Այսօր Մարտի 1-ն է. զանգվածային բողոքի ցույցերից, արտակարգ դրությունից,10 զոհերից 11 տարի անց

01/03/2019 schedule08:50

Այսօր Մարտի 1-ն է, զանգվածային բողոքի ցույցերից, արտակարգ դրությունից ու 10 զոհերից 11 տարի անց:

Զանգվածային բողոքի գործողություններ, անկարգություններ, ոստիկանության հետ բախումներ են տեղի ունեցել 2008 թվականի մարտի 1-ի լույս 2-ին Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաք Երևանի կենտրոնում: Իրադարձությունների հետևանքով զոհվեց 10 մարդ՝ 2 ոստիկան եւ 8 քաղաքացիական անձ, վիրավորվեցին հարյուրավոր մարդիկ: Մայրաքաղաքում հաստատվեց արտակարգ դրություն 1 ամիս ժամկետով:

Իրադարձությունները սկսել էին ակտիվորեն զարգանալ փետրվարի 20-ից, երբ Հայաստանի Հանրապետության առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կողմնակիցները Ազատության հրապարակում հիմնեցին շուրջօրյա ճամբար և սկսեցին կազմակերպել հանրահավաքներ, բողոքի այլ գործողություններ: Լևոն Տեր-Պետրոսյանն ու նրա կողմնակիցները չէին ընդունում ընտրությունների արդյունքները և պնդում էին, որ նախագահ է ընտրվել Լ.Տեր-Պետրոսյանը:

Մարտի 1-ի իրադարձությունների առանձին դեպքերով կայացվել են դատավճիռներ, սակայն մինչև օրս ամբողջական դեպքերի վերաբերյալ չի եղել դատական գործընթաց: Տարբեր քաղաքական ուժեր, հասարակական շրջանակներ այս իրադարձությունների վերաբերյալ ունեն ոչ միանշանակ դիրքորոշում: Որոշները մեղադրում են այն ժամանակվա գործող իշխանություններին, իսկ ոմանք էլ ցույցերը կազմակերպողներին՝ ի դեմս Լևոն Տեր Պետրոսյանին ու նրա նախընտրական շտաբի ներկայացուցիչներին:

Բողոքի ակցիաներն սկսվեցին փետրվարի 20-ին՝ համախմբելով ընդդիմության շուրջ 25000 համակիրների։

Փետրվարի 21-ին Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի երկու ընդդիմադիր ներկայացուցիչներ հայտարարեցին, որ իրենք չեն ընդունում կայացած նախագահական արդյունքները։ Մեկ օր անց իր հրաժարականը ներկայացրեց ՀՀ Ազգային ժողովի փոխնախագահ, Դաշնակցություն խմբակցության ներկայացուցիչ Վահան Հովհաննիսյանը` իր որոշումը հիմնավորելով ընտրական գործընթացի հանդեպ անվստահությամբ և նշելով, որ կեղծարարությունների մեխանիզմը ներդրվել է դեռևս 1996 թ.-ին` Տեր-Պետրոսյանի իշխանության օրոք։ Բողոքի ակցիաները շարունակվեցին փետրվարի 22-ին։

Գագիկ Ջհանգիրյանը, ով այն ժամանակ գլխավոր դատախազի տեղակալ էր, դատապարտեց ընտրությունները՝ կոչ անելով ժողովրդին անհապաղ միջոցներ ձեռնարկել իր քվեները պաշտպանելու համար։ Գլխավոր դատախազ Աղվան Հովսեփյանի խոսնակն այնուհետև դիմեց նախագահի լիազորությունները դեռևս վայր չդրած Ռոբերտ Քոչարյանին Ջհանգիրյանին պաշտոնից ազատելու կոչով՝ վկայակոչելով օրենսդրական այն պահանջը, որ դատախազներին արգելում է անդամակցել քաղաքական կուսակցությունների կամ որևէ այլ կերպ մասնակցություն ունենալ քաղաքական գործընթացներին։

Ըստ շրջանառվող տեղեկությունների՝ ցույցերի երրորդ օրը հրապարակում ներկա էր 30,000 մարդ։ Սերժ Սարգսյանը բողոքի ակցիաները համարում էր շանտաժ՝ սպառնալով կիրառել ուժ բոլոր նրանց հանդեպ, ովքեր կխախտեն օրենքը։ Նախկին արտգործնախարար Ալեքսանդր Արզումանյանը, ով այն ժամանակ ներկայացնում էր ընդդիմադիր ճամբարը, պնդում էր, որ իշխանությունները բավականաչափ համարձակություն չունեն՝ ցույցերը ցրելու համար։ Փետրվարի 23-ին ցուցարարների թիվը հասավ 50,000-ի։ Քոչարյանն ընդդիմությանը մեղադրում էր իշխանությունը զավթելու փորձերի մեջ և կոչ անում գործող կառավարությանը ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ՝ կարգուկանոն պահպանելու համար։ Ոստիկանությունը միևնույն ժամանակ հանդես եկավ հայտարարությամբ՝ իր պատրաստակամությունը հայտնելով ձեռնարկել վճռական գործողություններ հասարակական կարգուկանոնը խախտելու և իրավիճակը ապակայունացնելու բոլոր փորձերի դեմ և կանխել ծայրահեղական ցանկացած դրսևորում` մարդկանց սահմանադրական իրավունքները պաշտպանելու համար։ 

Փետրվարի 25-ին 40-ից 50 հազարանոց մարդկանց բազմությունը շարժվեց դեպի Ազատության հրապարակ, ուր մի քանի անգամ խաղաղ հանրահավաք կազմակերպելու հրապարակային կոչերոով հանդես եկավ Լ. Տեր-Պետրոսյանը։

Փետրվարի 28-ի վաղ առավոտյան Ազատության հրապարակի հարևանությամբ գտնվող փողոցները շրջափակված էին ոստիկանության մեքենաներով, որն անհնարին էր դարձնում մեքենաներ կայանելը, ինչպես նաև ուղևորներ վերցնելը և իջեցնելը։

Փետրվարի 29-ի գիշերը Ազատության հրապարակի վրանների թիվը հասել էր 132-ի. շուրջօրյա ցույցերը շարունակվում էին։ Ցերեկը կազմակերպված երթին մասնակցել էր շուրջ 100 հազար մարդ։

Մարտի 1-ի առավոտյան ժամը 6։30-ին ՀՀ ՆԳՆ և նրանց աջակցող ուժերը, անսպասելիորեն հարձակում գործելով Ազատության հրապարակում հավաքված ցուցարարների վրա, դաժան կերպով ցրեցին բողոքարարներին, որոնց թիվը, ըստ հաղորդվող տվյալների, կազմում էր 700-1000 մարդ։ Ականատեսների վկայությամբ իշխանական ուժերը զենքեր և նռնակներ էին տեղադրել քնած բողոքարարների արանքում, իսկ հետո պնդելով, որ կանխում են պետական հեղաշրջման փորձ, գրոհել էին ժողովուրդի վրա։ Ոստիկանությունն անցել էր մահակների ու էլեկտրական հարված հասցնող սարքերի կիրառման։ Ցուցարարներից ոմանք ոստիկանների հարձակման պահին կարողացան փախչել։ Տասնյակ անձինք ստացան ծանր վնասվածքներ. ավելի քան 100-ը ձերբակալվեցին։

Արդեն ժամը 11։00-ին մոտ Ազատության հրապարակն ամբողջությամբ շրջափակված էր ոստիկանների կողմից. տարածքը թափոններից ու արյան հետքերից մաքրելու համար օգտագործվում էին ջրի մեծ տակառներ (միևնույն ժամանակ, ոստիկանության հատուկ զորրքերը անում էին ամեն ինչ՝ անցորդներին տարածքը լուսանկարել թույլ չտալու համար)։ Կարապի լճի սրճարանը չորս կողմից փակել էին վրանի քաթանով, որպեսզի տեսանելի չլինի՝ ինչ է կատարվում ներսում։ Ըստ շրջանառվող լուրերի՝ ցուցարարներին ֆիզիկական բռնության ենթարկելու համար Հայաստան էին բերվել Լեռնային Ղարաբաղի Պաշտպանության բանակի զորքեր:

Ժամը 11։30-ի սահմաններում Ազատության հրապարակից մինչև Հյուսիսային պողոտա, այնուհետև՝ դեպի Ֆրանսիայի դեսպանատուն շարժվեցին շուրջ 1000 խաղաղ ցուցարարներ։ Ցուցարարներից Հրազդան Քաղաքի բնակիչ Սարո Վահանի Կոստանյանը, շրջանառվող լուրերի համաձայն, ոստիկանների դաժան ծեծից կորցրել է աչքի տեսողությունը։ 1։30-ին մոտ տարածք բերվեց ոստիկանության զրահապատված անվասայլակը, որի շուրջ հավաքվեց ահագնացող ժողովուրդը։ Ժամը 2-ին մոտ հրապարակում հավաքված բազմությունը շուրջ 150,000-ով գերազանցում էր նախորդ օրերին հավաքված բազմությանը։ Ոստիկանության հատուկ ծառայողների թիվը գերազանցել էր 3000-ը։

Մարտի 1-ի օրը զոհվեցին 10 մարդիկ, մի շարք ձերբակալումներ եղան, ցույցերի հիմնական կազմակերպիչներից Նիկոլ Փաշինյանն անցավ ընդհատակ, այնուհետ կալանավորվեց եւ դատապարտվեց:

Մարտի 1-ի իրադարձությունների ամբողջական բացահայտումը մինչ օրս տեղի չի ունեցել: Այժմ կալանավորված է 2008-ին ՀՀ նախագահ եղած ու արտակարգ դրության մասին որոշման հեղինակ Ռոբերտ Քոչարյանը՝ սահմանադրական կարգը տապալելու մեղադրանքով: Մարտի 1-ի գործը կրկին քննվում է իշխանափոխությունից հետո, կան մի շարք մեղադրյալներ:

Այսօր նախատեսվում է պետական մակարդակով երթ՝ ի հիշատակ 11 տարի առաջ տեղի ունեցած իրադարձությունների:

Տպել
2082 դիտում

Տարածվող տեղեկությունը՝ իբր գնդակոծվում են Արցախի Հարավ գյուղին հարակից դիրքերը, չի համապատասխանում իրականությանը. ՊԲ

Տեսչական մարմինը քննարկել է տեխնիկական անվտանգության ոլորտի կարգավորման խնդիրները

Գեղարքունիքի մարզպետը Գանձակում ծանոթացել է խորքային հորի հորատման աշխատանքներին

Հրդեհաշիջման և տարհանման ուսումնավարժություն է անցկացվել Չարենցավանի հիմնական դպրոցում

Մհեր Մկրտչյանի անվան հրապարակը սահմանազատվում է թուջե սյուներով․ վերակառուցման նախագծի մրցույթ կլինի

Լիճքում սուբվենցիոն երեք ծրագիր է իրականացվել

44-օրյա պատերազմի մասնակիցների և նրանց ընտանիքների կայուն զբաղվածության ապահովմանն ուղղված ծրագրեր կիրականացվեն

Դիտարկվել է ՄԱԿ-ի Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների միջազգային դաշնագրի իրականացման մասին Հայաստանի զեկույցը

Առողջապահության փոխնախարարները եղել են Երևանի և մարզային պոլիկլինիկաներում, զրուցել են պատվաստումների որակի մասին

Արմավիրի մարզպետն այցելել է Հովտամեջ համայնք․ ներկա է գտնվել պատերազմում զոհված հերոսների հիշատակի ոգեկոչման միջոցառմանը

Անձը հաստատող փաստաթղթերի նոր դիզայնի ընտրության նպատակով Ոստիկանությունը մրցույթ է հայտարարել

ՔՊ գործընկերների հետ միասին մասնակցեցինք Գորիսում ընթացող քարոզարշավին․ Տիգրան Ավինյան

Պատվաստումն ամենաարդյունավետ միջոցն է՝ քովիդի դեմ պայքարելու համար. արտախորհրդարանական ուժերը՝ ԱՆ որոշման մասին

Հայտնաբերվել է 711 կոռուպցիոն բնույթի հանցագործության դեպք․ ոստիկանությունն ամփոփել է 9 ամիսների արդյունքները

ՀՀ-ն առաջ է մղում տարածաշրջանում առկա տրանսպորտային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման օրակարգը. Արմեն Սիմոնյան

Սանոսյանն ընդունել է Ասիական զարգացման բանկի երևանյան գրասենյակի պատվիրակությանը․ համագործակցությունը երկարաձգվել է

Սևան-Դդմաշեն ճանապարհին ավտովթար է տեղի ունեցել․ ուղևորները հոսպիտալացվել են Սևանի ԲԿ

«Արոտօգտագործողների միավորում» սպառողական կոոպերատիվներին տրամադրվել են տրակտորներ և «Ֆերմեր» մակնիշի մարդաբեռնատարներ

Մահափորձից հետո շարունակում եմ կատարել Երևանի ավագանու անդամի իմ պարտականությունները. Արման Անտոնյան (տեսանյութ)

Տիգրան Ավինյանը Տաթև և Մեղրի համայնքներում ՔՊ-ի առաջադրած թեկնածուների հետ հանդիպել է բնակիչներին

Դավիթ Տոնոյանն ազատ չի արձակվի. դատարանը մերժել է պաշտպանական կողմի բողոքը

ՀՀ պաշտպանության նախարարն ընդունել է Չինաստանի ռազմական կցորդին (լուսանկարներ)

ՔՏՀԱ տեսչական մարմինը Երևանի էրեբունի վարչական շրջանում 6 խախտում է հայտնաբերել

ՀՀ դատախազները վերապատրասման ծրագրով մեկնել են Մոսկվա

Երասխ գյուղը պարբերաբար ենթարկվում է ադրբեջանական զինված ուժերի գնդակոծության․ ՄԻՊ-ը տեսանյութ է հրապարակել

Վանաձոր համայնքի նախկին ղեկավարի կողմից կատարված չարաշահումների գործով նախաքննությունն ավարտվել է. ՔԿ

Գորիսի համայնքապետի տեղակալ Մենուա Հովսեփյանը 30 միլիոն դրամ գրավի դիմաց ազատ է արձակվել

Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 4-6 աստիճանով. սպասվում են անձրև և ամպրոպ

Տեսուչներն այսօր Էրեբունի վարչական շրջանի իրացման ցանցում խախտումներ չեն արձանագրել

Ադրբեջանական ԶՈՒ ստորաբաժանումները կրակ են բացել Երասխի հայկական դիրքերի ուղղությամբ. ՊՆ

Կենտրոնական բանկը սահմանել է նոր փոխարժեքներ. դոլարն ու եվրոն էժանացել են

Փաշինյանն առաջարկում է ուժեղացնել միջադեպերի հետաքննության և հրադադարի ռեժիմին հավատարիմ մնալու եռակողմ մեխանիզմները

Երեք անշարժ գույք, մեկ՝ շարժական. ինչ ունեցվածք է հայտարարագրել Անահիտ Ավանեսյանը

Տղերքի բարոյահոգեբանական վիճակը ամուր է. Արտակ Բեգլարյանը տեսակցել է երեկ վիրավորված զինծառայողներին (լուսանկարներ)

«Երազ»․ Սեւակ Խանաղյանը նոր երգ ու տեսահոլովակ է ներկայացրել

ԱՀ ՊԲ պահպանության տեղամասի մարտական դիրքի վրա հարձակման և 6 զինծառայողի սպանության փորձի առթիվ քրգործ է հարուցվել

Ադրբեջանն ագրեսիվ գործողություններով նպատակ ունի հասնել Արցախի հայաթափմանը. Արցախի ԱԳՆ հայտարարությունը

UCOM-ում պաշտոնապես մեկնարկել է IPHONE 13-ի վաճառքը (լուսանկարներ)

«Դելտա» շտամի դեմ «Սպուտնիկ Լայթ» պատվաստանյութի արդունավետությունը գնահատվել է 70 տոկոս

Վիվա-ՄՏՍ. նորագույն «iPhone 13» մոդելային շարքի սմարթֆոններն արդեն վաճառքում են