Ավելի վատ է լինելու. գործերը հեչ լավ չեն

08/12/2019 schedule10:10

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2006 թվականի դոկտեմբերի 8-ի համարում

Հայաստանի տնտեսությունը շարունակում է իր վագրային ցատկերը: Այս տարվա առաջին 10 ամիսների տվյալներով, մեր տնտեսությունը անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ արձանագրել է երկնիշ` 13,1 տոկոսանոց աճ: Աճը երկնիշ է, ավելին է, քան անցած տարվա աճը, բայց ակնհայտ է, որ այլեւս չկա նախորդ տարիների պաթոսը մեր երկնիշ տնտեսական աճը գովերգելու հարցում: Քոչարյանը օրումեջ ջրագծեր կամ խանութներ բացելու ժամանակ այլեւս չի խոսում տնտեսության զարգացման մասին, Անդրանիկ Մարգարյանը նախընտրում է խոսել միայն թոշակների մասին, նախարարները ընդհանրապես տնտեսության մասին աշխատում են չխոսել: Ի՞նչն է պատճառը: Ի՞նչ է տեղի ունեցել: Այդ ի՞նչ փոխվեց այս ընթացքում: Իսկ այս ընթացքում շատ բան է փոխվել: Տեղի է ունեցել այն, ինչը պետք է տեղի ունենար:

Հայաստանում, չնայած երկնիշ ցուցանիշներին, տնտեսությունը վաղուց արդեն չի զարգանում, այլ ընդամենը պղպջակի պես ուռում է, ինչին տրվել է «աճ» անվանումը: Սա հենց այնպես պնդում չէ, այլ հիմնավորված է հենց ՀՀ պաշտոնական վիճակագրության տվյալներով: Օրինակ` անցած տարի մեր տնտեսության, պատկերավոր ասած, ավելի քան 20 տոկոսը արդյունաբերությունն էր, մի այդքան էլ` գյուղատնտեսությունն ու շինարարությունը: Սա նշանակում է, որ համախառն ներքին արդյունքի կառուցվածքում այս երեք հիմնական ճյուղերը ունեին գրեթե հավասար մասնաբաժին: Այս տարի վիճակը կտրուկ փոխվել է: Արդյունաբերության չափաբաժինը հազիվ ձգել է 16,5 տոկոս, գյուղատնտեսությանը` 18,8 տոկոս, իսկ շինարարությունը արդեն «խժռել է» 25,2 տոկոս մասնաբաժինը:

Մեկ այլ ցուցանիշ եւս: Տնտեսական աճի վերը նշված 13,1 տոկոսի մեծագույն մասը` 7,4 տոկոսը, ստացվել է միայն շինարարության հաշվին: Անցած տարի այս ցուցանիշը ընդամենը 4,7 տոկոս էր: Գյուղատնտեսության մասնակցությունը տնտեսական աճին կազմել է ոչ ավել, ոչ պակաս` կլորիկ ու չաղլիկ 0 տոկոս: Ավելի տխուր է տնտեսության աճի գործում արդյունաբերության ունեցած մասնակցությունը: Արդյունաբերությունը այս տարվա առաջին 10 ամիսներին ոչ միայն չի նպաստել տնտեսական աճին, այլ նաեւ, պատկերավոր ասած, խոչընդոտել է 0,2 տոկոսով: Այսինքն` եթե այս ժամանակահատվածում մեր արդյունաբերությունը գոնե չնվազեր, ապա տնտեսական աճի ցուցանիշը 0,2 տոկոսով ավելին կլիներ: Իսկ արդյունաբերության նվազումը կազմել է մոտ 1 տոկոս:

Իսկ ի՞նչ է սա նշանակում: Շինարարության աճի նման տեմպը, որը կազմել է 36 տոկոս, իհարկե, կարող էր ուրախալի ցուցանիշ համարվել, միայն եթե մյուս հիմնական ճյուղերի աճը ունենար գոնե համադրելի տեմպ: Մինչդեռ մեր գյուղատնտեսությունն եւ արդյունաբերությունը դոփում են տեղում, եւ տնտեսական երկնիշ աճը մնացել է միայն շինարարության հույսին: Տխուր է պատկերը նաեւ արտաքին առեւտրի բնագավառում: Ճիշտ է, արտահանման մի փոքր` մոտ 2 տոկոսանոց աճ գրանցվել է անցած տարվա համեմատ, սակայն ներմուծման աճի ցուցանիշները պարզապես սահմռկեցուցիչ են` ավելի քան 20 տոկոս: Արտաքին առեւտրի մեր բացասական հաշվեկշիռը այս 10 ամիսների կտրվածքով ընդհուպ մոտեցել է 1 մլրդ դոլարի` անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի 630 մլն դոլարի դիմաց:

Մի խոսքով, եթե ասենք, որ մեր երկրի գործերը լավ չեն, ապա երեւի ոչինչ ասած չենք լինի: Իրականում գործերը հեչ լավ չեն: Մենք օր օրի ավելի շատ ենք սպառում, քան ստեղծում ենք: Սպառելու փողը ստանում ենք մեր` արտասահմանում ապրող ու աշխատող բարեկամներից: Այդ փողը մի պտույտ կատարելուց հետո կուտակվում է բնակչության մի փոքր մասի մոտ, պատկերավոր ասած, վերածվում շինարարության, որի շնորհիվ էլ մեր տնտեսությունը արձանագրում է երկնիշ տնտեսական աճ: Այլ կերպ ասած, մեր տնտեսական աճը ընդամենը պղպջակ է: Մեր ապրանքների մրցունակությունը ընդհանուր առմամբ գնալով նվազում է անգամ ներքին շուկայում: Սա նվազեցնում է մեր երկրի մրցունակությունն ընդհանրապես: Ու կարելի է չկասկածել, որ գնալով այս տխուր վիճակը ավելի է խորանալու:

Եւ ուրեմն` ինչո՞ւ այսպես ստացվեց: Եթե մի քիչ խորը ուսումնասիրենք իրավիճակը, ապա կհասկանանք, որ այլ կերպ լինել չէր էլ կարող: Որեւէ երկրում չի կարող ապահովվել տնտեսության որակական աճ, եթե իշխանությունները որոշում են կայացնում, ասենք, համատարած սուբսիդավորել գազի սակագինը: Սա կոչվում է պարզունակ պոպուլիզմ: Եւ հետեւանքներն էլ իրենց երկար սպասեցնել չեն տալիս, ինչի ականատեսն ենք մենք այսօր: Հաշվի առնելով, որ առաջիկա երկու տարիներին ընտրությունների պակասություն չի լինելու, կարելի է համոզված պնդել, որ այդ պոպուլիզմը շարունակվելու է եւ դեռ խորանալու է:

Բայց պոպուլիզմը մեր տնտեսության դժբախտության մի մասն է միայն: Հիմնականը տնտեսության արմատական օլիգարխացումն է եւ մրցակցության, կարելի է ասել, իսպառ բացառումը, որին երկար տարիներ տանջվելուց ու մաքառելուց հետո վերջապես հասել է մեր իշխանությունը: Այս դեպքում եւս, եթե հաշվի ենք առնում, թե ում շնորհիվ եւ ինչպես է իշխանությունը պատրաստվում վերարտադրվել առաջիկա ընտրությունների ժամանակ, ապա ակնհայտ է դառնում, որ այս առումով էլ վիճակը ավելի է վատանալու:

Հայկ Գեւորգյան 

Տպել
63783 դիտում

Արագածոտն գյուղի փոքրիկ բնակիչները շուտով նոր ու հարմարավետ մանկապարտեզ հաճախելու հնարավորություն կունենան

Դոլարը, եվրոն ու ռուբլին թանկացել են․ Կենտրոնական բանկը սահմանել է նոր փոխարժեքներ

Քովիդ-19-ով պայմանավորված՝ ՀՀ տարածքում կարանտինը սահմանված է մինչև 2022 թ․-ի հունիսի 20-ը․ ճամփորդական սահմանափակումներ

Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև վիճելի հարցերի լուծումների որոնումը շարունակում է մնալ Ռուսաստանի ուշադրության կենտրոնում

«Սև ուրբաթ»-ին գրքերի վաճառքը 3-4 անգամ ավելի է եղել. որոշ գրախանութներում զեղչերը դեռ գործում են

Ծաղկահովիտ խոշորացված համայնքի 10 բնակավայրերում արևային ֆոտովոլտային կայաններ կկառուցվեն

Հայաստանի մի քանի մարզերում ձյուն է տեղում, որոշ ավտոճանապարհներին բուք է, տեղ-տեղ՝ մերկասառույց

Անհրաժեշտ ենք համարում ՀԱՊԿ երկրների միջև ռազմական համագործակցության ձևավորումը. Հակոբ Արշակյան

«Internatiօnal IDEA» միջազգային հեղինակավոր կազմակերպությունն աջակցելու է արդարադատության նախարարությանը

Թումո կենտրոնը կտեղակայվի Կապանի կայարանի պատմական շենքում

Քամու հետևանքով վնասվել են տանիքներ, տանիքներում տեղադրած արևային ջրատաքացուցիչներ, ավտոմեքենաներ․ ԱԻՆ (լուսանկարներ)

Կայացել է Ազգային ժողովի կարողությունների ուժեղացմանն ուղղված Թվինինգ ծրագրի հանրային իրազեկման միջոցառումը

Կառավարության մոտեցումն ու ձեռագիրը գյուղական համայնքների զարգացումն ապահովելն է. Շիրակի մարզպետն այցելել է Կամո

Անցկացվել է վաշտային մարտավարական զորավարժություն

Հնարավոր եմ համարում ԵՄ-ում պարտադիր պատվաստումների հարցի քննարկումը. Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ

Աշոցքում ձյան առատ տեղումները ուղեկցվում են որոտով և կայծակով․ Գագիկ Սուրենյանը տեսանյութ է հրապարակել

Նիկոլ Փաշինյանն իր դիրքը նշմարել էր մինչ Սոչիի հանդիպումը, միջանցքի հարց հայկական կողմը չի քննարկում. քաղաքագետ

ՀՀ-ում կան փակ ավտոճանապարհներ. Ջաջուռի ոլորաններում ձնաբուք է

Զորամասերի նվագախմբերի, ԶՈՒ երգի, պարի համույթի համալրման նպատակով ՊՆ-ն հայտարարում է զորակոչիկների լսումներ և դիտումներ

ԿԳՄՍՆ-ում ստորագրվել է Էջմիածնի քաղաքապետարանի թիվ 13 մանկապարտեզի վերանորոգման համար դրամաշնորհային ծրագրիը

Հղիները «Քովիդ-19»-ի ծանր ընթացքի զարգացման և բարդությունների առաջացման ռիսկի խմբում են. առողջապահության նախարարություն

Միրզոյանը և Բայրամովը վաղը կհանդիպեն Շվեդիայում․ Եվրախորհրդարանում հայտարարել է Լյուկ Դիվինը

Կասեցվել են Կոտայքի մարզի Աղավնաձոր գյուղի վարչական ղեկավարի լիազորությունները

Կաշառք ստանալու համար մեղադրանք է առաջադրվել ՃՈ տեսուչին և նրան օժանդակած անձին․ խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը

Փրկարարները Հրազդան գետից դուրս են բերել քաղաքացու դի

UNITY՝ «Շնորհավո՜ր Նոր Տարիֆ». UCOM-ը հանդես է եկել բոլոր ժամանակների իր լավագույն առաջարկով (տեսանյութեր)

Ապօրինի հատված ծառեր տեղափոխելու և իրավապահների նկատմամբ բռնություն գործադրելու կասկածով 3 անձ է ձերբակալվել. ՔԿ

«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը Գյումրիում դե ֆակտո չի պարտվել. Հարությունյան

Նախագահը հյուրընկալել է արցախյան վերջին պատերազմում հերոսաբար զոհված զինծառայող, «Արցախի հերոս» Ալեն Մարգարյանի մորը

Կո՞ղմ են քաղաքացիները գլխավոր տոնածառի տեղադրմանը, թե՞ ոչ. (տեսանյութ)

Հայ Փոստը և Լատվիայի փոստը սկսում են նոր համագործակցություն

Վաղվանից չպատվաստված աշխատողները 7 օրը մեկ պետք է ներկայացնեն ՊՇՌ թեստի բացասական պատասխան

«Արարատցեմենտ»-ի արտադրամասում աշխատակիցն արգելափակվել է հումք տեղափոխող գլանակի արանքում և մահացել

Ստաֆիլակոկ հավի մսով և գազարով խճողակում. հայտնի են «Տաթև» կրթահամալիրի լաբորատոր փորձաքննության արդյունքները

Հաղորդակցության միջոցներն Արցախում գործում են խափանումներով, որոշ համայնքներում ընդհանրապես բացակայում է. ԱՀ ՄԻՊ

Մարգարա-Վանաձոր-Տաշիր-Վրաստանի սահման ավտոճանապարհի Գոգավան-Ստեփանավան հատվածը դժվարանցանելի է բեռնատարների համար

Մոսկվայում դեկտեմբերի 1-ին կկայանա Հայաստանի, ՌԴ-ի և Ադրբեջանի փոխվարչապետների հանդիպումը  

Քովիդի դեմ պատվաստման առաջին դեղաչափը ստանալուց հետո, եթե անձը ցանկանում է փոխել պատվաստանյութը, կպատվաստվի 4 շաբաթ անց

Անցած մեկ օրում հանցագործության 50 դեպք է բացահայտվել, արձանագրվել՝ ճանապարհատրանսպորտային 15 պատահար

Գեղարքունիքի մարզում հրդեհի հետևանքով 500 գլուխ մանր և 25 գլուխ խոշոր եղջերավորներ են անկել