Հլը թողեք, ես էլ վերահսկեմ. մեկով ավել, մեկով պակաս

28/11/2019 schedule10:05

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2006 թվականի նոյեմբերի 28-ի համարում

Կառավարությունը Ազգային ժողով է ներկայացրել «ՀՀ տրանսպորտային տեսչության մասին» օրենքի նախագիծ, որը առաջին ընթերցմամբ ընդունվել է: Ազգային ժողովում այս օրենքի քննարկումները անցան, մեղմ ասած, հանգիստ: Այնքան հանգիստ, որ երկրորդ ընթերցման ներկայացնելիս կառավարությունը տիտղոսաթերթում գրել է. «ամփոփոթերթիկ չի ներկայացվում, քանի որ պատգամավորներից առաջարկություններ չեն ստացվել»: Մի խոսքով, օրենքն անցնում է, ինչպես ասում են, «հալած յուղի պես»: Այս ի՞նչ իդեալական նախագիծ է, որ ոչ ոք ոչ մի վերապահում չունի, եւ ի՞նչ է ենթադրում այս օրենքը: Ըստ էության, ստեղծվում է մի նոր, մոտավորապես պետավտոտեսչության լիազորությունների ծավալն ունեցող, ստուգող, հսկող, վերահսկող, գրեթե ուժային կառույց:

Ժամանակն էլ վատ չի ընտրված` առջեւում խորհրդարանական ընտրություններ են, գալու է պաշտոններ բաժանելու ժամանակը, եւ նոր, մեղմ ասած, յուղոտ պաշտոնների շտեմարանի նմանվող այս կառույցի գոյությունը պարզապես անհրաժեշտություն է. ապագա խորհրդարանում հայտնվելիք «քաղաքական» ուժերի համար որքան շատ լինեն յուղոտ պաշտոնները, այնքան նրանց համար հեշտ կլինի «անուշ-բարիշ» գոյատեւելը: Եւ ուրեմն, ի՞նչ կառույց է լինելու սա: Այն գործելու է ՀՀ տրանսպորտի նախարարության կազմում: «Տրանսպորտային տեսչությունը Հայաստանի Հանրապետության գործադիր իշխանության հանրապետական մարմին է»,- նշված է նախագծում: Եւ երբ նայում ենք, թե նախագծի 6-րդ հոդվածով ինչ գործառույթներ են վերապահվել այս կառույցին, հասկանում ենք, թե որն է սրա նպատակը:

«Տրանսպորտային տեսչությունն իր իրավասության սահմաններում վերահսկողություն է իրականացնում տրանսպորտի մասին օրենսդրության, տրանսպորտի ոլորտում գործունեության իրականացման լիցենզիաների, միջազգային փոխադրումների թույլտվությունների, ջրային, էլեկտրատրանսպորտային, մետրոպոլիտենային եւ երկաթուղային տրանսպորտի գործունեության, ընդհանուր օգտագործման պետական ավտոմոբիլային ճանապարհներին գովազդի մասին օրենսդրության, ավտոմոբիլային տրանսպորտի շարժական կազմի տեխնիկական շահագործման վերաբերյալ ՀՀ օրենսդրության պահանջների կատարման նկատմամբ»:

Կարծես թե ոչինչ բաց չթողեցինք: Մի խոսքով, սա մի կառույց է, որը չորս եւ ավելի անիվ ունեցող փոխադրամիջոցների գործունեության ոլորտը կարգավորող սուպերկառույց է լինելու, գովազդի վերահսկողությունն էլ՝ վրադիր: Հայաստանյան փորձից ելնելով` կարելի է մոտավոր հաշվարկ անել, թե օրական ինչ փողեր են ֆռռալու այս կառույցի կուլիսներում: Այդ փողի ծավալը համադրելի կլինի պետավտոտեսչությունում պտտվող գումարների հետ: Ու բնական է, որ այս տեսչությունում աշխատանքի անցնելու համար հազար ու մի ծանոթ են գտնելու, մի 4-5 զրոներից բաղկացած մաղարիչներ են անելու, ճոխ ուտուշ-խմուշներ են կազմակերպելու...

Այսինքն՝ այն ամենը, ինչ արվում է նմանատիպ այլ յուղոտ կառույցներում աշխատանքի անցնելու համար: Իսկ ղեկավար պաշտոնները բաշխվելու են «քաղաքական» պայմանավորվածությունների հիման վրա` հետագայում, բնականաբար, ֆինանսապես «նայելու» ավանդական պայմանով: Այսինքն, այս կառույցը կգործի նմանատիպ այլ կառույցների  գործունեության ստվերային սկզբունքներով, առանց որեւէ նորամուծության: Ինչպե՞ս ենք մենք` ՀՀ քաղաքացիներս, մեր մաշկի վրա զգալու այս նոր տեսչության գոյությունը: «Վերահսկողությունը կազմակերպվում է ընտրանքային կարգով, ինչպես նաեւ տրանսպորտի մասին օրենսդրության պահանջների խախտմամբ իրականացվող փոխադրումների մասին տեղեկությունների առկայության դեպքերում...»,- գրված է նախագծի 9-րդ հոդվածում:

Այսինքն, եթե դուք երթեւեկում եք երթուղային տաքսիով, ապա այն այսօր կարող է կանգնեցնել միայն պետավտոտեսուչը եւ ստուգել վարորդի փաստաթղթերը: Իհարկե, դա կարող է տեւել մի 5 րոպե, եթե վարորդն ու ավտոտեսուչը առանձնանում են երթուղայինի ետեւի մասում եւ «լուծում են» իրենց հարցերը: Երբ այս նախագիծը օրենք դառնա, այդ ավտոտեսուչից բաժանվելուց հետո պետավտոտեսչության մոտակա «անշարժ պահակակետում» ձեր երթուղայինը արդեն կարող է կանգնեցնել նաեւ տրանսպորտային տեսուչը եւ հազար ու մի փաստաթուղթ պահանջել վարորդից: Իսկ այն, ինչ զգալու են ավտոբուսների, միկրոավտոբուսների, տաքսիների, բեռնատարների վարորդները, պարզապես չի կարող համեմատվել ուղեւորի զգացածի հետ: Բայց սա՝ միայն ճանապարհներին:

Այս կառույցը օրենքով ստանալու է ստուգում իրականացնող մարմնի կարգավիճակ: Այն կարող է ստուգումներ կազմակերպել փոխադրումներ իրականացնող կազմակերպություններում: Այլ կերպ ասած, նա կարող է մտնել ցանկացած տաքսի-ծառայություն եւ ստուգում սկսել: Երբ այս նախագիծը դառնա օրենք, ապա տրանսպորտային տեսչությունը վերը նշված կազմակերպություններում, ինչպես նշված է 11-րդ հոդվածում, կարող է ստուգել «ավտովարորդների, նավավարների, մեքենավարների առողջական վիճակի եւ տրանսպորտային միջոցների տեխնիկական վիճակի նախաերթային զննումների անցկացումը... աշխատանքի եւ հանգստի ռեժիմը, շարժակազմի տեխնիկական շահագործման, փոխադրումների կազմակերպման, իրականացման եւ անվտանգության պահպանումը... ուղեւորների տոմսավորման, սպասարկման, նստեցման-իջեցման...». էլ չշարունակենք:

Մի խոսքով, այս տեսչությունը կարող է գալ ցանկացած կազմակերպություն եւ այնքան «կեղտ» բռնել, որի տակից հնարավոր կլինի դուրս գալ միայն համապատասխան «մուծումներով»: Շատ շուտով մենք կհամոզվենք, որ այս տեսչության գոյությունը իրական որեւէ օգուտ մեր երկրին չի բերելու ո՛չ փոխադրումների անվտանգության ապահովման, ո՛չ էլ կանոնակարգման իմաստով, բայց մի քանի լրացուցիչ «սոված բերան» այն հաստատ կկերակրի: Օրենքի նախագծում տեղ են գտել այնպիսի ձեւակերպումներ, որ ուղղակի զավեշտական են: Օրինակ, նախագծի 14-րդ հոդվածի առաջին կետի դ. ենթակետը շարադրված է հետեւյալ կերպ.

«Տրանսպորտային տեսչության պաշտոնատար անձը պարտավոր է վերահսկողություն իրականացնելիս թույլ չտալ սույն օրենքով իրեն վերապահված լիազորությունների վերազանցում»: Փաստորեն, այս դրույթով սահմանվել է, որ հանցագործություն կատարել չի կարելի: Եթե առաջնորդվենք այս դրույթի տրամաբանությամբ, ապա նույն նախադասությունը պետք է գրված լիներ նաեւ նախագծի ստուգումներ անցկացնելու մասին դրույթներում: Սակայն այնտեղ դա բացակայում է, ինչը թույլ է տալիս ենթադրել, որ «վերապահված լիազորությունների վերազանցումը» ստուգում անցկացնելիս թույլատրվում է, իսկ վերահսկողություն իրականացնելիս՝ ոչ:

Եւ ընդհանրապես, որեւէ օրենքում գրել, որ չի կարելի վերազանցել լիազորությունները, նույնն է, թե որեւէ օրենքում գրել, որ չի կարելի մարդու գլխին կրակել, արդուկով մեջքը վառել, մատները մեխել տախտակին, հոսանքով տանջել եւ այլն: Իսկ այս նախագծում լիազորությունները վերազանցելը արգելելու մասին դրույթի առկայությունը նշանակում է, որ դրա հեղինակների նպատակը եղել է ընդամենը գեղեցիկ ձեւակերպումներով մի նոր, հերթական հրեշավոր կառույց ստեղծելու մասին նորմատիվ փաստաթուղթ մշակելը: Կարող ենք պնդել, որ դա նրանց հաջողվել է, ինչում մենք կհամոզվենք շատ շուտով` մի քանի ամսից: Չնայած, նման կառույցները՝ մեկով ավել, մեկով պակաս... Ի՞նչ տարբերություն:

Հայկ Գեւորգյան

Տպել
1498 դիտում

Նավալնիին Ռուսաստան վերադառնալուն պես ձերբակալել են հենց օդանավակայանից

Ալիևների անշարժ գույքի փաթե՞թն է, թե՞ գազի անդորրագիրը. Աննա Հակոբյանին վերագրվող «գույքի» հետքերով

ԱՄՆ-ում պատրաստվում են Բայդենի երդմնակալությանը. անվտանգության խիստ միջոցառումներ են ամենուր (լուսանկարներ)

ՀՀ տարածքում կան փակ, դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ

Մոսկվայի օդանավակայաններում եղանակի պատճառով չեղարկվել կամ հետաձգվել է 40 թռիչք

Վրաստանում տրանսպորտը դեռ չի գործի. կաշխատեն կորոնավիրուսի 5%-ից ցածր ցուցանիշի դեպքում

Վթարի հետևանքով մահացել է ՌԴ սպորտի վարպետ Արտեմ Միքայելյանը

Թուրքիան ու Ադրբեջանը փետրվարի 1-ից 12-ը Կարսում զորավարժություն կանցկացնեն

Facebook, Viber և WhatsApp հավելվածներում գործում են խարդախության սխեմաներ.Տեղեկատվության ստուգման կենտրոն

Կարբի գյուղի ջրատարում կնոջ դի է հայտնաբերվել. նա Ոստիկանության Նաիրիի բաժնի կողմից որոնվում էր որպես անհայտ կորած

Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհի ռուսական կողմում կուտակված 450 մեքենա է սպասում

«Վաղուց ժամանակն է, որ մեր քաղաքացիները նախապատվությունը տան տեղական արտադրությանը». «Անիտեքս» ընկերության փոխտնօրեն

Թուրքիայի ափերի մոտ ռուսական նավ է խորտակվել. զոհվել է անձնակազմի 2 անդամ

Ռուս խաղաղապահների ուղեկցությամբ Ղարաբաղ է վերադարձել ևս 177 փախստական

Արցախում նորից ընթացք է ստացել արտամարմնային բեղմնավորման (ԷԿՈ) պետական ծրագիրը. ԱՀ նախագահ

Յուրաքանչուր աշակերտ կարող է հաճախել մշակութային երեք հաստատություն. ԿԳՄՍ

Հրդեհ Էջմիածին քաղաքում. դեպքի վայր է մեկնել 4 մարտական հաշվարկ

ԱԻՆ-ը զգուշացնում է՝ ցրտելու է 17-20 աստիճանով, սպասվում է ձյուն, բուք, ցածր տեսանելիություն

ԱՏՄ ղեկավարը շրջայց է կատարել «Զվարթնոց» օդանավակայանի սահմանային բժշկասանիտարական հսկիչ կետ

Թուրքիայում ընդդիմադիր կուսակցության փոխնախագահի դեմ զինված հարձակում է կազմակերպվել

ՀՀ տարածքում կան փակ եւ դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ

Սյունիքի մարզում 30 մետր բարձրությամբ հսկայական դրոշ է տեղադրվել (տեսանյութ)

Վթար Երեւանի Մարշալ Բաբաջանյան փողոցում․ 15-ամյա վարորդն ու ուղեւորը հոսպիտալացվել են

Բագրավան գյուղի բակերից մեկում այրվել է 1200 հակ անասնակեր

ՀՀ-ն ընդդեմ Ադրբեջանի գանգատ կներկայացնի ՄԻԵԴ

Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը ձնահյուսի վտանգի պատճառով փակ է. 340 բեռնատար կա կուտակված

Երևանում և մարզերում էլեկտրաէներգիայի մինչեւ 6-ժամյա պլանային անջատումներ են սպասվում

Տիգրան Ուլիխանյանը նշանակվել է ՊՎԾ ղեկավար

Հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 351 նոր դեպք. գրանցվել է 5 մահ

Արցախի շուրջօրյա էլեկտրամատակարարումը վերականգնված է. Արցախի նախագահը՝ կապի ու հաղորդակցության խնդիրների մասին

Մինասյանը պետք է պատասխան տա. Արարատ Միրզոյանը՝ լրտեսության մեղադրանքի մասին

ՊՆ փոխնախարար է նշանակվել Սուրեն Սահակյանը

Ակնհայտ սուտ է. ԱԱԾ-ն հերքում է Միքայել Մինասյանի մեղադրանքներն Արարատ Միրզոյանի հասցեին

Հայաստանում ադամանդագործության և ոսկերչական ոլորտների զարգացման համար ապետք է միավորվեն պետությունն ու ընկերությոնները

ԱՀ նախագահը ամերիկահայ վնասվածքաբան-օրթոպեդ Վրեժ Մանուկյանին պարգևատրել է Երախտագիտության մեդալով

Արցախում 50 հազար ծառ կտնկվի «1 դոլար = 1 ծառ» բանաձևով

Վարդենյաց լեռնանցքը Գեղարքունիքի մարզի կողմից դժվարանցանելի է, Լարսը փակ է

Ասկերանի շրջանի Նորագյուղ և Հովսեփավան համայնքներում սահմանվել են ելքի և մուտքի մասնակի սահմանափակումներ

Հայաստանում առաջին անգամ կորոնավիրուսի սեքվենավորման փորձ է կատարվել

Մեր գյումրեցի տղան լավ է. պատգամավոր Նազելի Բաղդասարյանը տեսակցել է օրեր առաջ հրազենային վիրավորում ստացած զինծառայողին