Կրիմինալ գործարք. կթու կովը կաթի գնով

09/04/2019 schedule10:05

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2006 թվականի ապրիլի 8-ի համարում

Այսպիսով, Հրազդանի ՋԷԿ-ի 5-րդ բլոկը անցավ Ռուսաստանին: Գործարքը ձեռնտու է 2 կողմերին էլ` ե՛ւ Ռուսաստանին, ե՛ւ ՀՀ իշխանություններին: Ընդ որում՝ հենց ՀՀ իշխանություններին եւ ոչ մի դեպքում՝ պետությանը, երկրին: Հիմա նայենք, թե ինչ գործարք է սա, եւ ինչ է տալիս այն: Ի սկզբանե, Հրազդանի ՋԷԿ-ի 5-րդ բլոկի ճակատագիրը պետք է բոլորովին այլ կերպ դասավորվեր: Հայաստանի եւ Իրանի միջեւ կնքված համաձայնագրերով 5-րդ բլոկը պետք է աշխատեր իրանական գազով: Կիսակառույց բլոկի համար Իրանը տրամադրելու էր վարկ՝ մոտ 150 մլն դոլար, որի միջոցով 5-րդ բլոկը հասցվելու էր ավարտին, եւ բացի դրանից, տեղադրվելու էր ժամանակակից գազատուրբինային գեներատոր: Եւս 90 մլն դոլար Իրանը հատկացնում էր գազամուղի հայկական հատվածի շինարարության համար եւ, բացի այդ, կառուցում էր բարձրավոլտ էլեկտրագիծ հենց Հրազդանի ՋԷԿ-ի 5-րդ բլոկից մինչեւ Իրան: Եւ դրանով շղթան փակվում էր:

Այսինքն՝ իրանական գազը նոր կառուցվող գազամուղով հասնում էր մինչեւ 5-րդ բլոկ, այստեղ վերածվում էլէներգիայի, ու բարձրավոլտ գծով այն վերադառնում էր Իրան: Ընդ որում՝ Իրանը երաշխավորված գնում էր ամբողջ արտադրանքը: Հիմա անցնենք թվերին, որ ավելի պատկերավոր դառնա, թե ինչ ենք տվել ռուսներին: Այս համաձայնագիրը իրականություն դառնալու պարագայում Հրազդանի ՋԷԿ-ի 5-րդ բլոկը ունենալու էր 440 Մգվտ հզորություն եւ տարեկան արտադրելու էր մոտ 3,5 մլրդ կիլովատտ ժամ էլեկտրաէներգիա: Համեմատության համար նշենք, որ անցած տարի մեր բոլոր էլեկտրակայանները միասին արտադրել են ընդամենը 6,3 մլրդ կվտ ժամ: Այսինքն՝ միայն 5-րդ բլոկի արտադրանքը մեր ամբողջ էներգաարտադրության կեսից ավելին էր լինելու: Մեկ ուրիշ թիվ:

Ըստ Իրանի հետ ձեռք բերած պայմանավորվածության՝ Հրազդանի ՋԷԿ-ի 5-րդ բլոկում այրված իրանական յուրաքանչյուր խորանարդ մետր գազի դիմաց Հայաստանը Իրանին պետք է տար նվազագույնը 3 կվտ ժամ էլէներգիա: Սակայն բլոկի շինարարության ավարտից եւ նոր գազատուրբին տեղադրելուց հետո իրանական մեկ խմ գազից ամենահամեստ հաշվարկով ստացվելու էր մինչեւ 5,5 կվտ ժամ: Այսինքն՝ յուրաքանչյուր խմ գազից մեր «քյարը» կազմելու էր 2.5 կվտ ժամ: Եթե մեկ կվտ ժամը գնահատենք նվազագույնը 10 դրամ եւ հաշվի առնենք, որ 20 տարի շահագործման համար նախատեսված Իրան-Հայաստան գազամուղով ընդհանուր առմամբ ստացվելու է 36 մլրդ խմ գազ, ապա կստանանք մի, մեղմ ասած, հետաքրքիր թիվ` 900 մլրդ դրամ կամ 2 մլրդ դոլար: Միջինացված հաշվարկով՝ տարեկան 100 մլն դոլար:

Սա մեր, կոպիտ ասած, «քյարն է»: Իսկ ընդհանուր առմամբ Հրազդանի ՋԷԿ-ի 5-րդ բլոկի շահագործումը «իրանական» ծրագրով 20 տարվա ընթացքում ապահովելու էր մոտ 2 տրիլիոն դրամի կամ 4,5 մլրդ դոլարի շրջանառություն կամ միջին տարեկան 370 մլն դոլար: Ընդ որում՝ այն մնալու էր ՀՀ սեփականություն: Ավելի պատկերավոր դառնալու համար բերենք հետեւյալ համեմատությունը: Ունենք մի կով, որը մի ամիս հետո օրական հազար դրամի կաթ է տալու, ընդ որում՝ այդ կաթը ամբողջությամբ սպառվելու է հենց կթելու պահին: Բայց հանկարծ մի օր որոշում ենք, որ մեր այդ կովը պետք է ծախենք մի 5-6 հազար դրամով: Ուրեմն ի՞նչ արժե Հրազդանի ՋԷԿ-ի 5-րդ բլոկը: Համենայնդեպս ոչ 250 մլն դոլար, որով զիջում ենք այն ռուսներին: 5-րդ բլոկը մի քանի անգամ թանկ է:

Բայց եթե հաշվի ենք առնում, որ ռուսները մեզ վճարում են ոչ թե 250 մլն դոլար, այլ ընդամենը 60 մլն, իսկ մնացած գումարով մեր կառավարությունը ընդամենը համատարած սուբսիդավորելու է գազ սպառողներին, ապա ակնհայտ է, որ այս գործարքը իր տխմարությամբ պարզապես աննախադեպ է: Առաջին հայացքից սրանով ընդամենը մեր պաշտոնյաները կյանքի են կոչել իրենց բոլշեւիկյան ու կոմերիտական հարուստ անցյալի իդեալները: Շուկայական եւ ազատական գաղափարախոսությամբ ապրող եւ կոմունիստա-սոցիալիստական «դրախտ» կառուցող հասարակությունները իրարից տարբերվում են նաեւ նրանով, որ առաջին դեպքում նման սուբսիդավումներ սկզբունքորեն չեն իրականացվում, իսկ երկրորդ դեպքում` սպառողներին սուբսիդավորելը կյանքի նորմա է: Բայց սա ընդամենը առաջին հայացքից:

Իրականում սրա մեջ ոչ մի գաղափարական հատիկ չկա: Իրականում սա ընդգծված կրիմինալ գործարք է, որը մտածել եւ իրականացրել են մի խումբ հանցագործներ: Այդուհանդերձ, տնտեսակա՞ն գործարք էր սա, թե՞ քաղաքական: Վերը բերված հաշվարկը ցույց է տալիս, որ այս գործարքում տնտեսական բաղադրիչը իսպառ բացակայում է: Այն պնդումները, թե սրանով բարձրացվում է Հայաստանի էներգետիկ անվտանգությունը, հեքիաթ է, որը կարելի է միայն շատ ծերանալուց հետո ծոռներին պատմել: Եթե ՀՀ էներգաարտադրող հզորությունների մոտ 90%-ը գտնվում է մեկ այլ պետության ձեռքում, այստեղ էներգետիկ անվտանգության մասին խոսելը անմեղսունակության դրսեւորում է: Եւ ուրեմն ինչո՞ւ կնքվեց այս գործարքը: Ասել, թե սա ընդամենը պոպուլիստական նկատառումներով էր, նշանակում է ոչինչ չասել:

Հասկանալի է` գազը եթե թանկանար, մյուս ապրանքներն էլ մի քիչ կթանկանային, մարդիկ պետք է ստիպված լինեին մի քիչ ավելի «ձգել գոտիները»: Շատերը կասեն, թե ընտրություններից մեկ-երկու տարի առաջ իշխանության համար սա այնքան էլ լավ ֆոն չէր ապահովում: Սակայն ՀՀ-ում կազմակերպվող ընտրությունների ու հանրաքվեների արդյունքները, ինչպես ցույց է տալիս մեր հարուստ փորձը, ոչ մի կապ չունեն բնակչության ձայնի հետ: Միեւնույնն է, ամեն ինչ նկարելու վրա է: Եւ բնակչության կանխատեսվող դժգոհությունը նման կրիմինալ գործարքի գնալու համար որոշիչ դեր չէր խաղալու: Եւ ուրեմն՝ ինչո՞ւ կնքվեց այս գործարքը: Շատ բարդացնելու կարիք չկա: Եթե մի շատ թանկարժեք ապրանք վաճառել ես շատ էժան գնով, նշանակում է, որ իրական գնի եւ վաճառքի ցույց տված գնի տարբերությունը գրպանել ես:

Այլ բացատրություն պարզապես չկա: Նույնիսկ կարելի է մոտավոր գնահատել, թե որքան փող է գրպանվել այս գործարքի արդյունքում: Խոսքը, անշուշտ, մի քանի հարյուր միլիոն դոլարի մասին է: Իսկ գործարքի արդյունքում «գազը շատ չի թանկանալու», ընդամենը երկուսուկես ձմեռ: Այդ գումարը գրպանողների կողմից սա բնակչությանը արած թեթեւ մաղարիչ է, ոչ ավելին: Իհարկե, եթե ավելի խորանանք գործարքի մեջ, անպայման կգտնենք ինչ-որ գլոբալ, աշխարհքաղաքական բաղադրիչներ՝ կապված Իրանի եւ Արեւմուտքի հակասությունների հետ, Իրանի միջուկային ծրագրերին Ռուսաստանի մասնակցության շուրջ ծագած խնդիրների, ԼՂՀ հակամարտության կարգավորման եւ այլնի հետ: Այս գործոններն, անշուշտ, հնարավոր չէ հաշվի չառնել: Բայց ամբողջ խնդիրն այն է, որ այս գործարքը իրականացնողները ընդամենը կարողացել են օգտվել այդ գործոնների արդյունքում ստեղծված իրավիճակից: Այսինքն՝ սա ո՛չ տնտեսական եւ ո՛չ էլ քաղաքական գործարք է: Սա կրիմինալ գործարք է, որի մեղավորներին ապագայում դատելը իրավական տեսանկյունից ոչ մի դժվարություն չի ներկայացնելու: Դատվելու են:

Հայկ Գեւորգյան

Տպել
1084 դիտում

Արմավիրում և Գեղարքունիքում ջրամատակարարման դադարեցումներ կլինեն

Քննարկվել են հուշարձանների զբոսաշրջային գրավչության բարձրացմանն ուղղված հարցեր

Զորամասի պահպանության գոտում անցկացվել են խնդիրների ճշգրտման և տեղազննման աշխատանքներ

«Առինջ Մոլ» առևտրի կենտրոնի հետնամասում այրվում է կուտակած թուղթ (տեսանյութ)

Պատրաստ ենք անցնել գործնական դաշտ՝ քննարկելով համատեղ ծրագրերի հեռանկարները. Վահրամ Դումանյան

Բրազիլիայի դեսպանն իր հավատարմագրերի պատճենն է հանձնել ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալին

Հայ լողորդները Հռոմում կմասնակցեն ջրային մարզաձևերի Եվրոպայի առաջնությանը

Դոլարի եւ ռուբլու փոխարժեքները նվազել են

Վթար Արաբկիրի թաղապետարանի շենքի դիմաց․ կա մեկ զոհ

Առաջիկա օրերի եղանակային կանխատեսումը

Մի դրամի ուժի» օգոստոս ամսվա շահառուն «Հերոսների Վերականգնողական Քաղաք»-հոգեբանական վերականգնողական կենտրոնն է

Նոր միջանցքի գործարկմամբ Աղանուս համայնքը դուրս կգա Ադրբեջանի վերահսկողությունից. Խանումյանը մանրամասներ է ներկայացրել

Սուրեն Պապիկյանն ընդունել է ՀՀ-ում Բելառուսի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Ալեքսանդր Կոնյուկին

Շախմատի համաշխարհային օլիմպիադա. Հայաստանի տղամարդկանց հավաքականը երկրորդն է

Լևոն Մինասյանը ազատվել է պետական արարողակարգի ծառայության պետի պաշտոնից

Որոշ հատվածներում ադրբեջանական կողմը կրկին խախտել է հրադադարի պահպանման ռեժիմը. Արցախի ՊՆ

Վահագն Խաչատուրյանն Ազգային տոնի կապակցությամբ շնորհավորական ուղերձ է հղել Սինգապուրի նախագահին

Վանաձորի մի շարք հասցեների գազամատակարարումը օգոստոսի 10-ին ժամանակավորապես կդադարեցվի

Երևան-Մեղրի ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել ավտովթար. կան տուժածներ

Արմեն Փամբուխչյանը ընդունել է «Հարավկովկասյան երկաթուղի» (ՀԿԵ) ՓԲԸ գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Մելնիկովին

Զենքի օգտագործման կանոնները խախտելու հետևանքով վիրավորվել են ՊԲ պայմանագրային զինծառայողներ

Վերահաստատում եմ Սինգապուրի հետ փոխգործակցությունն ընդլայնելու ուղղությամբ աշխատելու պատրաստակամությունս. ՀՀ վարչապետ

Ժամանակավորապես կփակվի Թբիլիսյան խճուղի - Հրաչյա Աճառյան փ. կամուրջը

Աչաջուր գյուղի սկզբնամասում ավտոմեքենան բախվել է գազատար խողովակին և այրվել

Արմավիրի մարզպետարանի քաղաքաշինության վարչության նախկին պետի լիազորությունները չարաշահելու գործը դատարանում է

Աղվան Հովսեփյանը կմնա կալանավորված

Համատեղ ջանքերի գործադրմամբ կկարողանանք էլ ավելի ամրապնդել երկրների միջև գործակցությունը. Փաշինյանը՝ Քուվեյթի վարչապետին

Երևանի և 7 մարզի բազմաթիվ հասցեներում մի քանի ժամ լույս չի լինի

Օգոստոսի 26-ին և 27-ին Գյումրիում Երևանի օրեր են (տեսանյութ)

Հուլիս ամսին Հայաստան է ժամանել 188 856 զբոսաշրջիկ

6 մեդալ՝ Մաթեմատիկական միջազգային ուսանողական օլիմպիադայից

Գիտության զարգացումը Հայաստանի համար ունի ռազմավարական նշանակություն. Մխիթար Հայրապետյան

Խոշոր ավտովթար Արարատի մարզում, ճակատ-ճակատի բախվել են «Mercedes»-ն ու «Opel»-ը. կան վիրավորներ

Շախմատի համաշխարհային օլիմպիադա. տղամարդկանց հավաքականը հաղթել է Ադրբեջանին

Ծառայության առօրյայից համացանց լուսանկարներ ներբեռնած զինծառայողները ենթարկվել են կարգապահական պատասխանատվության

Նիկոլ Փաշինյանն ու Վլադիմիր Պուտինը հեռախոսազրույց են ունեցել

Տեսչական մարմինը վերացրել է կաթնամթերքի արտադրամասի արտադրական առանձին գործառույթի կասեցումը

Վահագն Վերմիշյանը տեղափոխվել է Էրեբունի բժշկական կենտրոն

Հանգստյան օրերին ԱԻՆ-ն օձերի վերաբերյալ 7 ահազանգ է ստացել

«Անկանխիկ գործառնությունների մասին» օրենքի պահանջների պահպանման մասով ՊԵԿ-ը սկսում է ակտիվ վարչարարությունը