Ավելի վատ է լինելու. գործերը հեչ լավ չեն

08/12/2019 schedule10:10

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2006 թվականի դոկտեմբերի 8-ի համարում

Հայաստանի տնտեսությունը շարունակում է իր վագրային ցատկերը: Այս տարվա առաջին 10 ամիսների տվյալներով, մեր տնտեսությունը անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ արձանագրել է երկնիշ` 13,1 տոկոսանոց աճ: Աճը երկնիշ է, ավելին է, քան անցած տարվա աճը, բայց ակնհայտ է, որ այլեւս չկա նախորդ տարիների պաթոսը մեր երկնիշ տնտեսական աճը գովերգելու հարցում: Քոչարյանը օրումեջ ջրագծեր կամ խանութներ բացելու ժամանակ այլեւս չի խոսում տնտեսության զարգացման մասին, Անդրանիկ Մարգարյանը նախընտրում է խոսել միայն թոշակների մասին, նախարարները ընդհանրապես տնտեսության մասին աշխատում են չխոսել: Ի՞նչն է պատճառը: Ի՞նչ է տեղի ունեցել: Այդ ի՞նչ փոխվեց այս ընթացքում: Իսկ այս ընթացքում շատ բան է փոխվել: Տեղի է ունեցել այն, ինչը պետք է տեղի ունենար:

Հայաստանում, չնայած երկնիշ ցուցանիշներին, տնտեսությունը վաղուց արդեն չի զարգանում, այլ ընդամենը պղպջակի պես ուռում է, ինչին տրվել է «աճ» անվանումը: Սա հենց այնպես պնդում չէ, այլ հիմնավորված է հենց ՀՀ պաշտոնական վիճակագրության տվյալներով: Օրինակ` անցած տարի մեր տնտեսության, պատկերավոր ասած, ավելի քան 20 տոկոսը արդյունաբերությունն էր, մի այդքան էլ` գյուղատնտեսությունն ու շինարարությունը: Սա նշանակում է, որ համախառն ներքին արդյունքի կառուցվածքում այս երեք հիմնական ճյուղերը ունեին գրեթե հավասար մասնաբաժին: Այս տարի վիճակը կտրուկ փոխվել է: Արդյունաբերության չափաբաժինը հազիվ ձգել է 16,5 տոկոս, գյուղատնտեսությանը` 18,8 տոկոս, իսկ շինարարությունը արդեն «խժռել է» 25,2 տոկոս մասնաբաժինը:

Մեկ այլ ցուցանիշ եւս: Տնտեսական աճի վերը նշված 13,1 տոկոսի մեծագույն մասը` 7,4 տոկոսը, ստացվել է միայն շինարարության հաշվին: Անցած տարի այս ցուցանիշը ընդամենը 4,7 տոկոս էր: Գյուղատնտեսության մասնակցությունը տնտեսական աճին կազմել է ոչ ավել, ոչ պակաս` կլորիկ ու չաղլիկ 0 տոկոս: Ավելի տխուր է տնտեսության աճի գործում արդյունաբերության ունեցած մասնակցությունը: Արդյունաբերությունը այս տարվա առաջին 10 ամիսներին ոչ միայն չի նպաստել տնտեսական աճին, այլ նաեւ, պատկերավոր ասած, խոչընդոտել է 0,2 տոկոսով: Այսինքն` եթե այս ժամանակահատվածում մեր արդյունաբերությունը գոնե չնվազեր, ապա տնտեսական աճի ցուցանիշը 0,2 տոկոսով ավելին կլիներ: Իսկ արդյունաբերության նվազումը կազմել է մոտ 1 տոկոս:

Իսկ ի՞նչ է սա նշանակում: Շինարարության աճի նման տեմպը, որը կազմել է 36 տոկոս, իհարկե, կարող էր ուրախալի ցուցանիշ համարվել, միայն եթե մյուս հիմնական ճյուղերի աճը ունենար գոնե համադրելի տեմպ: Մինչդեռ մեր գյուղատնտեսությունն եւ արդյունաբերությունը դոփում են տեղում, եւ տնտեսական երկնիշ աճը մնացել է միայն շինարարության հույսին: Տխուր է պատկերը նաեւ արտաքին առեւտրի բնագավառում: Ճիշտ է, արտահանման մի փոքր` մոտ 2 տոկոսանոց աճ գրանցվել է անցած տարվա համեմատ, սակայն ներմուծման աճի ցուցանիշները պարզապես սահմռկեցուցիչ են` ավելի քան 20 տոկոս: Արտաքին առեւտրի մեր բացասական հաշվեկշիռը այս 10 ամիսների կտրվածքով ընդհուպ մոտեցել է 1 մլրդ դոլարի` անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի 630 մլն դոլարի դիմաց:

Մի խոսքով, եթե ասենք, որ մեր երկրի գործերը լավ չեն, ապա երեւի ոչինչ ասած չենք լինի: Իրականում գործերը հեչ լավ չեն: Մենք օր օրի ավելի շատ ենք սպառում, քան ստեղծում ենք: Սպառելու փողը ստանում ենք մեր` արտասահմանում ապրող ու աշխատող բարեկամներից: Այդ փողը մի պտույտ կատարելուց հետո կուտակվում է բնակչության մի փոքր մասի մոտ, պատկերավոր ասած, վերածվում շինարարության, որի շնորհիվ էլ մեր տնտեսությունը արձանագրում է երկնիշ տնտեսական աճ: Այլ կերպ ասած, մեր տնտեսական աճը ընդամենը պղպջակ է: Մեր ապրանքների մրցունակությունը ընդհանուր առմամբ գնալով նվազում է անգամ ներքին շուկայում: Սա նվազեցնում է մեր երկրի մրցունակությունն ընդհանրապես: Ու կարելի է չկասկածել, որ գնալով այս տխուր վիճակը ավելի է խորանալու:

Եւ ուրեմն` ինչո՞ւ այսպես ստացվեց: Եթե մի քիչ խորը ուսումնասիրենք իրավիճակը, ապա կհասկանանք, որ այլ կերպ լինել չէր էլ կարող: Որեւէ երկրում չի կարող ապահովվել տնտեսության որակական աճ, եթե իշխանությունները որոշում են կայացնում, ասենք, համատարած սուբսիդավորել գազի սակագինը: Սա կոչվում է պարզունակ պոպուլիզմ: Եւ հետեւանքներն էլ իրենց երկար սպասեցնել չեն տալիս, ինչի ականատեսն ենք մենք այսօր: Հաշվի առնելով, որ առաջիկա երկու տարիներին ընտրությունների պակասություն չի լինելու, կարելի է համոզված պնդել, որ այդ պոպուլիզմը շարունակվելու է եւ դեռ խորանալու է:

Բայց պոպուլիզմը մեր տնտեսության դժբախտության մի մասն է միայն: Հիմնականը տնտեսության արմատական օլիգարխացումն է եւ մրցակցության, կարելի է ասել, իսպառ բացառումը, որին երկար տարիներ տանջվելուց ու մաքառելուց հետո վերջապես հասել է մեր իշխանությունը: Այս դեպքում եւս, եթե հաշվի ենք առնում, թե ում շնորհիվ եւ ինչպես է իշխանությունը պատրաստվում վերարտադրվել առաջիկա ընտրությունների ժամանակ, ապա ակնհայտ է դառնում, որ այս առումով էլ վիճակը ավելի է վատանալու:

Հայկ Գեւորգյան 

Տպել
97918 դիտում

Մենք եվրոպացի զինվորներ չենք ուղարկի Ուկրաինա․ Շոլց

Տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների ապաշրջափակումը պետք է տեղի ունենա հավասարության սկզբունքների հիման վրա․ Միրզոյան

Ռուսաստանը հետևում է Հայաստանի ղեկավարության հայտարարություններին և ի գիտություն կընդունի դրանք իր քայլերում. Լավրով

Վերլուծելով անցյալը՝ մենք նայում ենք ներկային և ապագան կառուցելու հստակ հեռանկարներին. ԱԳ նախարարի ուղերձը

Ալյասկայի ափերի մոտ երկրաշարժ է տեղի ունեցել

Հայաստանը պատրաստ է Թուրքիայի հետ հարաբերությունների լիակատար կարգավորմանը և սահմանի բացմանը. Ռուբեն Ռուբինյան

Նիկոլ Փաշինյանի մասնակցությամբ տեղի է ունեցել Ժողովրդավարության դպրոցի բացումը

Ռուսաստանը պատասխանի է սպասում, ժամանակն է, որ Հայաստանը որոշի իր կարգավիճակը ՀԱՊԿ-ում. Սերգեյ Լավրով

Հայաստանը պատրաստ է խաղաղության, սա քաղաքական կամքի և առաջնորդության հարց է. Վահան Կոստանյան

Մենք պատրաստ ենք համագործակցության. Շիրակի մարզպետը հյուրընկալել է Իրանի դեսպանին

Կապանի օդանավակայանի մոտակայքում մեքենաներ են բախվել. կա տուժած

Երևանը չի հաստատել ՌԴ հատուկ հանձնարարություններով դեսպան Իգոր Խովաևի այցի հնարավորությունը Հայաստան. Լավրով

Ինքնաձիգ, գնդացիր, նռնականետեր. առգրավվել և կամավոր հանձնվել է ապօրինի պահվող 218 միավոր զենք (տեսանյութ)

Խաղաղության ճանապարհին պետք է հարգվեն միջազգային իրավունքի հանրահայտ սկզբունքները. Միրզոյանը՝ Մոզամբիկի գործընկերոջը

Երևանը Մոսկվայի հետ հարաբերությունների վատթարացման քաղաքականություն վարելու գիտակցված որոշում է կայացրել. Լավրով

Չեմ կարող հաստատել, որ Երևանի օդանավակայանում ռուս սահմանապահների ներկայության մասին քննարկումներ կան. Լավրով

Հանդիպումը կլինի, Թուրքիան և Հայաստանը որոշում են կայացրել. Սերդար Քըլըչ

Երևանի կենտրոնում կառուցվող էլիտար շենքի շինհրապարակի հսկայական պատը փլուզվել, թափվել է տարածքի բնակչի ավտոմեքենայի վրա

Թող դիտումներ ավելացնեն և իրենց հավատն էլ չգա, որ այդքան ազատ են ժողովրդավար Հայաստանում. Սիմոնյանը՝ «ԱրմՔոմեդի»-ին

Միկի և Մինի Մաուսները հայկական տարազներով Վարդավառ են նշել. Disney-ը մուլտֆիլմ է ցուցադրել, որում նաև հայերենով դրվագ կա

Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա. առանձին շրջաններում սպասվում է քամու ուժգնացում

Զինված 2 անձինք մտել են բենզալցակայանի հանգստի սենյակ, զենքի բռնակով հարվածել աշխատակցին. մանրամասներ

Հուսամ՝ կլինի այն փաստաթուղթը, որով կամրագրենք ուղղությունները, որտեղ Հայաստանն աշխարհին ասելիք կունենա. Հայրապետյան

Հույս ունեմ, որ առաջիկա տարիներին ձևավորված առողջապահական լավ ավանդույթները կօգտագործենք. Անահիտ Ավանեսյանն ԱՄՆ-ում է

Ինչպես կհայտնաբերվեն երթևեկելիս ամրագոտի չկապողները. վարչարարությունը խստացվելու է

Հայաստանի պատրաստակամությունը ցույց տալու համար մենք հանդես եկանք «Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնությամբ. Միրզոյան

Դեսպան Մակունցը Լոս Անջելեսի քաղաքապետին և փոխոստիկանապետին նամակներ է փոխանցել

Որդին հրել, գցել է մորը, ինչի հետևանքով վերջինս գլուխը հարվածել է սեղանին և մահացել. 57-ամյա տղամարդը կալանավորվել է

Արշակունյաց պողոտայի բենզալցակայանի հարձակման դեպքով քրեական վարույթ է նախաձեռնվել

Արարատ Միրզոյանն Անթալիայի դիվանագիտական ֆորումի շրջանակներում պանելային քննարկման է մասնակցում

Սգո սրահի մոտ փորձել են վրեժխնդիր լինել, կրակել, պայթուցիչ են նետել. վարույթից անջատված մասի նախաքննությունն ավարտվել է

Թուրքիայում շարունակվում են Պուտինի այցի նախապատրաստական ​​աշխատանքները

102 տարեկանում մահացել է նորաձևության լեգենդ Այրիս Ափֆելը` Նյու Յորքի աստղը

32 տարի առաջ այս օրը նորանկախ Հայաստանի դրոշը ծածանվեց Նյու Յորքում՝ ՄԱԿ-ի կենտրոնակայանում. նշվում է ՀՀ դիվանագետի օրը

Դավիթ Խուդաթյանն այցելել է իրանական կապիտալով աշխատող Քարակերտի քարաձուլման գործարան, ծանոթացել առկա ներուժին

Դիմակավորված ու զինված ավազակային հարձակում Երևանում․ հնչել է կրակոց, կան վիրավորներ

Սևան-Գետափ ճանապարհին մեքենաներ են բախվել․ տուժածներից մեկի վիճակը ծանր է

Վազգեն Սարգսյանի 65-ամյակին նվիրված ֆուտբոլի համաբանակային մրցաշար կանցկացվի

Առեղծվածային դեպք Երևանում․ բնակարանում հայտնաբերվել են մոր և դստեր դիերը

ՌԴ-ն փաստեր թող ներկայացնի՝ քննարկենք. Գրիգորյանը՝ ԵՄ դիտորդների հասցեին հնչած պնդումների և նրանց թվի ավելացման մասին