Արցախի խնդիրի լուծումը զոհ գնաց ազգայնականությանը․ Ջան Էրզրումլուօղլու

Ինչպես պոլսահայ հասարակական գործիչ Ջան Էրզրումլուօղլուն, այնպես էլ Ստամբուլի «Նոր Զարթոնք» շարժման մյուս անդամները մտահոգված են վտանգված հայրենիքի ապագայով և իրենց ջանքերն ուղղում են գալիքի հզոր Հայաստանի համար։ Միշտ չէ, որ հայրենիքում պատկերացնում են՝ ինչ է նշանակում իբրև հայ ապրել Թուրքիայում, ավելին՝ ապրել Թուրքիայում՝ հայրենիքի երազանքներով, հոգսերով ու ցավով։

«Ակնհայտ է, որ մեզ հետ պատահածը վերջին 25-30 տարիների խնդիր է, և բոլոր քաղաքական գործիչներն իրենց բաժինն ունեն այս պարտության մեջ։ Փաշինյանը թերևս ավելի խաղաղ լուծումներ կարող էր գտնել, ժողովրդի մեծամասնության աջակցությունն էլ ստացել էր ընտրությունների ժամանակ։ Բայց հավանաբար երկրի մեջ իշխող ազգայնական մթնոլորտը արգելք եղավ նման քայլերի համար։ Ամեն պարագայում պատերազմի ժամանակ ուժերի անհավասարությունը անվիճելիորեն բացահայտ էր, և եթե այն շարունակվեր, մարդկային զոհերի թիվը մի քանի անգամ կարող էր աճել»,- մեզ հետ զրույցում ասում է Ստամբուլի «Նոր Զարթոնք» շարժման անդամ, պոլսահայ հասարակական գործիչ Ջան Էրզրումլուօղլուն։

- Հարգելի Ջան, Թուրքիայում իշխանական թերթերն այս օրերին գրում են՝ «Թյուրքական աշխարհը միավորվում է»։ Քաջատեղյակ լինելով Արցախի հարցում Թուրքիայի Հանրապետության քաղաքական օրակարգին՝ Արցախի հարցում Ադրբեջանին սատարելուն, կարո՞ղ ենք արձանագրել, որ այս պատերազմը նախևառաջ բխում էր Թուրքիայի պետական շահերից։

- Թուրանը Թուրքիայի պետական գաղափարախոսության մասն է կազմում, սա նոր բան չէ։ Թուրքիայի զինված ուժերի ԳՇ նախկին պետ Իլքեր Բաշբուղը պատերազմի ժամանակ տված հարցազրույցներից մեկում ասել է, որ իր երազանքն է տեսնել երկու երկրների՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի միավորումը (մեկ ազգ, երկու պետություն)։ Միևնույն ժամանակ, իշխանական թիվ մեկ թերթի՝ «Ենի Շաֆաք»-ի խմբագիրը կոչեր արեց Հայաստանի՝ Իրանի սահմանին գտնվող հողերը գրավելու մասին և այլն։ Անշուշտ, սրանք ոչ թե պահանջ են, այլ զուտ մտադրություններ, որոնք պետք չէ անտեսել։ Այս բոլորը պետք է նկատի ունենալ։ Ավելի շոշափելի պատճառներ էլ կան։ Թուրքիայի ներկա տնտեսական վիճակն օրըստօրե վատանում է, Էրդողանի ժողովրդականությունը՝ նվազում։ Հետևաբար, «հաղթանակի»  անհրաժեշտություն ուներ, և Արցախն ավելի դյուրին թիրախ էր, քան մյուսները։

- Պատերազմում Ադրբեջանի արձանագրած հաղթանակի համար թուրքական կրթական համակարգի՞ն են պարտական։

- Զարմանում եմ, երբ լսում կամ կարդում եմ այնպիսի վերլուծություններ, որոնք պնդում են՝ Թուրքիայում կրթական համակարգը շատ լավ վիճակում է։ Ընդհակառակը, Թուրքիան լուրջ խնդիրներ ունի կրթական ոլորտի մեջ: Օրինակ՝ միայն 1-2 համալսարանի է հաջողվում մտնել առաջատար 500-ի շարքերը, դրանք էլ ընդհանրապես զբաղեցնում են աշխարհի լավագույնների վերջին կարգերը: Հատկապես անցած 20 տարիների ընթացքում գիտական միտքը նահանջել է: Կրոնական գաղափարախոսությունը ընդլայնել է իր ազդեցության շրջանակը: Էրդողանը միշտ խոսում է կրոնասեր, պահպանողական սերունդ դաստիարակելու անհրաժեշտության մասին: Թուրքիան իր բանակի հզորության համար պարտական է իր ունեցած տնտեսական հնարավորություններին եւ ՆԱՏՕ-ի հետ կապերին:

- Եթե վերհանելու լինենք մեր սխալներն ու բացերը, ի՞նչ արմատական բարեփոխումների կարիք կա Հայաստանում։

- Համոզված եմ, որ նախ կրթական համակարգի մեջ լուրջ փոփոխություններ պետք է կատարվեն: Հայաստանի տնտեսական հնարավորությունները սահմանափակ են, հետևաբար միայն իր մարդկային ներուժով է հնարավոր կանգուն մնալ: Սփյուռքի հետ սերտ կապեր պետք է հաստատվեն: Սփյուռքի մեջ ունենք բազմաթիվ գիտնականներ, որոնք կարևոր դիրքերի են հասել: Հաջողություններ են ձեռք բերել: Մեր համալսարանները (գոնե մեկ հատը) պետք է մրցունակ լինի: Ինչպես բազմաթիվ արևելյան երկրներ, Հայաստանի մեջ էլ բազմակարծությունը չի հարգվում։ Տեսնում ենք քաղաքական բանավեճերի մակարդակը։ Եթե կրթական համակարգը ժողովրդավարական սկզբունքները հարգող, բազմակարծությունը խրախուսող բովանդակություն ունենար, հավանաբար խնդիրները ավելի առողջ կերպով  կլուծվեին: Ըստ երևույթին՝ Արցախի խնդիրի լուծումն էլ զոհ գնաց ազգայնականության: 

- Թուրքիան անթաքույց մասնակցեց այս պատերազմին, այժմ էլ համառում է ներգրավվել Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացին։ Առհասարակ, Թուրքիան ի՞նչ հավակնություններ ունի այս հարցում, և ինչո՞վ է պայմանավորված նրա ակտիվացումը տարածաշրջանում։

- Ըստ իս՝ նախ պետք է նկատի առնել այն իրականությունը, որ Թուրքիայի տնտեսական վիճակը վերջին շրջանում ավելի է վատթարացել։ Թուրքական լիրայի արժեզրկումը շարունակվում է։ Երկրում տնտեսական լուրջ խնդիրներ կան։ Վերջերս Էրդողանն իր ելույթներից մեկի ժամանակ ասաց, որ Թուրքայի ապագան տեսնում է Եվրոպայի մեջ։ Այսինքն՝ այն Եվրոպայի, որի հասցեին Էրդողանը ծանր քննադատություններ էր ուղղում։ Տնտեսական տագնապը պատճառ դարձավ, որ զիջումներ անի։ Հետևաբար, Թուրքիա-Ադրբեջան հարաբերությունների մեջ էլ հավանաբար տնտեսական ակնկալիքները կարևոր դեր են խաղում։ Այլևս Ադրբեջանը ավելի կապված պետք է մնա Թուրքիային: Իսկ երկրորդը, թերևս ավելի ընդհանուր պատճառ է, Թուրքիայի հատկապես վերջին տարիների որդեգրած ծավալապաշտական քաղաքականությունն է։ Օրինակները տեսնում ենք Միջին Արևելքի, Լիբիայի, Կիպրոսի մեջ և այլուր։ Փաստորեն նաև Եվրոպայի մեջ Թուրքիան ջանում է զորացնել իր ազդեցությունը զանազան կազմակերպությունների միջոցով։ Ղարաբաղյան պատերազմի մեջ ցուցաբերած դիրքորոշումն էլ այս քաղաքականության բնական հետևանքն է։ Բացի այդ, ներքին քաղաքականության մեջ Էրդողանը ազգայնականների աջակցության կարիքն ունի։ Ազգայնականների և մեծամասնության կողմից հավանության արժանացող հայերի հանդեպ թշնամանքը՝ Հայաստանի խաղաքարտը, իշխանության համար ներքաղաքական ասպարեզում շատ հարցեր է լուծում։

Լիլիթ Պողոսյան

Թուրքիա

Տպել
3490 դիտում

Հայտնի են Թալին համայնքի մի քանի բնակավայրերում ընտրությունների նախնական արդյունքները (թարմացվող)

ՀՀ 36 խոշորացված համայնքներում ՏԻՄ ընտրություններին մասնակցությունը ժամը 20:00-ի դրությամբ կազմել է 42,48 տոկոս

Հայտնի է Շիրակի մարզի 4 համայնքներում ընտրությունների մասնակցության ցուցանիշը

Հայտնի են Ամասիա համայնքի մի քանի բնակավայրերում ընտրությունների նախնական արդյունքները

Առերևույթ հանցավոր 6 ընտրախախտում՝ Լոռու մարզի խոշորացված համայնքների ՏԻՄ ընտրություններում. նախապատրաստվում են նյութեր

Ծովագյուղ բնակավայրում քվեարկությանը չի մասնակցել որևէ ընտրող. «Անկախ դիտորդ»

Ապարանում կրկնաքվեարկության դեպք է գրանցվել՝ հօգուտ «Կարեն Եղիազարյան» դաշինքի

Ընտրություններն ավարտված են, ընտրատեղամասերի դռները՝ փակ. սկսվել է քվեների հաշվարկը

Երիտասարդական Ֆորում՝ նվիրված Կամավորների միջազգային օրվան

Հրդեհ Երևանի բնակարաններից մեկում. փլուզվել է խոհանոցի պատը

Կուտակումներ գրանցվել են դիտարկված տեղամասերի 23․9%-ում. «Անկախ դիտորդը» ամփոփել է 143 տեղամասերի միջադեպերը

Անիի տարածաշրջանի ավտոճանապարհներին մառախուղ է, Սպիտակի, Ստեփանավանի ոլորաններում՝ մերկասառույց

ՀՅԴ թեկնածուն արջի նման մի երգ գիտի, ինչ խոսում է, իմ մասին է. Պետրոսյանը մեկնաբանում է իրեն ուղղված մեղադրանքները

Բուլդոզերներն ավիրել են Վանում հայկական գերեզմանատունը. Թուրքիան կիրառում է «հայ համայնքին վախեցնելու նոր ձևեր»

Ժամը 17:00-ի դրությամբ ՏԻՄ ընտրություններին մասնակցել է քաղաքացիների 33,8 տոկոսը. ԿԸՀ

Մարզերում առկա 1170 օբյեկտներից թեքահարթակներ ունի 116-ը. Բաթոյանը՝ պետական և ՏԻՄ մարմինների շենքերի մատչելիության մասին

Գերմանական «Լայպցիգը» խզել է գլխավոր մարզչի հետ պայմանագիրը

Ոտքի կանգնելու մի ճանապարհ կա՝ աշխատանքը. «PoGo shoes»-ի հիմնադիր (տեսանյութ)

Կամավոր աշխատանքն օրենքով պաշտպանելու անհրաժեշտություն ունի․ նախարար

«Ապագա կա, Գավառ». Նարեկ Գրիգորյանը կատարել է իր քաղաքացիական պարտքը (լուսանկարներ)

Սիրիայում ԱՄՆ-ի ռազմաբազան ենթարկվել է հարձակման

Իշխանության յուրացման փորձ կատարելու համար մեղադրվողների գործով դատավորն ինքնաբացարկ է հայտնել

Ոստիկանությունը պիտի առնվազն այցելի լրատվամիջոցներ, որտեղ երկնում են «ՔՊ-ն ընտրակաշառք է բաժանում» վերնագրեր. Ալեքսանյան

Կորոնավիրուսի դեմ պատվաստումներն ազգային անվտանգության խնդիր են. Արա Բաբլոյան (տեսանյութ)

ՀՀ ԱԻՆ-ը զգուշացնում է դեկտեմբերի 9-ին ճանապարհների մերկասառույցի և տեղումների մասին

Միանշանակ մենք ունենալու ենք 50+1 ձայների տոկոս. Պավել Ցուգունյան (տեսանյութ)

Վստահ եմ՝ Աբովյանում մենք ունենք մեծամասնություն ստանձնելու նախադրյալներ. Ռոմանոս Պետրոսյան (տեսանյութ)

Քարաթափման վտանգի պատճառով շարունակում է փակ մնալ Զովունի գյուղից դեպի Կորեայի ձոր տանող ավտոճանապարհը

«Դավիթ Համբարձումյան» դաշինքի կողմնակիցներն ուղղորդում են ընտրողներին. ՔՊ վստահված անձն ահազանգում է

Ընտրությունների մասնակցության ամենաբարձր ցուցանիշը Թումանյան համայնքում է, ամենապասիվը՝ Արմավիրում

Դուբայում քննարկվել է ՀՀ և ՌԴ երկաթուղային համակարգերը միացնելու հնարավորությունը

Ես իմ քաղաքացիական պարտքը կատարեցի՝ ընտրելով հանուն օրենքի և իրավունքի գերակայության. Ռոմանոս Պետրոսյան

Մենք սև կամ սպիտակ համակարգում տեղ չենք գտել, բայց հիմք չկա, որ ընտրություններում չենք հաղթի. Մարուքյան

Արցախում կորոնավիրուսային հիվանդության 31 նոր դեպք է գրանցվել

Այնթապից 4 անձ բերման է ենթարկվել՝ բռնություն գործադրելու կասկածանքով. ոստիկանություն

Նոյեմբերից հետախուզվող Ստեփանավանի նախկին քաղաքապետը հայտնաբերվել և կալանավորվել է. ՔԿ

Դավթաշենի կամրջի տակ հայտնաբերվել է 20-ամյա տղայի դի՝ մի ձեռքը մարմնից անջատված

Դուք ապահովում եք ակտիվ մասնակցություն, 5 տարի շարունակ ես ապահովելու եմ ակտիվ աշխատանք. Դավիթ Խուդաթյան

Այսօր ժամը 9-ին կլսեք հաղթանակի մասին. Ապարանում՝ ՔՊ թեկնածու Էդգար Փարվանյան

Վարդենիսում քվեաթերթիկը նկարահանած երիտասարդը բերման է ենթարկվել