ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները Փաշինյան-Ալիեւ հանդիպումից առաջ հիշեցնում են «Հելսինկիի եզրափակիչ ակտ»-ի 3 կարեւոր սկզբունքները

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներն օրերս հայտարարություն էին տարածել՝ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի եւ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի միջեւ առաջիկայում սպասվող հանդիպման վերաբերյալ: Եռանախագահներն այդ հայտարարության մեջ ողջունում էին երկու երկրների ղեկավարների հանդիպման պատրաստակամությունը, ընդգծում էին այնպիսի միջավայրի պահպանումը, որը թույլ կտա իրականացնել արդյունավետ քննարկումներ, կոչ էին անում կողմերին զերծ մնալ հայտարարություններից ու գործողություններից, որոնք առանց մյուս կողմի համաձայնեցման պահանջում են ձեւաչափի միակողմանի փոփոխություն կամ ցույց են տալիս պատրաստակամություն վերսկսելու ռազմական գործողությունները: Եւ սրանց զուգահեռ՝ համանախագահները վերահաստատում էին, որ խնդրի արդար ու տեւական կարգավորումը պետք է հիմնված լինի Հելսինկիի եզրափակիչ ակտի սկզբունքների վրա։

Ո՞րն է Հելսինկիի եզրափակիչ ակտը եւ դրա ո՞ր սկզբունքներին են հղում արել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները։

1973թ. հուլիսի 3-ին Հելսինկիում գումարվել է Եվրոպայում անվտանգության համագործակցության խորհրդի առաջին նիստը: Արդեն 1975թ. օգոստոսի 1-ին Հելսինկիում ԵԱՀԽ 35 պետությունների ներկայացուցիչների կողմից ստորագրվել է «Հելսինկիի եզրափակիչ ակտ» հիմնարար փաստաթուղթը: Հելսինկյան գործընթացի հիմքում ընկած այս փաստաթղթում ներառված են այն պարտավորությունները, որոնք մասնակից պետությունները ստանձնել էին ռազմաքաղաքական, տնտեսական, բնապահպանական եւ հումանիտար ոլորտներում: «Հելսինկիի եզրափակիչ ակտում» տեղ են գտել 10 հիմնարար սկզբունքներ, որոնք կոչված են կարգավորվելու ինչպես պետությունների, այնպես էլ պետությունների եւ իրենց քաղաքացիների միջեւ հարաբերությունները։ Այդ տասը «պատվիրաններն» են․

  1. ինքնիշխան հավասարություն, ինքնիշխանությանը հատուկ իրավունքների հարգում,
  2. ուժի կամ ուժի սպառնալիքի չկիրառում,
  3. սահմանների անխախտելիություն,
  4. պետությունների տարածքային ամբողջականության հարգում,
  5. վեճերի խաղաղ կարգավորում,
  6. ներքին գործերին չմիջամտելը,
  7. մարդու իրավունքների եւ հիմնարար ազատությունների հարգում` ներառյալ մտքի, խղճի, կրոնի կամ դավանանքի ազատությունը,
  8. ժողովուրդների իրավահավասարության եւ ինքնորոշման իրավունքների հարգում,
  9. պետությունների միջեւ համագործակցություն,
  10. միջազգային իրավունքով ստանձնած պարտավորությունների բարեխիղճ կատարում:

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները Փաշինյան-Ալիեւ հանդիպուման վերաբերյալ տարածած իրենց հաղորդագրության մեջ մասնավորապես անդրադառնում են այս սկզբունքներից մի քանիսին՝ ուժի կամ ուժի սպառնալիքի չկիրառմանը, տարածքային ամբողջականությանը եւ հավասար իրավունքներին ու ժողովուրդների ինքնորոշմանը։

Ըստ այս փաստաթղթի պետությունների տարածքային ամբողջականության վերաբերյալ սկզբունքի՝ մասնակից պետությունները պետք է հարգեն մասնակից պետություններից յուրաքանչյուրի տարածքային ամբողջականությունը, պետք է ձեռնպահ մնան Միավորված ազգերի կազմակերպության կանոնադրության նպատակների ու սկզբուքների հետ անհամատեղելի որեւէ գործողությունից՝ ընդդեմ մասնակից որեւէ պետության տարածքային ամբողջականության, քաղաքական անկախության կամ միասնականության, եւ, մասնավորապես, որեւէ այնպիսի գործողությունից որն իրենից կներկայացնի ուժի կամ ուժի սպառնալիքի կիրառում․

«Մասնակից պետությունները հավասարապես ձեռնպահ պետք է մնան միմյանց տարածքները զինված գրավման կամ ուժի կիրառման ուղղակի կամ անուղղակի այլ միջոցառումների օբյեկտի վերածելուց կամ նման միջոցառումների կամ դրանց սպառնալիքի միջոցով բռնակցման օբյեկտի վերածելուց: Ոչ մի գրավում կամ այդ կարգի բռնակցում օրինական չի ճանաչվի»,-նշված է փաստաթղթում:

Ժողովուրդների իրավահավասարության եւ ինքնորոշման իրավունքների վերաբերյալ սկզբունքի վերաբերյալ այս փաստաթղթում նշված է, որ մասնակից պետությունները պետք է հարգեն ժողովուրդների իրավահավսարությունը եւ ինքնորոշման իրավունքը՝ մշտապես գործելով ըստ ՄԱԿ-ի կանոնադրության նպատակների ու սկզբունքների եւ միջազգային իրավունքի համապատասխան նորմերի՝ ներառյալ նրանք, որոնք վերաբերում են պետությունների տարածքային ամբողջականությանը․

«Ելնելով ժողովուրդների իրավահավասարության եւ ինքնորոշման իրավունքի սկզբունքից՝ բոլոր ժողովուրդները միշտ իրավունք ունեն լիակատար ազատության պայմաններում, երբ եւ ինչպես նրանք ցանկանում են, որոշել իրենց ներքին ու արտաքին քաղաքական կարգավիճակը՝ առանց արտաքին միջամտության, եւ սեփական հայեցողությամբ իրականացնել իրենց քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական ու մշակութային զարգացումը: Մասնակից պետությունները վերահաստատում են ժողովուրդների իրավահավսարության եւ նրանց ինքնորոշման իրավունքի հարգման եւ արդյունավետ իրականացման համընդհանուր նշանակությունը՝ նրանց միջեւ, ինչպես նաեւ բոլոր պետությունների միջեւ բարեկամական հարաբերություններ զարգացնելու համար»։

Իսկ ինչ վերաբերում է ուժ կամ ուժի սպառնալիք չկիրառելու մասին սկզբունքին՝ «Հելսինկիի եզրափակիչ ակտ»-ում նշված է, որ մասնակից պետություններն իրենց փոխհարաբերություներում, ինչպես նաեւ ընդհանրապես իրենց միջազգային հարաբերություններում ձեռնպահ պետք է մնան ուժի կամ ուժի սպառնալիքի կիրառումից յուրաքանչյուր պետության ինչպես տարածքային ամբողջականության կամ քաղաքական անկախության դեմ, այնպես էլ Միավորված ազգերի կազմակերպության նպատակների եւ «Հելսինկիի եզրափակիչ ակտ»-ի հետ անհամատեղելի որեւէ այլ ձեւով․

«Ոչ մի նկատառում չի կարող ներկայացվել՝ հիմնավորելու ուժի կամ ուժի կիրառման սպառնալիքին դիմելը ի խախտումն այս սկզբունքի»,-շեշտված է փաստաթղթում։ Ապա ասված է, որ մասնակից պետությունները, համապատասխանաբար, ձեռնպահ պետք է մնան բոլոր տեսակի այնպիսի գործուղություններից, որոնք իրենցից ներկայացնում են սպառնալիք ուժով կամ ուժի ուղղակի կամ անուղղակի գործադրում մասնակից մյուս պետության դեմ․

«Նրանք հավասարապես ձեռնպահ պետք է մնան ուժի որեւէ դրսեւորումից, որի նպատակը կլինի մյուս մասնակից պետությանը ստիպել հրաժարվել իր ինքնիշխան իրավունքների լիովին իրականացումից: Իրենց փոխհարաբերություններում նրանք հավասարապես ձեռնպահ պետք է մնան նաեւ ուժի միջոցով փոխադարձ ճնշման որեւէ գործողությունից: Ուժի ոչ մի այդպիսի կիրառում կամ ուժի սպառնալիք չպետք է որպես միջոց օգտագործվի վեճերի կամ նրանց միջեւ վեճեր առաջացնող հարցերի կարգավորման համար»: Եւ թեպետ մասնակից պետություն է նաեւ Ադրբեջանը, այնուամենայնիվ այս պետությունը բազմիցս ապացուցել է, որ պարբերաբար խախտում է այս նորմը։

Տպել
2386 դիտում

Գյումրիում «Բալասանյան» դաշինքի թեկնածուի նախընտրական պաստառի համար ծառի ճյուղեր են կտրում (տեսանյութ)

Բացահայտվել են ռազմամթերքի մատակարարման գործում ՀՀ ԶՈՒ բարձրաստիճան պաշտոնյայի լիազորությունները չարաշահելու դեպքեր. ԱԱԾ

Հանդիպումը, որը կայացավ պատերազմից մեկ տարի անց, դրական քայլ է. Ֆրանսիայի ԱԳ նախարարը Միրզոյան-Բայրամով հանդիպման մասին

Ստեփանակերտը Երևանի թիկունքն է ու հենարանը. Հայկ Մարությանի շնորհավորել է Ստեփանակերտի օրը

Հակամարտության կարգավորումը պետք է տեղի ունենա ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահության հովանու ներքո.Միրզոյանը հանդիպել է Նուլանդի հետ

Գյումրեցին անպայման պետք է լսի Ստեփանակերտի թատրոնի ասելիքը. Աճեմյանի բեմում են արցախի դերասանները

Կոչ եմ անում շինարարությունը տեղափոխել ՀՀ տարբեր հատվածներ. Սուրեն Պապիկյանը մասնակցել է «Build Armenia - 2021» էքսպոյին

Կողոպուտի մեղադրանքով երկու անձ է կալանավորվել

Քաղաքացին պետք է բավարարված և գոհ հեռանա՝ առանց ավել րոպե կամ դրամ ծախսելու. Կարեն Անդրեասյանը ներկայացրեց ՔԿԱԳ պետին

Սեպտեմբերի 27-ին կկատարվի հոգեհանգիստ զոհված հայրենյաց պաշտպանների համար

Տեղի է ունեցել Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպումը

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպմանը ՀՀ ԱԳ նախարարը շեշտել է ռազմագերիների հայրենադարձման անհրաժեշտությունը

Զորամասերից մեկում պատերազմի զոհերին նվիրված հուշաքար և մատուռ է բացվել (լուսանկարներ)

Ջանֆիդայի մանկապարտեզի հիմնանորոգումն ավարտվել է

Լևոն Տեր-Պետրոսյանն առանձնազրույց է ունեցել Արցախի Հանրապետության պետնախարար Արտակ Բեգլարյանի հետ

«Օպելի» վարորդը սպառնացել է ոստիկանին, կոտրել մատնեմատը, պոկել կրծքանշանը, հարուցվել է քրեական գործ. Քննչական կոմիտե

Օդի ջերմաստիճանը կնվազի, սպասվում է անձրև

Գետերի մեծ մասում դիտվել է ջրի ելքերի մեծացում

«Օպելի» ուղղությամբ կրակած վարորդը ներկայացել է և կալանավորվել

Հայաստանի Հանրապետությունում սեպտեմբերի 27-ին կհայտարարվի մեկ րոպե լռություն

Ռուստամ Մուրադովը Արշակ Կարապետյանին է ներկայացրել ՌԴ խաղաղապահ ուժերի նորանշանակ հրամանատար Գենադի Անաշկինին

Սահմանվել են տուգանքի նոր չափեր

Զբոսաշրջության ոլորտի առաջատար fvw Travel Talk գերմանական լրատվականի 10 էջը նվիրված է Հայաստանին

Արմեն Խաչատրյանն ազատվել է Էկոնոմիկայի նախարարության գլխավոր քարտուղարի պաշտոնից

«Արևիք» ազգային պարկի տարածքում հրդեհաշիջման աշխատանքները վերսկսվել են

«Ֆիթչ» վարկանիշային գործակալությունն անփոփոխ է թողել Հայաստանի Հանրապետության սուվերեն վարկանիշը` «կայուն» հեռանկարով

Հանդիպել են ՀՀ և Արցախի հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովների նախագահները

«Երևանի ոսկերչական գործարանի» գույքը վաճառվել է հաշվեկշռային արժեքից շուրջ 4 անգամ ցածր գնով. հարուցվել է քրեական գործ

Ֆրանսիական Շամոնիից՝ հայկական Դիլիջան. հոկտեմբերին Հայաստանում կանցկացվի «Մտքերի հայկական գագաթնաժողովը» (տեսանյութ)

Մեծ աշխարհի այս գողտրիկ անկյունում է բաբախում Արցախի սիրտը. նշվում է Ստեփանակերտի օրը

Երևանի կանաչապատման հիմնարկը նոր տեխնիկա ունի. հիմնարկում վարորդների խնդիր կա (տեսանյութ)

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների միջնորդությամբ հանդիպել են Հայաստանի և Ադրբեջանի արտգործնախարարները

Կորոնավիրուսային իրավիճակն ավելի է վատթարանում. երեկ հաստատվել է 1066 նոր դեպք, գրանցվել՝ 23 մահ

Էդուարդ Հարությունյանն ազատվել է վարչապետի աշխատակազմի արարողակարգի բաժնի պետի պաշտոնից

Միրզոյանը Բոռելի հետ հանդիպմանն ընդգծել է գերիների հայրենադարձման խնդրի քաղաքականացման անընդունելիությունը (տեսանյութ)

Հատուկ ծրագիր Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանում

Շենաթաղում բռնկված հրդեհն ինքնամարվել է

Երևանի մի քանի փողոցում և 4 մարզի որոշ համայնքներում լույս չի լինի

Ազգային գրադարանի մեծ ցուցասրահում կբացվի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ծննդյան 150-ամյակին նվիրված բացառիկ ցուցահանդես

Սուրեն Պապիկյանը մասնակցել է կառուցապատման ոլորտի` Հայաստանում անցկացված առաջին ամենամեծ էքսպոյի բացմանը