Ավելի վատ է լինելու. գործերը հեչ լավ չեն

08/12/2019 schedule10:10

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2006 թվականի դոկտեմբերի 8-ի համարում

Հայաստանի տնտեսությունը շարունակում է իր վագրային ցատկերը: Այս տարվա առաջին 10 ամիսների տվյալներով, մեր տնտեսությունը անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ արձանագրել է երկնիշ` 13,1 տոկոսանոց աճ: Աճը երկնիշ է, ավելին է, քան անցած տարվա աճը, բայց ակնհայտ է, որ այլեւս չկա նախորդ տարիների պաթոսը մեր երկնիշ տնտեսական աճը գովերգելու հարցում: Քոչարյանը օրումեջ ջրագծեր կամ խանութներ բացելու ժամանակ այլեւս չի խոսում տնտեսության զարգացման մասին, Անդրանիկ Մարգարյանը նախընտրում է խոսել միայն թոշակների մասին, նախարարները ընդհանրապես տնտեսության մասին աշխատում են չխոսել: Ի՞նչն է պատճառը: Ի՞նչ է տեղի ունեցել: Այդ ի՞նչ փոխվեց այս ընթացքում: Իսկ այս ընթացքում շատ բան է փոխվել: Տեղի է ունեցել այն, ինչը պետք է տեղի ունենար:

Հայաստանում, չնայած երկնիշ ցուցանիշներին, տնտեսությունը վաղուց արդեն չի զարգանում, այլ ընդամենը պղպջակի պես ուռում է, ինչին տրվել է «աճ» անվանումը: Սա հենց այնպես պնդում չէ, այլ հիմնավորված է հենց ՀՀ պաշտոնական վիճակագրության տվյալներով: Օրինակ` անցած տարի մեր տնտեսության, պատկերավոր ասած, ավելի քան 20 տոկոսը արդյունաբերությունն էր, մի այդքան էլ` գյուղատնտեսությունն ու շինարարությունը: Սա նշանակում է, որ համախառն ներքին արդյունքի կառուցվածքում այս երեք հիմնական ճյուղերը ունեին գրեթե հավասար մասնաբաժին: Այս տարի վիճակը կտրուկ փոխվել է: Արդյունաբերության չափաբաժինը հազիվ ձգել է 16,5 տոկոս, գյուղատնտեսությանը` 18,8 տոկոս, իսկ շինարարությունը արդեն «խժռել է» 25,2 տոկոս մասնաբաժինը:

Մեկ այլ ցուցանիշ եւս: Տնտեսական աճի վերը նշված 13,1 տոկոսի մեծագույն մասը` 7,4 տոկոսը, ստացվել է միայն շինարարության հաշվին: Անցած տարի այս ցուցանիշը ընդամենը 4,7 տոկոս էր: Գյուղատնտեսության մասնակցությունը տնտեսական աճին կազմել է ոչ ավել, ոչ պակաս` կլորիկ ու չաղլիկ 0 տոկոս: Ավելի տխուր է տնտեսության աճի գործում արդյունաբերության ունեցած մասնակցությունը: Արդյունաբերությունը այս տարվա առաջին 10 ամիսներին ոչ միայն չի նպաստել տնտեսական աճին, այլ նաեւ, պատկերավոր ասած, խոչընդոտել է 0,2 տոկոսով: Այսինքն` եթե այս ժամանակահատվածում մեր արդյունաբերությունը գոնե չնվազեր, ապա տնտեսական աճի ցուցանիշը 0,2 տոկոսով ավելին կլիներ: Իսկ արդյունաբերության նվազումը կազմել է մոտ 1 տոկոս:

Իսկ ի՞նչ է սա նշանակում: Շինարարության աճի նման տեմպը, որը կազմել է 36 տոկոս, իհարկե, կարող էր ուրախալի ցուցանիշ համարվել, միայն եթե մյուս հիմնական ճյուղերի աճը ունենար գոնե համադրելի տեմպ: Մինչդեռ մեր գյուղատնտեսությունն եւ արդյունաբերությունը դոփում են տեղում, եւ տնտեսական երկնիշ աճը մնացել է միայն շինարարության հույսին: Տխուր է պատկերը նաեւ արտաքին առեւտրի բնագավառում: Ճիշտ է, արտահանման մի փոքր` մոտ 2 տոկոսանոց աճ գրանցվել է անցած տարվա համեմատ, սակայն ներմուծման աճի ցուցանիշները պարզապես սահմռկեցուցիչ են` ավելի քան 20 տոկոս: Արտաքին առեւտրի մեր բացասական հաշվեկշիռը այս 10 ամիսների կտրվածքով ընդհուպ մոտեցել է 1 մլրդ դոլարի` անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի 630 մլն դոլարի դիմաց:

Մի խոսքով, եթե ասենք, որ մեր երկրի գործերը լավ չեն, ապա երեւի ոչինչ ասած չենք լինի: Իրականում գործերը հեչ լավ չեն: Մենք օր օրի ավելի շատ ենք սպառում, քան ստեղծում ենք: Սպառելու փողը ստանում ենք մեր` արտասահմանում ապրող ու աշխատող բարեկամներից: Այդ փողը մի պտույտ կատարելուց հետո կուտակվում է բնակչության մի փոքր մասի մոտ, պատկերավոր ասած, վերածվում շինարարության, որի շնորհիվ էլ մեր տնտեսությունը արձանագրում է երկնիշ տնտեսական աճ: Այլ կերպ ասած, մեր տնտեսական աճը ընդամենը պղպջակ է: Մեր ապրանքների մրցունակությունը ընդհանուր առմամբ գնալով նվազում է անգամ ներքին շուկայում: Սա նվազեցնում է մեր երկրի մրցունակությունն ընդհանրապես: Ու կարելի է չկասկածել, որ գնալով այս տխուր վիճակը ավելի է խորանալու:

Եւ ուրեմն` ինչո՞ւ այսպես ստացվեց: Եթե մի քիչ խորը ուսումնասիրենք իրավիճակը, ապա կհասկանանք, որ այլ կերպ լինել չէր էլ կարող: Որեւէ երկրում չի կարող ապահովվել տնտեսության որակական աճ, եթե իշխանությունները որոշում են կայացնում, ասենք, համատարած սուբսիդավորել գազի սակագինը: Սա կոչվում է պարզունակ պոպուլիզմ: Եւ հետեւանքներն էլ իրենց երկար սպասեցնել չեն տալիս, ինչի ականատեսն ենք մենք այսօր: Հաշվի առնելով, որ առաջիկա երկու տարիներին ընտրությունների պակասություն չի լինելու, կարելի է համոզված պնդել, որ այդ պոպուլիզմը շարունակվելու է եւ դեռ խորանալու է:

Բայց պոպուլիզմը մեր տնտեսության դժբախտության մի մասն է միայն: Հիմնականը տնտեսության արմատական օլիգարխացումն է եւ մրցակցության, կարելի է ասել, իսպառ բացառումը, որին երկար տարիներ տանջվելուց ու մաքառելուց հետո վերջապես հասել է մեր իշխանությունը: Այս դեպքում եւս, եթե հաշվի ենք առնում, թե ում շնորհիվ եւ ինչպես է իշխանությունը պատրաստվում վերարտադրվել առաջիկա ընտրությունների ժամանակ, ապա ակնհայտ է դառնում, որ այս առումով էլ վիճակը ավելի է վատանալու:

Հայկ Գեւորգյան 

Տպել
72314 դիտում

Տեղյակ ենք եղել որոշումից, հարգանքով ենք վերաբերվում դրան. «Հայաստան» խմբակցության հայտարարությունը

Չիլիի նորանշանակ դեսպանն իր հավատարմագրերի պատճենն է հանձնել ԱԳ նախարարի տեղակալին

Զեմֆիրա Միրզոևան սառեցնում է անդամակցությունը «Վերածնվող Հայաստան» կուսակցությանը, սակայն մանդատը վայր չի դնում

Շարունակում ենք մնալ կարծիքին՝ հիմքերը, որոնք ստիպում էին բոյկոտել ԱԺ նիստերը, արդիական են նաև այսօր. Ելենա Կիրակոսյան

Ներողություն եմ խնդրում քաղաքացիներից, ում հույսերը չարդարացվեցին. Ստամբուլյանը՝ մանդատը վայր դնելու մասին

Հայ ռեժիսորի ֆիլմն ընդգրկվել է Իտալիայի միջազգային կինոփառատոնի պաշտոնական մրցութային ծրագրում

Վահե Հակոբյանը, Հռիփսիմե Ստամբուլյանը և Ելենա Կիրակոսյանը պատգամավորական մանդատներից հրաժարվելու դիմում են ներկայացրել

Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Մալայզիայի վարչապետին

Լուսանկարում պատկերված անձը որոնվում է նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում (տեսանյութ)

Վեց ամիս ժամկետով կարգելվի ՀՀ տարածքից սիգի ձկնկիթի արտահանումը

Կեղծ լիցենզիայով և շինծու տվյալներով տարածվում են ներդրումային առաջարկներ. ԿԲ-ն զգուշացնում է

«Մանկական Եվրատեսիլ 2021»-ի հաղթող Մալենան նոր ֆոտոշարք է ներկայացրել

ՀՀ գլխավոր դատախազությունը մեկնաբանել է պատգամավորներին անձեռնմխելիությունից զրկելու վերաբերյալ մամուլի հրապարակումները

Տաշիրում ծեծի ենթարկված տղամարդը 6 օր անց բժշկական կենտրոնում մահացել է. կա կալանավորված (տեսանյութ)

Շուշիի և Մարտունու ուղղությամբ կրակ բացելու մասին Ադրբեջանի ՊՆ հաղորդագրությունն ապատեղեկատվություն է

«Նկատողություն» տույժ է նշանակվել երկու դատախազի նկատմամբ

Ինչու է դատավոր Դավիթ Բալայանը հրաժարվել պաշտոնի առաջխաղացումից

Թուրքիան նախապատրաստվում է ցամաքային գործողության Սիրիայում. թուրքական մամուլ

Վերանորոգվել է մետրոյի «Հանրապետության հրապարակ» կայարանի վերին հատվածի շինությունը (լուսանկարներ)

8 ժամով կդադարեցվի Նոր Խարբերդի և Այնթապի որոշ հասցեների ջրամատակարարումը

Փոխանցել է փաստաթղթեր, ծառայության մասին տվյալներ, ստացել՝ 20 հազար դոլար. պետական դավաճանության նոր դեպք (տեսանյութ)

ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը Փարիզում հանդիպել է ֆրանսիացի պաշտոնյաների հետ

Ադրբեջանը Պրահայում պայմանավորվել է շարունակել հանդիպումները քառակողմ ձևաչափով, նշանակում է՝ կազմը պետք է լինի նույնը

«Իմ հոգին». Սաթի Սպիվակովան Մասիս սարի լուսանկարն է հրապարակել

Մայակովսկի գյուղում ամբողջությամբ այրվել է «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենա

Բայրամովն ու Ռիքերը քննարկել են Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության պայմանագրի տարրերը և տարածաշրջանային իրավիճակը

Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն այս գիշեր ևս կրակ է բացել հայկական դիրքերի ուղղությամբ. կորուստներ չկան

ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ

Երևանում 9 ժամով փակ կլինի Մաշտոցի պողոտայի՝ Խորենացի-Լուսավորիչ ամբողջ հատվածի երթևեկությունը

«Զինվորի տուն»-ն այսօրվանից աղոթքի սրահ ունի

Եթե Ադրբեջանն Արցախում գործադրի ռազմական ուժ, կնշանակի՝ ունի համաձայնություն, և հակագործողություններ չեն լինի. քաղաքագետ

Վթարային ջրանջատում Արարատի մարզում․ 8 ժամով ջուր չի լինի Նոր Խարբերդի և Այնթապի որոշ հասցեներում

Աննա Հակոբյանն այցելել է «Ուրարտու» ֆուտբոլային ակումբ (տեսանյութ)

Առանց արտահանման լիցենզիայի և պետական վերահսկողական ակտի ՀՀ-ից 3-րդ երկրներ է արտահանվել շուրջ 28տ կերամիկական թափոն

Ոլորտն իրոք կանոնակարգման կարիք ունի. մարզերում հրավառությունների հաճախականությունը և դրա հետևանքով առաջացող խնդիրները

ՃՈ ուժեղացված ծառայություն մարզերում. հայտնաբերվել է 2724 խախտում

Պարահոկեյի Հայաստանի հավաքականը պատրաստվում է աշխարհի առաջնությանը (տեսանյութ)

Վստահ եմ՝ Փաշինյանի մեղադրանքը ՀԱՊԿ-ին տեղին է, անգամ՝ մեղմ. ՀՀ-ին օգնելը Կրեմլի հերթական մանիպուլյացիան է. Միսկարյան

Երիտասարդը ինքնաշեն գրիչ-ատրճանակով անզգուշաբար կրակել է ոտքին

1 ոսկե և 2 արծաթե մեդալ հրաձգության Լեհաստանի բաց առաջնությունից