա նոյեմբերի վերջին քննարկվեր օդային ճանապարհը Թուրքիայի համար բաց լինել-չլինելու հարցը, միանշանակ կասեր՝ «մերոնք պետք է փակեն եւ վերջ»: Բայց հիմա, ըստ նրա, ընդհանուր տենդենց կա, որ պետք է խաղաղություն հաստատվի, ինչը, իհարկե, շատ անհավատալի է: «Եթե ռեալ բանակցություններ կազմակերպվեն, ու իրենք էլ բացեն իրենց օդային տարածքը մեզ համար, ապա կարելի է, բայց եթե թուրքերը տրամադրված են, որ չեն բացելու իրենց օդային տարածքը, ուրեմն մենք էլ պետք է ադեկվատություն ցուցաբերենք ու մերը փակենք իրենց համար»,- շեշտեց նա: