Երկրաշարժի ժամանակ ծնողի վախը երեխայի համար ամենամեծ աղետն է․ Արմինե Գմյուր- Կարապետյան

Փետրվարի 13-ին տեղի ունեցած երկրաշարժը, որը հատկապես ուժեղ էր Երեւանում, հանրության շրջանում անհանգստություններ է առաջացրել։ Որոշ մարդկանց դեպքում տագնապի նշաններ են ի հայտ եկել։ Չնայած բավականին ուժգին ցնցումներին՝ այն լուրջ ավերածություններ չառաջացրեց, ու բարեբախտաբար չունեցանք նաեւ մարդկային կորուստներ։ Բայց մարդկանց մոտ թարմ են օրեր առաջ ապրածն ու զգացածը, որոշներն էլ պարզապես վերապրեցին Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժը։

Մասնագետներն ասում են՝ պետք է հաշտ լինել բնության հետ: Շատերի կարծիքով էլ՝ հաշտ լինելու պատրատ են, բայց երկրաշարժի պահին ամեն ինչ մոռանում են ու խուճապի մատնվում:

Հոգեբան-հոգեվերլուծող Արմինե Գմյուր-Կարապետյանի համոզմամբ էլ բնության հետ հաշտ լինել պետք է, բայց միեւնույն ժամանակ դա շատ բարդ է: «Բնության հետ հաշտ լինելու համար պիտի փոքրուց ստանանք հետեւյալ դաստիարակությունը՝ կան երեւույթներ, որոնք մեր հսկողության տակ կարող են չլինել»,- ասաց Արմինե Գմյուր-Կարապետյանը Մեդիա կենտրոնի վեբինարի ընթացքում։

Ըստ մասնագետի՝ պարտադիր չէ բնության օրենքները երեխաներին բացատրել գիտականորեն, այլ պետք է նրանց նախապատրաստել բնության աղետներին, որոնք շատ հաճախ անկանխատեսելի կարող են լինել, ինչպես օրինակ՝ երկրաշարժն է։
«Այս երկրաշարժից հետո ֆեյսբուքում օրեր շարունակ պտտվում էր, թե ինչ անել երկարաշարժի դեպքում, բայց եթե հարցում անենք՝ մարդկանց մեծ մասը այդ գրածները արագ թերթել ու անցել են այլ լուրերի՝ քաղաքականություն, մոդա եւ այլն»,- համոզված է մասնագետը։

Արմինե Գմյուր-Կարապետյանի խոսքով՝ ցավոք սրտի Երեւանի շենքերը վտանգված են, ու քանի որ դրանց մեծ տոկոսը սեյսմակայուն չեն, ուստի չենք կարող ապահով լինել եւ մեր երեխաներին ասել, որ հանգիստ նստեն ու վստահ լինեն որ իրենց գլխին ոչինչ չի ընկնելու. «Եթե հետեւենք այն կանոնին, որ երեխան պետք է ճիշտն իմանա, ուրեմն Երեւանի դեպքում միանշանակ պետք է բացատրենք, թե ինչ է երկարաշարժը ու ինչպես պետք է պաշտպանվել․ Լեգոներով, խաղալիք կուբիկներով կարելի է երեխային բացատրել։ Նա պիտի իմանա, որ ուժեղ երկարաշարժի դեպքում տունը կարող է փլվել, ու պիտի վերջինիս սովորեցնենք, թե ինչպես պետք է պաշտպանվել»։

Հոգեբանի խոսքով՝ կարեւոր կանոններից է նաեւ այն, որ երեխան չտեսնի ծնողի խուճապը, ծնողի վախը երեխայի համար ամենամեծ աղետն է։ «Երեխայի հոգեբանության մեջ նստած է, որ ծնողը միակն է, որը կարող է իրեն պաշտպանել ամենքից ու ամեն ինչից, ուստի, եթե ծնողը գոռում ու ճչում է, դա կարող է շատ ծանր հետեւանքներ ունենալ»,- շեշտում է մասնագետն ու ծնողներին հիշեցնում՝ երկարաշարժի ժամանակ երեխան ամբողջովին իրենց վրա է հենված։

Մասնագետը նաեւ հիշում է, որ Ադրբեջանի դեմ մղած մեր վերջին պատերազմի ժամանակ եւս հորդորում էին տանն ունենալ առաջին անհրաժեշտ իրերով ու փաստաթղթերով պատրաստի պայուսակ, ապա հարցադրում է անում՝ ինչո՞ւ այդքանից հետո շատերս այդ պայուսակները չունենք։

«Պետք չէր այդ մտքից նեղվել, դա ուղղակի գրագիտության ու պատրաստվածության հարց է։ Եթե երեխան տեսնի պատարստված ծնող, բնականաբար նա չի ապրի այն սթրեսը, որն ապրում են խուճապահար ծնողների երեխաները»,- շեշտում է հոգեբանը։
Հիշելով 1988-ի Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժը՝ տիկին Գմյուր-Կարապետյանը նկատում է՝ այն ժամանակ երեխաները գուցե սնված էին, տաք հագնված, բայց հոգեբանորեն նրանց հետ չէին աշխատում, մինչդեռ առաջին հոգեբանական օգնությունը խոսք է ու մարդու կարիքը հարցնելը։

Բանախոսի խոսքով՝ եթե փետրվարի13-ի երկարաշարժից հետո ծնողները նկատել են, որ իրենց երեխայի մոտ վախեր են ի հայտ եկել, օրինակ՝ երեխան պահանջում է սենյակի լույսը վառած թողնել, քնելու ժամանակ իրենց կողքին նստել կամ տեսնում են, որ երեխան չափազանց ակտիվ է, կամ չափազանց պասիվ՝ ոչ իրեն բնորոշ, ապա պետք է դիմել հոգեբանի։ «Իսկ եթե մինչեւ 7 տարեկան երեխան մանկիկի վարք է դրսեւորում՝ սկսում է թլվատ խոսել, կակազել, սկսում է մատը ծծել, անընդհատ ուզում է իրեն գրկեն, պետք է հասկանան, որ դա ժամանակավոր բան է ու չի կարելի դրա համար երեխային նրան նախատել»,-ասում է հոգեբանը։

Ի վերջո, ըստ մասնագետի՝ Երեւանի այս երկարաշարժը պետք է դիտարկել, որպես նախազգուշացում, բնական աղետ, որն անխուսափելի է, ու պետք է պատրաստ լինել․ «Մեկընդմիշտ պիտի հասկանանք, մեր այս չքնաղ երկիրը սեյսմիկ գոտում է, ու աղետները բացառված չեն»։

Դրական պատասխան տալով այն հարցադրմանը, թե արդյո՞ք պատերազմը չի թուլացրել մեր զգոնությունը բնական աղետների հանդեպ՝ մասնագետը հավելելում է՝ շատ-շատ էինք կենտրոնացած պատերազմի ու դրա հետեւանքների վրա, բայց այս երկարաշարժը կարծես մեզ մի փոքր շեղեց ու բերեց դեպի ռեալություն։ «Երկարաշարժը մեզ ասաց՝ կյանքը շարունակվում է, եւ պատերազմը միակ դժբախտությունը չէ, որը կա, շատ ավելի վատը, դժվարը կա։ Այսինքն՝ ինչպես հեքիաթներում է՝ հերոսի համար նախ, դրվեց մի խնդիր, ապա մեկ այլ՝ ավելի բարդը»,- ասում է նա։

Ամփոփելով իր խոսքը Արմինե Գմյուր-Կարապետյանը նկատեց՝ երկրաշարժի վախից առաջացած սթրեսի հետեւանքով մարդիկ որոշ ժամանակ կարող են ունենալ հուզական եւ վարքային խնդիրներ։ Կարող է այն ազդել քնի, ախորժակի ու վարքի վրա, սակայն դա կարելի է արագ հաղթահարել, իսկ տեւական ժամանակ շարունակվելու դեպքում հորդորում է անհապաղ դիմել հոգեբանի։

Տպել
1752 դիտում

Տեսագրությունում պատկերված անձը որոնվում է քրեական վարույթի շրջանակներում (տեսանյութ)

Հարգանքով եմ վերաբերվում ցանկացած պատգամավորի որոշմանը. Վարդանյանը՝ ընդդիմադիրների` մանդատներից հրաժարվելու մասին

Քայնեն Քիմին 200 հազար ԱՄՆ դոլար կփոխնացի յուրաքանչյուր ամիս՝ որպես ալիմենտ

AmeriaPhonePOS. Նոր հավելված` սմարթֆոնով անկանխիկ վճարումներ ստանալու համար

Այս մարդիկ խաբեցին ոչ միայն իրենց ընտրողներին, այլ ողջ հասարակությանը. Նորիկյանը՝ խորհրդարանական ընդդիմության մասին

ՀՀ ԶՈՒ զինծառայողին հակառակորդի կողմից հրազենային վնասվածք պատճառելու դեպքի առթիվ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ

Հայ դատի հանձնախումբը ԱՄՆ Կոնգրեսին կոչ է արել Արցախին 50 մլն դոլարի օգնություն հատկացնել

Նիդերլանդների դեսպանը մեկնել է Ջերմուկ՝ ծանոթանալու ադրբեջանական ագրեսիայից հետո այնտեղ տիրող իրավիճակին (լուսանկարներ)

Սահմանադրական բարեփոխումների խորհուրդը որոշել է, որ ՀՀ պետական կառավարումը մնալու է խորհրդարանական. Իոաննիսյան

Դեկտեմբերի 1-ին փակ կլինի Կիևյան կամուրջը

Երեկ վիրավորում ստացած զինծառայողի կյանքին վտանգ չի սպառնում. ՊՆ

Բռնագանձման գումարը վճարելիս Հարկադիր ծառայության ապաարգելադրումը կկատարվի մեկ օրում. ծրագրին միացել է ևս 4 բանկ

Արուսյակ Մանավազյանը նշանակվել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության աշխատակազմի ղեկավար

Լոռիում բեռնատարը մոտ 40 մետր բարձրությունից ընկել է ձորակը. վարորդը տեղում մահացել է

Բոլոր մարզերում մեկնարկել է խոշոր եղջերավոր կենդանիների համարակալումն ու հաշվառումը

Տեղի է ունեցել «Հայաստան-Հնդկաստան. հազարամյա հարաբերությունների նոր խթաններ» խորագրով առաջին միջազգային գիտաժողով

Փոխգնդապետ աղջիկը մի քանի տարի չի աշխատել ու աշխատավարձ է ստացել. քրեական հետապնդում՝ նախկին ոստիկանապետի դստեր նկատմամբ

«Սուրմալու» առևտրի կենտրոնի պայթյունի հետևանքով զոհերի ընտանիքների աջակցության համար դիմելու վերջնաժամկետն այսօր է

Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն խախտել է հրադադարը նաև Արցախի ուղղությամբ ու կեղծ մեղադրանք ներկայացրել հայկական կողմին. ԱՀ ՊՆ

Արարատ Միրզոյանը կմասնակցի ԵԱՀԿ նախարարական 29-րդ համաժողովին

Հայաստանի մի շարք հատվածներում ձյուն է տեղում, Տավուշի ավտոճանապարհներին մառախուղ է

Ուրախությամբ պիտի նշեմ, որ Արցախն ունի ձևավորված ոստիկանական համակարգ և բարեխիղճ ծառայողներ. ԱՀ ՆԳ նախարար

Ադրբեջանի ՊՆ-ն պնդում է՝ ՌԴ զորախումբը կանխակալ վերաբերմունք ունի և պահանջում է չկիրառել Լեռնային Ղարաբաղ անունը

Էրդողանի խոսնակը ՀՀ-ի հետ սահմանների մասնակի բացումը կրկին կապել է հայ-ադրբեջանական գործընթացի հետ

Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն գիշերը կրկին կրակ է բացել հայկական դիրքերի ուղղությամբ՝ կիրառելով նաև ականանետ. ՊՆ

Գլխավոր դատախազի տեղակալը ԵԽ գործընկերների հետ քննարկել է համագործակցության զարգացման հեռանկարները

ՀՀ ԱԽ քարտուղարն ու գերմանացի պաշտոնյաները քննարկել են տարածաշրջանում առկա անվտանգային մարտահրավերները

ՀՀ տարածքում կան փակ ճանապարհներ, Սյունիքի մարզում ձյուն է տեղում

Նոր Խարբերդի տներից մեկում պայթյունի հետևանքով տուժած քաղաքացին տարբեր աստիճանի այրվածքներ է ստացել (լուսանկարներ)

««Եվրատեսիլի» 8 հազար դրամ արժողությամբ տոմսը վերավաճառում են 30-50 հազար դրամով». քաղաքացիներն ահազանգում են

ԱԱ-2022. A խմբի հանդիպումներն ավարտվեցին

Տեղի է ունեցել «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության նիստը․ հաստատվել է հաստիքացուցակը

Շքեղ համերգ, լեփ-լեցուն դահլիճ, պայթող ծափեր, անվերջանալի «բրավոներ». աշխարհահռչակ դիրիժոր Վլադիմիր Սպիվակովը Գյումրիում

Ոսկեհասկ գյուղի սկզբնամասում ավտոմեքենա է այրվել

ՀՀ-ում այլազգիները սպասարկման ոլորտում շփվում են իրենց լեզվով, տեղի բնակչությունը դժգոհում է. ինչ է ասում «Լեզվի» օրենքը

2021-22թթ. 1 մլրդ 300 մլն դրամ է հատկացվել 44-օրյա պատերազմում վիրավորված զինծառայողների վերականգնողական բուժման համար

Ռոման Ամոյանը նշանակվել է Երևանի թենիսի և բադմինթոնի մանկապատանեկան մարզադպրոցի տնօրեն

ՀՀ վարչապետը նոր օգնական ունի․ Նիկոլ Փաշինյանը որոշում է ստորագրել

90-ականներին կար մեծ սպասում. դեկտեմբերին ամանորյա ինչ ներկայացումներ կլինեն Երևանի թատրոններում

Տիգրան Արզաքանցյանը սով է կանխատեսում. նա կոչ է անում հատուկ ուշադրություն դարձնել գյուղատնտեսությանը